Gaygysyz Atabayev
Hormatly yoldaslar,
Siz Gaygysyz Atabayev barada name bilyarsiniz? Name pikir edyarsiniz? Menin bilsime gora ol sahsyyet Turkmenistany 30-njy yyllarda Garassyz dovlet etjek bolup Kommunist Russiyanyn zalym bastutany Iosif Stalin tarapyndan 1937-nji yylda atylyp oldurilyar!
Belkem aranyzda Atabayevin dogan garyndaslaryny tanayanynyz bardyr. Shol hakynda owrenip bolarmyka?
Turkmenistan shol yyllarda Garassyz bolan bolsa nahili bolardy?
Katar yaly bay dovlet bolardyk.(100%, 7 adam)
Owganystan yaly bolardyk.(0%, 0 adam)
Ruslar bize medeniyet getirdi.(0%, 0 adam)
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 6/6 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 2 awgust 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 6
sag bol awtor.
Ine biziñ öwrenmeli,tanamaly.aglan - gülen gûnini bellemeli adamymyz!
Goldayan Turkmentug!
Gaýgysyz Atabaýew –häzirki türkmen döwletiniň düýbüni tutujylaryň biri, sowet partiýa we döwlet işgäri, Orta Aziýada sowet häkimiýetini gurmak hem pugtalandyrmak baradaky işe aktiw gatnaşyjy, Türkmenistanyň ilkinji hökümet başlygy.
Gaýgysyz AtabaýewAtabaýew1887-nji ýylyň oktýabr aýynda Tejen uýezdiniň Mäne obasynda Täçgök serdaryň maşgalasynda dünýä inýär. Alty ýaşynda ýetim galýar. Ol başlangyç bilimi Tejendäki ýerli ors-tuzem mekdebinde alýar. 1907-nji ýylda Daşkentdäki mugallymçylyk seminarisini gutarýar. Seminaride okan döwründe rewolýusion herekete goşulýar hem patyşa polisiýasy tarapyndan yzarlanyp başlanýar.
Gaýgysyz Atabaew 1907-1912-nji ýyllarda Maryda we Bäherdende ýerli ors mekdebinde mugallymçylyk edýär. Ýerli halk wekillerine mugallymçylygy ynanmazlyk barada Ors patyşalygynyň magaryf ministriniň beren buýrugy esasynda Gaýgysyz Atabaýew mugallymçylykdan boşadylýar. Şonda soň 1912-1917-nji ýyllarda Mary bankynda işläpdir. Oktýabr rewolýusiýasy ýeňenden soň, Maryda sowet häkimiýetini guramak hem pugtalandyrmak ugrunda tutanýerli göreşýär.
1917-1918-nji ýyllarda işçiler we soldatlar deputatlarynyň Mary uýezd sowetiniň türkmen seksiýasynyň ýolbaşçylarynyň biri, uýezd azyk komitetiniň başlygy, Mary uýezd sowetiniň ispolkomynyň başlygynyň orunbasary, 1919-njy ýylyň iýun aýyndan bolsa başlygy bolup işleýär. 1919-njy ýylyň noýabryndan 1920-nji ýylyň iýulyna çenli Zakaspiý oblast rewolýusion komitetiniň başlygynyň orunbasary, Türküstan ASSR –niň Ýer işleri halk komissary, 20-nji ýylyň sentýabryndan Halk Komissarlar Sowetiniň başlygy wezipelerine saýlanýar. Şol bir wagtda-da Fergana frontunyň rewolýusion sowetiniň başlygy bolýar. 1923-nji ýylyň iýunyndan Buhara Halk Sowet Respublikasynyň Nazirler-Ministrler sowetiniň başlygynyň orunbasary bolýar. 1924-nji ýylyň oktýabryndan Türkmenistan rewolýusion komitetiniň (Türkmenistan SSR- niň ilkinji hökümetiniň), 1925-nji ýylyň fewralyndan Türkmenistan SSR Halk Komissarlar Sowetiniň bamlyklygyna saýlanýar hem ömrüniň ahyryna çenli 13 ýyllap dynuwsyz şol wezipede işleýär.
1922-nji ýylyň oktýabryndan RSFR-iň Milletler işleri baradaky Halk Komissarlygynyň kollegiýasyna agzalyga saýlanýar. 1935-nji ýylda Lenin ordeni bilen sylaglanýar.
1937-nji ýylyň tomsunda Türkmenistanda başlanan tutha-tutluklaryň sebäbini anyklamak hem bu işi togtatmak maksady bilen Gaýgysyz Atabaýew Moskwa gidýär hem Stalin bilen duşuşmak isleýär. Ýöne ondan kiçiräk ýolbaşçylar, köne tanşy Kaganowiç bilen duşuşyp, onuň öýünde Türkmenistanda Moskwa tarapyndan edilýän eden-etdilikler barasyndaky aladalaryny gürrüň berýär.
Kaganowiç howsala düşere esasyň ýokdugyny aýdyp, Ýežowyň ýanyna barmagy maslahat berýär. Ol Lubýanka - NKBD-niň edarasyna-Ýežowyň ýanyna 1937-nji ýylyň 11-nji iýulynda barýar hem şol erden gaýdyp çykmaýar.
Atabaýewe “Türkmen azatlygy guramasyny” döretmekde, daşary ýurtlardaky milletçi kontrrewolýusion guramalara içalyçylyk etmekde günä bildirilipdir, surnukdyryjy, ynsanlyk mertebesini kemsidiji soraglar 1938-nji ýylyň fewralyna çenli dowam edipdir. Ahyrsoňy Atabaew: “Siziň özüňiz kontrrewolýusion iş bilen meşgullanýarsyňyz, arassa adamlara töhmet atýarsyňyz, halk duşmanlary siziň özüňiz” diýip, oturan pola çüýlengi oturgyjyny goparyp, sülçiniň depesinden indirýär, şol wagt Atabaýew sorag edilýän kabinetde atylyp öldürilýär hem şol günüň ertesi oňa ölüm jezasy çykarylýar hem hamana şol hökümden soň atylyp öldürilen hökmünde resmileşdirilýär.
2000-nji ýylda Moskwadaky “Memorial” guramasy Stalin repressiýasynyň pidalarynyň sanawyny kitap görnüşinde çap etdi. Şol kitapda Gaýgysyz Atabaýewiň ady hem bar.
Gaýgysyz Atabaewiň jesedi başga-da 4,5 müň adam bilen bilelikde Moskwa şäherine degip duran “Kommunar” sowhozynda – Sewernaýa Butowa diýen ýerde doganlyk mazarda.
1967-nji ýylda Aşgabatda Atabaýew hem Podwoýsk köçeleriniň çatrygynda Gaýgysyz Atabaýewe Ýadygärlik bina edildi. Geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň ortalarynda şol ýadygärligi Türkmenistanyň şol wagtky prezidenti Saparmyrat Nyýazow ýok etdi we köçelerden adyny aýyrdy. Gavgysyz Atabaý hakda bar bilýänimiz ol hakda ýazylan romandan öwrenenimizdir. Ol hakdaky hakykat häzir bizde az ýazyldy.
(copy paste)
Gaygysyz Atabayew Taçgök Serdaryn ogly. Ejesi owgan bolmaly. Rus okuwynda okan, sonra Daşkentde okan bolmaly. Daşkentde Muhammet Atabayew bilen bile okanlar.
Atabayew gizlinlik bilen Jüneyit hany desdeklan bolmaly. Jüneyit hana azyk önümlerini beripdir diyip bilyan. Ikisi öz aralarynda hat yazyşyan ekenler. Jüneyit hana öz adamlary bilen Wasda yaşamagy teklip edya. Jüneyit han kabul etmeyar. Atabayewin ayaly ors bolaymasa. Oglunyn ady Kemine öydyan.
Orslaryn planynda Türkmenistan Respublikasyny gurmak yok eken. Yöne Gaygysyz Atabayew we egindeşlerinin tagallalary bilen 1924 yyl, 27 oktyabrda TSSR gurulya.
Atabayew Respublika gurulyan wagty serhedi atly aylananmyşyn. Her adim yeri Türkmenistana goşmak üçin uly alada edyar.
Gowy MAglumatlar Buysanyp yatlanyna degyan mert ogul(
Yovshan Annagurbanyn yazgysyndan alnan oydyan! Yenede sagbol Aquila!👍