göleli gürriň

Galyň barada öňem bir näçe sapar temalar açylan bolsa gerek. Meň üçin wawwaly mesele bolup durýady şu zat. Wagtyň geçmegi bilen adam öwrenişýämi ýa alaçsyz kabul etmek mejburiýetinde galýamy bilmedim, ýöne indi bir hili ýönekeý, pikirini etmäge degmeýän biderek zat ýaly bolup galdy galyňly mesele, göleli gürriňler. Biziň-ä kör düýämiz köpriden geçdi. Näçe wawwaly bolsa-da ýüzleşmeli stadiýasyndan dawno geçdik. Indi öňde, biz gelin almaly bolup durys. Ýa şondan galyňyň biderekdigini aňyp başladymmykam...indi tölemeli tarap biz bolamsok. Ondan däl bolmagam mumkin. Şondan bolmagam mümkin. Parhy ýok. Esas zat içimde öňden bäri üýşip giden pikirlemi dökmek isledim galyň barada. Ilki bilen galyň söziniň manysy we nädip döreýşi meni gyzyklandyrýar. Galyň-küti-artykmaç diýmek. Gyz çykarylanda tölenýän Mehiriň nädip galyňa öwrilendigi barada bolsa hiç hili pikirim ýok. Bilýänler öwredip biler. Ata-babalarymyza syn salsak baryp taryhyň baý-kulak döwirine çenli baryp ýetýär bu mesele. Kim bilýä belki şol döwürde dörän bolmagam ahmal. Dul baý adamlaryň pukara maşgaladan gyzy mal ýaly satyn almagy bilen türkmen däpleriniň arasyna parazit bolup giren bomagy ahmal. Oň yzy bilenem gyz çaga dogulanda "baýapsyňyz tüweleme" "ulalan soň satyp mazalyja gönelern" ýaly hem degişmeli hem çyn gatyşykly sözler-de şol galyňyň däp bolanyndan soň orta çykan bolmagy ahmal. Nireden we nädip gelipdiriň kän bir manysam ýokla. Mesele muny özen manysyna gaýtaryp getirmek. Mydama galyň agzalanda ilki gyzlar hekgerilýä "şolaň baram gyzyň özine siňýä" diýip. Nä dereje dogry bolup biler. Dogry bolaýanda-da nä dereje "dogry" bolup biler. Çakdan aşa agyr salynýan galyňyň näçe prasendini gyz geljekgi ojagyna ýa-da özine sarp edýäkä. Barjasyny özine sarp edýä diýlende çig süýt emen adamyň puldan doýany-dolmazy bolmaýan dünýäde gyz has mesirgedigi bolanokmy. Hemme kişiniň hem aňsatjak asmandan düşen puly arzuwlan gezekleri bolandyr. Ýa meslikden ýa-da hakykatdan hem mätäçlikden. Muň ýaly şans dagyn ele geçen soň ulanman bolmaz diýip har uryp harman sowurmaly däldir-ä. Dogry musulmançylykda mehiriň mukdary ýok. Gyzyň ynsabyna bagly köpem isläp biler, azam. Wah gep diňe gyza galsa oglan görgili ony razy edip aljak-la welin gapdallaky garyndaşlary, ejeňi nätjek. Olaryň razylygyndan daşaram-a hereket edip bolmaz. Galyňyň gözi çyksynmy ejäniň ýa-da gözçykan gyzlaryň. Kim günäkär, şu masgaraçylygyň ýok bolup gitmeli ýerinde öňkisindenem beter möwjäp gitmeginde, kim günäkär?!

Gyz günäkär---men näme planydan kemmi diýýäni üçin. Bir galyň bilen ne sen baýap bilersiň ne-de bar isleg arzuwlaryňy bir galyň hasyl edip biler. Ara ýolda öz-öziň bolmakdan çykyp galarsyň başga gazanan zadyň bolmaýa. Seni gelin edip aljak kişi boýdaşlaň arasynda diliň gyzga bolmazlygy üçin gaýrat eden wagty üstine hop edip ýüklenäýmelem däl. Hiçiňem durmuşa çykdym diýip biri beýlekiden kem ýa-da üstinligiň galyň bilen tartylanok. Baran ýigidiň bilen ölçerilýäň. Waaaý bu-la Janinden geýinibem bilmändirlaý, men ondan owadan boldym diýýäniň beýinjiklerini şygyrdadyp görmeli. Toý diýeniň howwa ömriňde bir sapar bolýa ýöne bir parlap bir öçip galandan ömir boýy parlap ýöreniň gowy dämi. Baran ýigidiňe buýsanyp ýüzüň şatlykdan ýalpyldap dursa gowy dälmi. Döşiň 2000 dollarlyk kolýeli, ag gaş brožkaly, galyň bilezikli ýaldyr-ýuldyr bolup ýöreniňden. Sadalykdanam müň dürli gözellik ýaradyp bolýa.

Ejesi günäkär---gyzym ilden üýtgeşik toý etjek. Ilden üýtgeşik geýindirjek. Öz gyzyny pikir edýändigi üçin. Ýüregiňi burşdyrýan zat çagaňdan soraman ony bagtly etjek bolmak. Gyzyň pikirini ýa äsgermezlik ýa-da kaýyl bolmazlyk. Özini çagasynyň bagtyny islemekde üstin görmeklik. Çaga öziniň bagt islegine olardan kem düşünýä pikiri kööööp kişiniň gursagyna od oklan bolsa gerek. Hmmm birem galyň bilen özine köýnejik dikinmek, göleli sygyrjyk alynmak isleýän ene-atada az bolsa-da bar.

Umuman ele alaňda kän bir çylşyrymly meselede-de däl welin gaty köp kişiň höwesini ýartyda taşlatýa-da. Iň aňsady oglanyň göniläp gyzdan nämeler isleýändigini soramak. Ikiçäk üçinji kişilersiz belli pikirde ylalaşyga geljek bolmak. Süýt hakynda ejäni razy etseň boldy. Ondan daşary öziňden kiçi haky, ruçka tutan haky, garry mama bilen babaň haky, kakasyna kastýum-jalbar....bla bla bla. Öýüňde zikge kakýan maşynyň bar bolsa ýedi puşdynyň çagalaryny hem razy etmäge hakyň bar. Ýok bolsa düşündirjek bolmaly. Bar bolup bermek islemänem bilersiň bulam seniň iň tebigy hakyňdygyny hem düşündirjek bolmaly gyzyň eje we kakasyna. Maksat galyň däl-de mehir tölemek ýagny gyzy razy etmek bolmaly...