Oskaryň iň gowy “Artisti”

Kino sungatynyň iň uly sylagy bolan Oskar baýraklarynyň 84-nji gowşurylyş dabarasy Los Anjelesdäki öňki “Kodak” teatrynda (hä­zirki ady “Hollywood and Highland Center”) bolup geçdi. Belli komediýaçy Billi Kristalyň alyp baran dabarasynda iň gowy film diýlip fransiýaly režissýor Mişel Hazanawiçiusyň ýylyň iň köp baýrakly kinolaryndan “Artist” filmi saýlandy.

“Hugo” filmi bilen bir hatarda 5 ugurda Os­kar gazanan “Artist” filmi iň gowy film diýlip saýlanan ikinji sessiz film boldy. Mälim bol­şy ýaly, iň gowy film diýen ugurda Oskar alan ilkinji sessiz film “Ganatlar” (Wings) diýlip atlandyrylýar. 1927-nji ýylda surata düşürilen bu film 1929-njy ýyldaky ilkinji Oskar dabarasynda iň gowy film diýlip saý­lanypdy.

Köpleriň sabyrsyzlyk bilen garaşan 84-nji Oskar dabarasy kino äleminiň ýyldyzlary­nyň gyzyl halydan geçişligi bilen başlandy. Billi Kristalyň alyp baran dabarasynda ilkinji baýraklary Tom Hanks gowşurdy. Onuň açan iki bukjasyndanam “Hugo” filminiň ope­ratory hem-de suratkeşleriniň ady çykdy. Soňlugy bilen ýylyň iň gowy daşary ýurt di­lindäki filmini yglan etmek üçin Sandra Bul­lok sahna çykdy. Garaşylyşy ýaly bukjada eýranly režissýor Asgar Farhadiniň “Aýra­lyk” filminiň ady ýazylan ekeni. Şeýlelikde, ilkinji gezek Eýran filmi Akademiýanyň baý­ragyna mynasyp boldy. Iň gowy animasiý diýen ugurda-da garaşylýan film heýkeljigi eýeledi. Ýagny bu ugurda “Rango” multfilmi tapawutlanyp, belli komediýaçy Kris Rok heýkeli animasiýanyň režissýory Gora Wer­binskä gowşurdy. Ikinji plandaky iň gowy aktýordyr aktrisa diýen ugurlaryň ýeňijisi çaklanylyşy ýaly degişlilikde Kristofer Plam­mer hem-de Oktawiýa Spensere boldy. Ola­ryň ilkinjisi “Gögeleler” filmindäki keşbi üçin bu hormata laýyk görlüp, 82 ýaşyndaky Plammer Oskar alan iň uly ýaşly artist di­ýen adyň eýesi bolmagy başardy.

Dabaranyň dowamynda ussat aktýor Maýkl Duglas sahna çykyp, iň gowy režissýor baý­ragynyň haýsy režissýora gowşuryljakdygy­ny habar berdi. Ol bu ugurda “Artist” filmini surata düşüren fransiýaly Mişel Hazanawi­çiusyň tapawutlanandygyny mälim etdi. Ha­zanwiçius bolsa sahna çykyp, Akademiýa, öz filminiň prodýusserlerine we artistlerine sag bolsun aýtdy. Duglasdan soň sahna Me­ril Strip geldi we ol Akademiýanyň hormat sylaglaryna laýyk görlenleriň atlaryny ag­zap geçdi. Ýeri gelende aýtsak, Jeýms Irl Jons bilen Dik Smit Akademiýanyň Hormat baýragyna, şol sanda Oprah Winfreý Jin Hir­şolt adyndaky ynsanperwerlik baýragyna la­ýyk görlüpdi. Olaryň baýraklary noýabrda geçirilen dabarada gowşurylypdy.

30 ÝYL SOŇ 3-NJI OSKAR

Dabaranyň ahyrlarynda bolsa Natali Port­man özüne berlen bukjadan çykaran kagy­zyndan iň gowy aktýoryň – “Artist” filminiň ýyldyzy fransiýaly Žan Dýužardeniň adyny okady. Ol Oskar alan ilkinji fransuz aktýory boldy. Soňra geçen ýyl iň gowy aktýor saý­lanan Kolin Firt iň gowy aktrisa diýen Oskar baýragynyň bu ýylkysyna “Demir Leýdi” fil­minde Margaret Tetçeriň keşbini janlandy­ran halypa aktrisa, Meril Stripiň mynasyp bolandygyny aýtdy. Tolgunmak bilen sahna çykan Strip: “Ahyry bu baýragy laýyk gör­düler. Iň soňky sapar 30 ýyl öň alypdym”. Munuň üçin ilki bilen ýan-ýoldaşyma soňam Akademiýa we beýlekilere minnetdarlyk bil­dirýärin” diýip, begenjini paýlaşdy. Şeýlelik­de, 62 ýaşyndaky aktrisa 3 sapar Oskar alan aktrisalaryň hataryna goşuldy.

Ol mundan öň 1979-njy ýylda “Kramer Kra­meriň garşysyna” filmindäki keşbi üçin ikinji plandaky iň gowy aktrisa, 1982-nji ýylda bolsa “Sofiniň saýlany” filmi bilen iň gowy aktrisa ugurlarynda bu arzyly heýkeljige la­ýyk görlüpdi. Ýylyň iň gowy filmini mälim et­meklik wezipesi Golliwudyň belli aktýory Tom Kruza ynanylypdyr. Ol sahna çykyp, 10 ugurda dalaşgär görkezilen “Artist” filmi­niň iň gowy film baýragyny eýeländigini mä­lim etdi. Tom Kruz Oskar heýkelini filmiň prodýusseri Tomas Langmanna gowşurdy. Şeýlelikde, 3 sagatdan gowrak dowam eden 84-nji Oskar dabarasy tamamlandy. Dabarada diňe 3 film 2-den köp baýrak alyp, olar “Artist” (5), “Hugo” (5) we “De­mir Leýdi” (2) filmleridir.

84-nji Oskar dabarasy bilen

baglanyşykly käbir bellikler:

* “Artist” filmi iň gowy Oskar alan ikinji ses­siz film boldy. Birinji film bolsa ilkinji Oskar dabarasynda iň gowy film diýlip saýlanan 1927-nji ýylda surata düşürilen “Ganat­lar” (Wings) atly sessiz filmdir.

* Ak-gara reňkde we 4:3 formatynda sura­ta düşürilen “Artist” filmi Oskar alan ilkinji fransuz kinosydyr.

* “Gögeleler” filmindäki keşbi üçin ikinji plandaky iň gowy aktýor diýen baýragy alan Kristofer Plammer (82 ýaş) Oskar alan iň uly ýaşly artist diýen adyň eýesi boldy. Plammerden öň 80 ýaşyndaka “Hanym Deý­siniň sürüjisi” filmi bilen Jessika Tendi bu hormata eýe bolupdy.

* Iň soňky sapar 1982-nji ýylda “Sofiniň saýlany” filmi bilen Oskar alan Meril Strip 30 ýyl soň 3-nji Oskar heýkeljigine gowuş­dy. 17 gezek dalaşgär görkezilen aktrisa bu ugurda-da öňde barýar. Ikinji hatarda barýan Katerin Hepbern bilen Jek Nikolsa­nyň Oskara 12 dalaşgärligi bar.

* “Demir Leýdi” filmi bilen 3-nji sapar Os­kar alan Meril Strip bu ugurda Jek Nikolsan, Ingrid Bergman we Walter Brennan ýaly ar­tistleriň hataryna goşuldy. Oskary 4 gezek alan Katerin Hepbern bu ugurda ilkinji ha­tarda barýar.

* Žan Dýužarden Oskar alan ilkinji fransuz aktýory, 5-nji fransuz artisti hökmünde bel­lenildi. Ondan öň iň gowy aktrisa diýen ugurda Klaudet Kolbert (1934), Simon Sig­nore (1959), Marion Kotiýýar (2007) hem-de ikinji plandaky iň gowy aktrisa diýen ugurda Juliette Binoş (1996) Oskar alypdy.

* Ussat, halypa aktýor Gari Oldman (“Demirçi, tikinçi, esger, jansyz”) 30 ýyllyk artistçilik karýerasynda ilkinji gezek Oskara dalaşgär görkezildi.

* Ýylyň iň köp baýrakly filmlerinden “Aýra­lyk” filmi Akademiýanyň sylagyna laýyk gör­len ilkinji Eýran, 6-njy Aziýa filmidir.

* “Ýüzüňi goramak” atly gysga metražly do­kumental filmi bilen Oskar alan zenan re­žissýor Şarmin Obaid-Çinoý bu hormata my­nasyp bolan ilkinji päkistanly kino işgäri di­ýen ady eýeledi.

* “Albert Nobbs” filmindäki keşbi bilen iň go­wy aktrisa diýen ugurda Oskara hödürlenen Glenn Klous 6-njy saparam sylagy gazanyp bilmedi. Şeýlelikde, ol bu ugurda aktrisalar Deborah Kerr hem-de Telma Ritter bilen re­korda şärik boldy.

* 3 sagat 14 minutlap dowam eden dabara ABŞ-da “Nielsen” şereketiniň ölçeglerine gö­rä 39,30 million adam tomaşa etdi. Şowhun­ly geçen dabara şol günki reýtingleriň 25,50 göterimini almagy başardy.

* 84-nji Oskar dabarasynda-da iň gowy akt­ýor, iň gowy režissýor we iň gowy film baý­raklary Ýewropa yklymynyň wekillerine gow­şuryldy. Ýagny bu ýyl fransuz filmi, geçen ýyl bolsa iňlis filmi öňe saýlanypdy.

* Iň gowy asyl ssenariý ugry boýunça “Pa­rižde ýarygije” filmi bilen ýeňiji bolan Wudi Allen bu gezegem dabara gatnaşmady. Onuň ençeme ýyldan bäri Oskar dabarasy­na gatnaşmaýandygy bellärliklidir.