Aşgabatdaky gijeki durmuş

Aşgabadyň merkezinde
ýerleşýän bir kafeniň esasy
aýratynlygy – onuň 23.00-da
başlaýan ýurtda yglan edilmedik
”komendant sagady” dowam
edýän wagty hem açyk bolmagy.
Bu gadagançylyga garamazdan,
onuň muşderileriniň sany hem
az däl, gije işlemek üçin onuň
şertlerem amatly.
Ýarympodwal jaýda ýerleşýän
kafeniň daşyndan onuň diňe
girelgesi görünýär. Bir gezek
seredeniňde kafeniň
işleýändigini bilmek kyn, emma
hakykatda ol diňe kafe däl,
Aşgabadyň gijesine diskoteka
öwrülýän iň köp adamly
güýmenje merkezlerinden biri.
—Biziň müşderilerimiz 18-25 ýaş
aralygyndaky ýaşlar. 30 ýaşa
ýetenler hem bar. Emma olar az.
Kafemiziň müşderileriniň
aglabasy gurply adamlar
bolansoň, gijeki kafedäki
bahalaryň gündizdäkiden
esseläp ýokary bolmagy
muşderilerimiziň sanyna o diýen
täsirini ýetirenok—diýip, kafeniň
özüni Mekan diýip tanadan
işgärlerinden biri özara
söhbetdeşlikde aýtdy.
Bu kafe Aşgabadyň üýtgäp
barýan gijeki durmuşyny
suratlandyrýan alamatlardan
diňe biri. Ondan başga-da soňky
döwürlerde paýtagtda gurlan uly
myhmanhanalaryň
diskotekalaryna gatnaýan
ýaşlaram az däl. Hatda şol
güýmenje ýerlerine
gatnaýanlaryň arasynda soňky
döwürlerde ýaş gelin-gyzlaram
görmek mümkin.
”Çyraçylar”
Diskotekler bilen bir hatarda
ýaşlaryň gijeki
güýmenjelerinden biri hem
daşary ýurtlarda ”street race”
diýlip atlandyrylýan ”çyraçylar”
bolup, şol güýmenje umuman
ýiti yşykly awtoulaglaryň
arasynda köçelerde geçirilýän
ýaryşlardan ybaratdyr.
Bu ýaryşlar paýtagt Aşgabadyň
köçelerinde Orsýetiň ”WAZ”
awtozawodynyň
awtoulaglarynda bikanun
gurnalýardy we 2010-njy ýylda
”çyraçylara” garşy berk çäre
görülýänçä, bu güýmenje şäherli
ýaşlaryň arasynda sub-kultura
derejesine baryp ýetipdi.
Emma bu ýaryşlaryň
çäklendirilmegi, gije 23-den
soňra köçelere çykmak
gadagançylygynyň dowam
etmegi, köçäniň ugrundaky
käfelerdir-dükanlaryň irden
ýapylmagy ýaly zatlar gijeki
durmyşa öwrenişip barýan
aşgabatly ýaşlaryň lapyny keç
edýär.
24 ýaşly Begenç hem edil şeýle
ýaşlardan biri, ol bu çäreleriň
ýaşlaryň hereket azatlygyny
çäklendirmäge, hatda halky
kontrollykda saklamaga
gönükdirilen ädimlerden
ybaratdygyny aýdyp, ony
hökümetiň sýyasaty bilen
baglanşdyrýar:
—Gije 23-00 den soň köçelere
çykmagyň gadagan edilmegi
baradaky çäklendirme
Nyýazowyň döwründe başlapdy.
Döwlet adamlary bir garaýyşly,
bir pikirli etmek isleýär. Hatda
adamlaryň birmeňzeş
geýinmegini isleýär. Onuň bu
islegi, esasanam, ýaşlara degişli.
Şikaýat edýänlerem ýok däl
Hökümet bilen bir hatarda
Aşgabat şäheriniň özgerip
barýan gijeki durmuşyna garşy
çykýan ilatam bar. Aşgabadyň
merkezinde ýerleşýän we gije
23-00-dan soň açyk bolan
kafeniň ýerleşýän raýonynyň
ýaşaýjysy, 54 ýaşly Meret Aga
esasan goh-galmagaldan şikaýat
edýär:
—Her gije uruş-sögüş. Goh-
galmagal sebäpli gije ýatyp
bolanok. Polisiýany çagyrsaňam,
diňe uruşýanlary ýygnap gidýär.
Kafe bolsa bütin gije işläp dur,
gykylykdan ýaňa ýatyp bolanok.
Meret aga Azatlyk Radiosy bilen
söhbetdeşliginde, esasanam, gije
köçelerde aýlanyp ýören
ýaşlaryň özlerini ahlaksyz alyp
barýanlygyny hem belläp
”serhoş ýaşlaryň özara
uruşlarynyň käbir halatlarda
pyçaklaşma çenli baryp
ýetýänligini” aýdýar.
Emma, ilatyň käbir gatlaklarynyň
garşy çykmagyna we hökümetiň
görýän dürli çäklendirmelerine
garamazdan, Aşgabadyň özgerip
barýan gijeki durmuşynyň
öňüne böwet basmak o diýen
aňsat bolmajak ýaly.
Gije 23-00-dan soňra yglan
edilmedik ”komendant
sagadynyň” dowam etdirilmegi
gizlin kafeleriň açylmagyna ýol
açan bolsa, çyraçylar hem öz
güýmenjelerini dowam etdirmek
üçin toý-tomaşalaryň ýoluny
tutdular.
Onsoň, şäheriň köçelerinde
ýatyşanam bolsa, ”çyraçylyk
trýuklaryny” indi gelinalyjylarda
görmek bolýar. Gelinalyjylardaky
”trýuklar” üçin pulam tölenýär.
Aşgabadyň merkezinde
ýerleşýän kafeniň işgäri
Mekanyň pikirine görä, artyp
barýan bu talaba çäklendirmeler
bilen böwet bolmak kyn:
—Ýaşlar dünýäniň beýleki
ýurtlarynda bolşy ýaly kadaly
şertlerde ýaşamak isleýärler.
Dünýäniň köp ýurtlarynda
şäheriň gijeki durmuşy diýen
ýagdaý bar. Bu ýagdaý, bir
tarapdan, ilatyň belli bir
gatlagyna, hususan-da ýaşlara
gije dynç almaga mümkinçilik
berýän bolsa, beýleki bir
tarapdan, şäheriň myhmanlary
üçin ol turistik aýratynlyk bolup
hyzmat edýär. Bizde hem bu iş
dogry ýola goýulsa, bu
ýagdaýdan hiç kim kösenmez.

Kin çyra?

Men(41%, 5 adam)

Sen(50%, 6 adam)

Sen dal men(8%, 1 adam)