Hem garly howada, hem jöwzada, hem güýçli ýagyşda
Telpek gadymy döwürlerden häzirki günlere çenli özüniň daşky görnüşini hiç hili üýtgetmedi we halkyň arasynda öz ähmiýetini ýitirmedi. Ol häzirki günlere çenli ulanylyp, Türkmenistanyň halkynyň arasynda uly
meşhurlykdan peýdalanyp gelýär.Telpek gadymy döwürlerden häzirki günlere çenli özüniň daşky görnüşini
hiç hili üýtgetmedi we halkyň arasynda öz ähmiýetini ýitirmedi. Ol häzirki günlere çenli ulanylyp, Türkmenistanyň halkynyň arasynda uly meşhurlykdan peýdalanyp gelýär.
Durmuşyň häzirki zaman ýörelgeleri boýunça telpek gündelik geýilmese-de (ýaşuly nesilden başga), milli lybasly türkmen jigitleriniň ahalteke bedewleriniň üstünde kelleleri türkmen telpekli dogumly ýerine ýetirýän oýunlary bilen çykyş edýän toýlaryny olarsyz göz öňüne getirmek mümkin däl.
Telpek sowukdan, ýagyşdan, ýelden hem-de ýakyp barýan günden goraýar. Ol adam bedeninde amatly temperaturany saklamak bilen, öz daşky görnüşini ýitirmeýär we aýratyn bir idegi talap etmeýär. Biziň
ata-babalarymyzyň ýylylyk tehnikasynyň we termodinamikanyň kanunlaryny bilmeseler-de, kellä geýilýän zady akylly-başly çözmekleri örän geň galdyrýar. Ynsan elleriniň şeýle täsinlikleri döretmegini kämillik diýip
hasap etsek öte geçdigimiz bolmaz.
Telpegi taýýarlamak örän köp zähmeti talap edýän iş. Goýun derisini eýlemek uly ussatlygy, başarnygy we tejribäni talap edýär. Eger-de guzy semizje, sagdyn bolan ýagdaýynda ýokary hilli deri çykýar, altyn derini eýlemek ýeňil bolýar.
Şunlukda, ilkinji wajyp işleriň biri goýun derisini eýlemek bolup durýar. Ony entek çig ýagdaýynda alýarlar hem-de eglenmän işe başlaýarlar. Derini gowy edip duzlaýarlar, soňra dolaýarlar hem-de birnäçe gün goýýarlar. Duz deriniň uzak wagtlap berk ýagdaýda bolmagyna täsir edýär., soňra ony duzdan arassalaýarlar, derini ýuwýarlar hem-de guradýarlar. Deriniň kölegeli ýerde guradylmagy hökmandyr. Sebäbi şöhlesini bolluk bilen eçilýän biziň güneşimiz olary gaty guradyp, saň gaty edip goýaýmagy mümkindir. Soňra derini yumşatmak we ýagsyzlandyrmak üçin gadymy usullar ulanylýar: derä turşy süýdi we bugdaý ununyň suwuk hamyryny bol edip çalynýar. Deri ýene-de özüne gerek bolan maddalary siňdirip, tomusda bir hepde, gyşda bolsa iki hepde ýatýar. Özi hem turşy süýdi we suwuk hamyry çalmak işlerini her gün geçirip durmaly. Işiň jemleýji tapgyrynda derini ýuwýarlar, guradýarlar we gazaýarlar – ine deri mundan beýleki işler üçin taýýar. Telpek tikmek üçin iş gurallary iki sany darak, tikin iňňesi, ak we gara sapak dükjeleri we oýmak gereklıdır.
Oglanlar üçin telpekler guzynyň ak baganaly derisinden tikilýär. Ýetgijekler we ýaş oglanlar esasan hem beýik bolmadyk ýagty reňkli telpekleri geýýärler. Ýetişen erkek adamlar dürli beýiklikdäki we dürli uzynlykdaky ýüňi bolan çal we goňur reňkli görnüşlerini geýmegi halaýarlar. Ak reňkdäki telpekleri hormatly ýaşulylar aýratyn bellenilip geçilýän dabaralarda geýýärler. Türkmen telpekleriniň beýikligi näme bilen bagly diýen sowalymyza telpekçi: «Ýaşulynyň sakaly näçe uzyn bolsa, onuň telpegi hem şonça beýik bolmaly» diýip, jogap beryarler. Ine milli geýimleri tikmegiň usullarynyň biri özboluşly kadalary bilen asyrlardan asyrlara aşyp dowam edip gelýär. Ussalar türkmen halkynyň parasatly dessurlaryny, durmuş ýörelgelerini ýatdan çykarman, telpek tikmegiň gadymy usullaryny aýawly saklaýarlar hem-de nesilden nesile geçirip gelýärler.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 23/23 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 7 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 23
Telpek gadymy döwürlerden häzirki günlere çenli özüniň daşky görnüşini
hiç hili üýtgetmedi we halkyň arasynda öz ähmiýetini ýitirmedi. Ol
häzirki günlere çenli ulanylyp, Türkmenistanyň halkynyň arasynda uly
meşhurlykdan peýdalanyp gelýär.
Durmuşyň häzirki zaman ýörelgeleri boýunça telpek gündelik
geýilmese-de (ýaşuly nesilden başga), milli lybasly türkmen jigitleriniň
ahalteke bedewleriniň üstünde kelleleri türkmen telpekli dogumly ýerine
ýetirýän oýunlary bilen çykyş edýän toýlaryny olarsyz göz öňüne
getirmek mümkin däl.
Telpek sowukdan, ýagyşdan, ýelden hem-de ýakyp barýan günden
goraýar. Ol adam bedeninde amatly temperaturany saklamak bilen, öz daşky
görnüşini ýitirmeýär we aýratyn bir idegi talap etmeýär. Biziň
ata-babalarymyzyň ýylylyk tehnikasynyň we termodinamikanyň kanunlaryny
bilmeseler-de, kellä geýilýän zady akylly-başly çözmekleri örän geň
galdyrýar. Ynsan elleriniň şeýle täsinlikleri döretmegini kämillik diýip
hasap etsek öte geçdigimiz bolmaz.
Telpegi taýýarlamak örän köp zähmeti talap edýän iş. Goýun derisini eýlemek uly ussatlygy,
başarnygy we tejribäni talap edýär. Eger-de guzy semizje, sagdyn bolan
ýagdaýynda ýokary hilli deri çykýar, altyn derini eýlemek ýeňil bolýar.
Şunlukda, ilkinji wajyp işleriň biri goýun derisini eýlemek bolup
durýar. Ony entek çig ýagdaýynda alýarlar hem-de eglenmän işe
başlaýarlar. Derini gowy edip duzlaýarlar, soňra dolaýarlar hem-de
birnäçe gün goýýarlar. Duz deriniň uzak wagtlap berk ýagdaýda bolmagyna
täsir edýär., soňra ony duzdan arassalaýarlar, derini ýuwýarlar hem-de
guradýarlar. Deriniň kölegeli ýerde guradylmagy hökmandyr. Sebäbi
şöhlesini bolluk bilen eçilýän biziň güneşimiz olary gaty guradyp, saň
gaty edip goýaýmagy mümkindir. Soňra derini ýumşatmak we
ýagsyzlandyrmak üçin gadymy usullar ulanylýar: derä turşy süýdi we bugdaý
ununyň suwuk hamyryny bol edip çalynýar. Deri ýene-de özüne gerek bolan
maddalary siňdirip, tomusda bir hepde, gyşda bolsa iki hepde ýatýar. Özi
hem turşy süýdi we suwuk hamyry çalmak işlerini her gün geçirip
durmaly. Işiň jemleýji tapgyrynda derini ýuwýarlar, guradýarlar we
gazaýarlar – ine deri mundan beýleki işler üçin taýýar. Telpek tikmek üçin iş gurallary iki sany darak, tikin
iňňesi, ak we gara sapak dükjeleri we oýmak gereklıdır.
Oglanlar üçin telpekler guzynyň ak baganaly derisinden tikilýär. Ýetgijekler we ýaş oglanlar esasan hem beýik bolmadyk ýagty
reňkli telpekleri geýýärler. Ýetişen erkek adamlar dürli beýiklikdäki we
dürli uzynlykdaky ýüňi bolan çal we goňur reňkli görnüşlerini geýmegi
halaýarlar. Ak reňkdäki telpekleri hormatly ýaşulylar aýratyn bellenilip
geçilýän dabaralarda geýýärler. Türkmen telpekleriniň beýikligi näme
bilen bagly diýen sowalymyza telpekçi: «Ýaşulynyň sakaly näçe uzyn
bolsa, onuň telpegi hem şonça beýik bolmaly» diýip, jogap
beryarler. Ine milli geýimleri tikmegiň usullarynyň biri özboluşly kadalary
bilen asyrlardan asyrlara aşyp dowam edip gelýär. Ussalar türkmen
halkynyň parasatly dessurlaryny, durmuş ýörelgelerini ýatdan çykarman,
telpek tikmegiň gadymy usullaryny aýawly saklaýarlar hem-de nesilden
nesile geçirip gelýärler.
Hormatly agzalar. gadyrly dostlar....... Sızın he bırınıze yalkymly salam. Bu gun men hem Sızın aranyzda... bırınjı yazan yazan temamy bolek-bocek edenım ucın ayyplasman.... ''Yolu yoran yener'' dıylısı yaly men hem bırınjı gezek boldugym ucın temany nahılı yazylysyna kan belet daldım..... Sonun ucın hem bıraz bolusdırmelı boldum..... Okan oz pıkırınızı yazyn, name-de bolsa turkmencılıkdaaaaaa..... yatdan cykarmalyn!!!!!!!
salam hosh gelip taze agza! Birinji temana gyzykly eken inshAlla sonky temalarynam sheyle bolar diyip umyt edyas
men babam pahyr(yatan yeri yagty bolsun) obada kawagt telpek dikyardi, yone eyelenyan wagty yakymsyz ysy bolyardy,
Hosh geldin, tuweleme gowy tema, sheyle temalan howri kop bolsun
Gulum hem tıkenı bar...... ysy bolar yone uzak wagtdan ayrylar....
gowy garsylanyn ucın mınnetdar
akylada pvl gerek akmagada
İndi oglan gelinalyjyda-da şeyle milli eşikde gelmegi moda bolupdyr öydyan!
akylada pvl gerek akmagada
akylada pvl gerek akmagada
kone dap-dessurlary yatlap durmak gerek, gecmisi bolmadygyn geljegi bolmaz.. bolsi yali..
kone dap-dessurlary yatlap durmak gerek, gecmisi(taryhy) bolmadygyn geljegi bolmaz.. bolsi yali..
telpek geyip gadryny bilemzok
kım senden pul sorayar..... ya name bu zatlar pul ucın yazylyandyr oydyanmı?
sikimi iymangler
yok how men ony gocme manyda yazdym gadryny bilip geyip yoren b.r emma geymeyan koprak
yagsylaryn yanynda yamanlar hem gerek.....👍
dogry ındı dusunısdık....