Ar gylyjy

-yeri yashuly, bu yashdan song beyle yowuz ish etmage, has dogrusy elhench ganhorlyk etmeginize name sebap boldy?

Súlchúnin bu soragyna, sorag edilyaning otyrgyjynda otyran yashy 70-e ser uran, sach-sakgaly agaran, chepiksije yashuly yeke sözde jogap berdi:

-nämähremlik...

- siz nämähremlik diyip gaty arkayyn jogap beryaniz welin, diymek onda aýylganch ganhorlyk edip, agyr jenayat edeninizi doly boyun alyanyzda?

- heyy ogul...boyun almajak bolsam, öz ayagym bilen bu yere gelip özumi size tabshyrmazdym.

-olar yaly gunanizi doly boyun alyan bolsanyz, onda bu agyr jenayaty amala ashyrmagynyzyn sebaplerini ahli jikme-jikleri bilen hich bir zady yashyrman, doly gurrun bermeli borsunyz.

- ay, bu ishin angyrsy gaty angyrdan bashlanyar. Gurrun gaty uzaga cheker.

- uzagam bolsa dinlemage we ishi doly seljermage borchly. Sheyle-de indi sizin howlugyp gitjek yeriniz yok. Barmaly yeriniz bolsa belli...

- barmaly yerim belli bolsa- bolmasa, hat-da jähenneme iberyanem bolsanyz, men eden ishime ökunemok. Ökunernem öydemok.

- nira iberiljeginizi hazir achyk aydyp bilmesek-de, eden agyr jenayatynyz uchin kanunyng talap edilshine göra, jezanyzy chekmeli bolarsynyz.

Siz govsy gurruni bashga yana sowman, jenayaty etmeginize sebap bolan zatlary jikme-jik beyan edin. Onsonam siz enäñ...onda-da 4 chagany dunya indirip, terbiyelan enäñ janyna kast edeninizi unutman!

- ay o zatlar unudar yaly bolan däldir. Galan ömrume unudarnam öydemok. Men uchin nache agyr dushse-de, bu bolan apadyn sebaplerini bashdan bashlap aydyp bermage synanshaýyn...

O ýyllar bizin turkmenlerimizin arasynda " gacha- gachlyk" diyip at alan ýyllar bolupdy. Sebäp o ýyllar ak geýim, gara geýim diyilyan bolshewikerdir, menshewiker öz aralarynda urshup, shol urushyanlar yza gachanlarynda, otly yolun gyrasynda yashayan obalara talañ salyardylar.
Biz ol wagt haysysynyn gyzyllardygyny, haysysynyn bolsa aklardygyny o diyen saygaryp hem bilmezdik. Ýöne, gije bolsun, gundiz bosun otly yol tarapdan elleri yaragly adamlar güpûrdeship gelerdiler-de, gulply gapylaram, ayaklary bilen depip achyp, icherik kürsäp urup, agzy gulply sandyklaram, tupenlerinin gundoglary bn urup döwerdilerde, gözlerine yaran zatlary, shay- sep bolsun, beyleki bolsun alyp giderdiler. Oz zadyny gorap, gaytawul beren adamlary bolsa bir oka tabshyrmanam hich zatcha gormezdiler.
Onda munda ak geyimliler, gara geyimliler pylanynyn mashgalasyna el urupdyr, suyrapdir diyen yaly gurrunler hali shindi eshdiler durardy.

Ine, onson sheyle gurrunleri eshidip, sheyle talanchylyklary goren, otly yolun gyrasyndaky oban ilaty, "otly yoly bn urush yetip gelyar!" habaryny eshitdigi, öy- öwzasyny tashlap, otly yoldan uzagraga chekilmegin gamyny iyerdi. Her kim öyundik "yuzi suwlyrak" zatlaryny yetishdiginden gizlap, öz yany bn azyk- suwlugyny alyp gachmak bn bolardy. Obalarda dine yola yaramayajak näsaglardyr, garrylar galardylar. Ayal- ebtat, oglan-ushaklaram basharsalar obada goymajak bolarmylar. Ana shol gacha- gachlyk ýyllary meñem 17 yashym dolup, tuys jahyl wagtymdy. Ejem ir yogalanson, yalnyzlyk derdini kop cheken kakam, yeke chagasy bolan meni 17 yashyma giden badyma öyermekchi boldy. Bende meni öy-i$ikli eden soñam, uzak yashaman obasyny tazeledi.

Maña ata mirasyndan galan zat hem, icinin pukaraja gosh-golamy bilen bir gara öý boldy. Öý goshlaryndanam meng uchin ing gornuklisi, atamdan galan, yuka polatdan yasalan egri turkmen gylyjydy. Ol gylyç sheylebir yitidi welin, tuys ýeke gyly ikä bölýär diyilyanlerindendi. Men ol gylyjy atamdan galan yalnyz yadygärlik hokmunde, öyün dulundan asyp, käte-käte supurishdirip, arassalap saklayardym.
Ýöne welin, ol gylych meñ uçin ar gylyjy bolar diyip, yatsam-tursam pikir edemokdym...

Dowamy bar...

Awtor: T. Baýramow