Adam beýni we kompýuter (kim güýçli?)
Salam gadyrly ertir.com'çylar !!!
Adamzat öz durmuşyny aňsat etmek üçin taryh boýunça köp ýollar geçipdir. Başda haýwanlar bilen başlan bu ýoly, soňky asyrlarda bilimiň we senagatyň ösmegi bilen gysgaça “maşynlar” diýilýän mehanizmler bilen dowam edýär. Geçen asyrda senagat rewolýusiýasynyň yzyndan başlan tehnologiki rewolýusiýasy adamlaryň durmuşynda köp zady üýtgetdi. Asyrlar öň birnaçe ýyl içinde edip bolmaýan işleri tehnologiýanyň kömegi bilen häzirki döwürde birnäçe hepdäň içinde edip bolýar. Adamzadyň fiziki güýji ýetmeýän işlerde haýwanlary, soň-soňylar bolsa her-hili mehanizmler ulanyp başlady. Indi bolsa diňe bir fiziki däl, eýsem logiki işlerde tehnologiýanyň nygmatlaryndan giňden peýdalanylýar. 2-nji Jahan urşynda hasaplama maşynlaryň potensialy bilindi we köp döwletde, esasan hem ABŞ-de elektron hasaplama maşynlaryny kämilleşdirmek üçin döwlet derejesinde taslamalar edildi. Häzirki döwürde kompýuter diýilýän bu enjamlar adamzadyň durmuşynda aýrylmaz orny eýeledi: senagat, harby, bilim we beýleki ulgamlardan tutuň, islendik ýerde olaryň giňden ulanylýandygyny görüp bolar.
Tehnologiýanyň we kompýuterleriň hasaplama güýjiniň gün-günden ösmegi bilen adamlarda şeýle sorag döredip başlady: ”Kompýuterler we robotlar adamyň ýerini alyp bilermyka?”. Ilki seredilende kompýuter köp zady adamdan gowy başarýar: ýadynda saklamaly zatlary unutman ýyllar boýy saklap bilýär, aritmetiki hasaplarda bolsa gaty uly sanlar bilen işleşendede ýalňyşman takyk jogap berip bilýär... Diňe şu aýratynlyklary üçin kompýuterlere adamlardan akylly diýip bolarmyka?
Hasaplama güýçli bolmaýan kompýuterleriň iň zehinli adamy hem ýeňýändigini açykdan-açyk görüp bolýar, maglumatlary saklaýyş we işlemekde-de şeýle. Ýöne adamdan tapawutlykda kompýuter näme edýängini aňlap bilmeýär, özüni sorap, tankyt edip bilmeýär, manysyna görä kitabyň analizini edip ýa-da edebi eseri ýazyp bilmeýär, aýdym sazy , suraty döredip bilmeýär, ýagny döredijilikli zähmet etme ukyby ýok. Adam beýniň ýerine ýetirýän ýumuşlary köp. Adam organizminiň funksiýalaryna ömür boýy seredýändigini üns berdiňiz mi? Dem almak, göz gyrpmak, adam bedeniniň bölekleriniň sazlaşykly işlemesi dowamly beýniň tarapyndan dolandyrylýar. Şol bir wagtda beýniňiz hemme duýgylaryňyzy birden kabul edýär. Gözüňiz yşyk, reňk, hereket taýdan islendik kameradan hem gowy suratlary, gulagyňyz audioCD-laryň hilinden ýokary sesleri kabul edýär. Onuň ýanynda 17.000 üýtgeşik ysy tanap bilme we teniň duýgurlygyny göz öňünde tutulmalydyr. Kompýuterler bolsa ulyrak wideo bilen işleşende eýýäm öz “güýjini” bildirýärler. Adam beýni köp funksional bolmaga gönükdirilen. Teoriýada diňe hasaplama bilen meşgul bolanda adam beýni islendik kompýuterden hem güýçli çykýar. Ýöne praktikada beýniň köp işler bilen meşgul bolýandygy sebäpli ony edip bolmaýar. Beýniň daşgy dünýäden maglumatlary ägert uly mukdarda hem-de çalt alýandyr. Bu sebäp bilen onuň öwrenme we dürli şertlere uýgunlaşma ukyplaryň bolmagy tebigydyr. Kompýuterden tapawutlykda adam öwrenip, geçmişden galan tejribe esasynda belli bir netijä gelip bilýändir. Kiçi çagalar hiçbir dili bilmän, olaryň öň meňzeşine hem duşmadygy “dil” diýen zady öwrenýärler. Kompýuterler bolsa diňe olara öňden berilen buýruklar esasynda işleýärler we olardan daşary hiçzat edip bilmeýärler.
Adamyň beýni umuman aýdylanda hemme işler üçin niýetlenen, ýagny kompýuter ýaly diňe bir işe gönükdirilmedik. We belli bir işi ýerine ýetirjek bolanda(mysal üçin hasaplamalarda) kompýuter ýaly effektiw we öndürijilikli bolup bilmeýär. Ýöne şoňa garamazdan adam kompýuteri ýeňmäni başarýar. Iň meşhur mysallaryň biri Garri Kasparowyň 1997-nji ýylda şahmat oýunlary üçin niýetlenen “Deep Blue” kompýuterini 2-1 oçko bilen ýeňmegidir. Kompýuterler ,robotlar, maşynlar adamyň kynçylyk çekýän ýa-da edip bilmeýan belli işlerde we pudaklarda onuň ornuny alyp bilýärler. Ýöne doly adamyň ýerine geçip bilmezler.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 12/12 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 8 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 12
Bash bolmasa gowre lash diyen nakyl dogry
gelya shuna, adama bash, komputerem
gowre diyp dushunmeli sebabi bash bolmasa
gowre hichzat edip bilmez, adam bolmasa
kompueterem chan basyp galar!
Diymek islan zadym, komputeri komputer
eden adam,
On menem nesil gazetda sheyle makala
okapdym, 2013de adam bilen beynisi
denecher ishlap biljek komputer onduriljek
eken, ve shol komputer 2049-a chenli adim
adamyn beynisinin basharyan ahli zadyny
adamdan has gowy edip yerine yetirjek
dereja galar! @awtor, gowy mozuk eken!
elbetde mena beyin diyan.adam beynisin yekeje zady basga zatlardan tapawutlandyryar olam pikirlenip bilmegi. Yada men yalnysyanmykam
elbette adam güyçli kompyuterem netijde adam oylap tapyar(yöne hemme adam dal)😎
Allah bolmasa adam bolmazdy. Adam bolmadyk bolsa kompyuter bolmazdy! Allah adamy toprakdan yaratdy. Adamam Allahyn beren ylymy netijesinde materialdan kompyuter doretdi. Hic zat oz doredijisinden beyik bolup bilmez. Adamam oz yaradyjysyndan.
Adamlar gurallary namcun ulanyar? Elbetde ishini yenilleshdirmek uchin. Mysal ucin nurbat towlamaga niyetlap achar oylap tapylan. Indi sen diyip bilersinmi shol achar guychlimi yada adamyn eli? Pikirlensen soragyn nahili manysyzdygyna dushunersin, sebabi achary hereketlendiryan zat adamyn eli dalmi? Soraglary kopeldip gidibermeli, kran guychlimi yada adam, mashyn tizmi ya adam, kompyuter guychlimi yada adam... Hersi belli bir funksiyada guychli, dine 1 taraplayyn seredende tehnika bilen adamy denesdirip bolar, meselem hasaplamak boyuncha kompyuter bn adamy denemek. Bu yerde kompyuterin hasaba has okdedigi kore malim we denesdirmek hem manysyz. Sebabi ol shol ish uchin ulanylyar. A umumy manyda denesdirilende (adam beynisi vs. kompyuter), bu babatda kompyuterdir robotlar adam beynisinin tarapyna adim atmek ucin entek kop tamdyr chorek iymeli bolar. 🙂 We hich wagt hem beyninki yaly kamillige yetip bilmezler (bu dine fantastiki kinolarda bolyar). Heniz beynin namedigine doly goz yetirip bilman kosenip yoren alymlar ondan guycli kompyuteri nadip yasasynlar..? 🙂
yaradylandan (doredilenden) yaradan (doreden) guyclidir diyeyin!
Men ýönekeý mysal bilen düshündireýin:
Kopuýutriñ ýat gaty disigi (winchestr) aýdaly iñ ýokary ýatlysy 10t/bayt.
Adamynyñky ýagny ýat saklaýan beýnisi millionlarcha t/bayta deñdir.
Kompýuteriñ gaty disigine ýazdyrlan, egerde emeli ýagdaýda pozdurulmasa, ýene 20 ýyldanam shol ýazgyny 100% ýatlap bilýär.
A adam beýnisi gündelik ýadyna ýazdyrýan ýady ýüzlerche g/baýt'dyr. Meselem, men tötänlikde elimi aýna gyýçagyna gyýdyrýan, shol gyýdyranym meniñ ýat disigime ýazylýar, sheýlelikde 1 gün, 2 gün, 6 aý, ýadymda durýän, soñ bolsa kem-kem'den könelip bashlaýar. 20 ýyl geçýär, shol wagt, shol ýerde aýna elimizi gyýdyranmyz ýadymyza düshenok. Ýok, ol biziñ ýadymyzda dur, ýöne beýnimizdäki ýady okap bilemzok.
Komp bolsa yadynda bekledilen islendik zady durshy ýaly okamany basharýa.
Elbetde bu ýönekeýje hadysalarda sheýle, düpliräk hadysa bolsa beýnimizde bek oturýa, meselem, söýgilim bilen ilkinji dushushygym ýada ilkinji öpüshmäm, ýene ýakyn hossarlarymyzyñ ölimi bilen baglanshykly wakalar sh.m'ler, enchme ýyl gechsede ýadymyzda durýar, ýöne 100% däl, 80-70% könelshen wakalarda. Ýeýle waklaryñ ýadymyza düshmegem aram-aram öz ýanymyzdan ýatlap durýas
Men ýönekeý mysal bilen düshündireýin:
Kopuýutriñ ýat gaty disigi (winchestr) aýdaly iñ ýokary ýatlysy 10t/bayt.
Adamynyñky ýagny ýat saklaýan beýnisi millionlarcha t/bayta deñdir.
Kompýuteriñ gaty disigine ýazdyrlan, egerde emeli ýagdaýda pozdurulmasa, ýene 20 ýyldanam shol ýazgyny 100% ýatlap bilýär.
A adam beýnisi gündelik ýadyna ýazdyrýan ýady ýüzlerche g/baýt'dyr. Meselem, men tötänlikde elimi aýna gyýçagyna gyýdyrýan, shol gyýdyranym meniñ ýat disigime ýazylýar, sheýlelikde 1 gün, 2 gün, 6 aý, ýadymda durýän, soñ bolsa kem-kem'den könelip bashlaýar. 20 ýyl geçýär, shol wagt, shol ýerde aýna elimizi gyýdyranmyz ýadymyza düshenok. Ýok, ol biziñ ýadymyzda dur, ýöne beýnimizdäki ýady okap bilemzok.
Komp bolsa yadynda bekledilen islendik zady durshy ýaly okamany basharýa.
Elbetde bu ýönekeýje hadysalarda sheýle, düpliräk hadysa bolsa beýnimizde bek oturýa, meselem, söýgilim bilen ilkinji dushushygym ýada ilkinji öpüshmäm, ýene ýakyn hossarlarymyzyñ ölimi bilen baglanshykly wakalar sh.m'ler, enchme ýyl gechsede ýadymyzda durýar, ýöne 100% däl, 80-70% könelshen wakalarda. Ýeýle waklaryñ ýadymyza düshmegem aram-aram öz ýanymyzdan ýatlap durýas