Kömek gerek.????!!!!
Saluwmaleykum hormatly agzalar... Araňyzda kabirleriňiziň içi gysýan bolsa gerek. Egerde ertir.çom zat ýapyk bolsa. Ana şonda siziň maňa kömegiňiz gerek. Özem gaty möhüm kömek meniň üçin. Ýöne kömek edip bilmek üçin hökmany suratda iňlisçe bilmeli, kabir ýerlerinde bilmeseňem bolýa.
Umuman aýdamda internet diýilýan zat 21-nji asyrda gaty uly tizlil bilen ösdi. We her saýtlara gireňizde-de "haýsy dilde okamak isleýarsiňiz" diýp tekliplerem bardyr. Ýöne gynansagam türkmençe ýok. Ynan Azerbaýçança, Gyrgyzça, Özbekçe, Gazakça, we Tajikçede kabir ýerlerde hökman bar. Şoňa birazajyk janym ýanýa.
Edil şuwagtky wagtda wikipedia.org da türkmençe maglumatlar 1000 den ýokarda. Sag bolsun kim şo maglumatlary goýanam bolsa. Beýleki Azeri, tatarçalar 10000 denem ýokarda. We bizem çaltrajyk şo derejelere ýeteliňde dilimizde maglumat tapmaklygy aňsatlaşdyralyň.
Wikipedia nadip maglumat goýmaklygy öwredeýin indem bolsa. Ilki bilen hökmany suratda agza bolmaly 🙂 agza bolanyňdan soň wikipediany türkmençe okamakçy bolsaň http://tk.wikipedia.org linke girmeli. We meselem "garagum çöli" hakynda maglumat ýazmak isleýaň diýeli. onda "tk.wikipedia.org/wiki/garagum_çöli" diýmeli ýada ýazjak makalaň adyna name goýmak isleseň /wiki/ goýup yzyndan goýaýmalydyr adyny. Onsoň entere basanyňdan soň şol makala hakynda öňdenem ýazylgy bar bolsa sen edit edip bilýaň we öňki ýazan kişi bilen ylalaşyp has giňişleýin wersiýada ýazyp bilýaňiz. Eger ol makalanyň adyny öň hiç kim bellemedik bolsa "çreate" döret diýaýmelidir. We ýazjak makalaňy ýazybermeli onsoň.
------------Aşaky suratda eýýam bellenen we diňeje "gozleg" iň çep tarapynda ýerleşýan "redaktirle" linkine basaýmalydyr.
------Bu suratda bolsa "jorap" hakynda hiç hili maglumat ýok bolanlygy sebapli "Döret" basýaňda şol zat hakda name bilýan bolsaň ýazybermeli ýöne dogry bilmeli. 🙂 Kabiriniň ýazan maglumatyna seretdim weli toçna bilemok ýöne meselem şol okanymyň ady "Din" bolsa içinde ýazylan zadam "maňa şu tema hakynda maglumat gerek" diýp ýazylgy bolsa name etjek 😆 koroçem bular ýaly zatlar ýazsaň pozulýar wagt geçmekligi bilen.
We türkmençesini ýazan bolsaň şo hakynda iňlisçede ýazmagyzy haýyşt etýarin. Meselem "garagum çöli" makalany iňlisçe ýazjak bolsak ilki bilen en.wikipedia.org girýas soňam garagum çölini iňlisça terjime etsek "garagum desert" bolýar. We şunam ýokaryk linke ýazýas en.wikipedia.org/wiki/garagum_desert diýp soňam şo makalaňyzy iňlesça öwüraýmeli 🙂 Wessalam.
Hany onda hemmamiz bir agyzdan türkmençe we türkmenistana degişli makalalary köpürajik ýazyp öz özümizi dünýa tanadalyň 🙂
Sagboluň okanyňyz üçin!
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 13/13 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 11 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 13
GADYMY MERWIŇ GALALARY
a) Erkgala
b) Gäwürgala
ç) Soltangala
d) Şähriýar gala
e) Isgender gala hem-de kiçi Soltan gala
i) Şaýym gala
a) Erkgala
Erkgala göwrümi boýunça gadymy Merw şäheriniň ulgamyna girýän galalaryň iň kiçisi bolsa-da, ýaşy boýunça iň ulusy, belentligi boýunça hem iň beýigidir. Onuň tutýan meýdany bary-ýogy 20 gektara barabardyr. Häzirki wagtda ol gala däl-de, dagyň çykmasy kyn baýyrlaryna çalym edýär. Onuň saklanyp galan beýikligi ortaça 25-28 metre ýetýär. Geçirilen köp sanly arheologik barlaglar galanyň ahemenitler döwrüne degişli hökümdaryň köşgi bolandygyny äşgär etdi. Erkgalanyň içinde köşkden başga-da uly edara jaýy, skladlar, gorhana, nökerler üçin kazarmalar bolupdyr.
b) Gäwürgala
B.e. öňki III asyryň ikinji ýarymynda selewkit hökümdary Antioh Soter özüniň güýçli goşuny bilen Merwe gelende, ol bu töwerekleriň bol suwuna, mes toprakly ýerlerine göz gyzdyryp, Merwi özüne paýtagt edinmegi, ony düýpli gurlan gala bilen berkitmegi ýüregine düwüpdir. Erkgala oňa darlyk edipdir. Şonuň üçinem ol bu galanyň günortasyndaky bag-bakjalyga bürenip oturan ilatly ýeri göz öňünde tutup, şol ýerden hem takyk oýlanylan plan esasynda grekleriň gala guruş usulynda äpet galanyň gurluşygyna başladýar. Örän tiz wagtda bina edilen bu dörtgyraň galanyň diwarlary 6 metre ýetýän galyňlykda bolup, onuň her bir gapdal ganatynyň uzynlygy hem tas 1,5 kilometre ýetipdir.
Geçmişde “butparazlaryň galasy” ýa-da “kapyrgala” ady bilen tanalan bu gala biziň günlerimize GÄWÜRGALA ady bilen gelip ýetipdir. Ol 400 gektara golaý meýdany öz içine alýar. Orta asyryň Ibn al-Fakih, Idrisi, Makdisi ýaly arap dilinde ýazan awtorlarynyň işlerinden mälim bolşuna görä, Gäwürgalada iki sany erkek we aýal adamynyň şekili bilen bezelen Keýmerzuban atly gadymy öýüň we sežde edilýän uly metjit jaýynyň bolandygy mälim. Gäwürgalanyň dört tarapky diwarlarynyň dördüsinde-de derwezeler bolupdyr, galanyň içine kanal çekilipdir, galanyň içki diwaryny deň dörde bölýän goşmak şekilli uly köçeler bolupdyr, bazar meýdançasy, degirmençiler we hazarçyllar kärhanasy ýerleşipdir. Antioh Soter Gäwürgalanyň daşyna 230 kilometre golaý halkalaýyn daşky galany hem saldyrypdyr.
ç) Soltangala
Onuň bina edilen wagty seljuklar neberesiniň dolandyran wagtyna gabat gelýär. Ol seljuk soltanlary Mälik şa we Alp Arslan tarapyndan XI asyryň ikinji ýarymynda-XII asyryň başynda saldyrylan bolmaly. Bu hem onuň soltanlaryň saldyran galasy - Soltangala hökmünde adykmagyna sebäp bolupdyr.
Gapdal diwarlary 1,7den 2,2 kilometre çenli uzaýan Soltangala Gäwürgalanyň duldegşir günbatarynda ýerleşýär. Bu iki galanyň arasyndan bolsa gadymy döwürlwrden tä mongol goşunlary tarapyndan weýran edilýänçä uly ykdysady ähmiýetli kanal bolan al-Ruzeýk (al-Razik) ýaby akypdyr. Soltangalanyň boýy 8-9 metre ýetýär, diwarlarynyň düýbi esasan 4,5 metre ýetýän galyňlykda pagsadan tutulypdyr. Iki metre çenli çürelip gidýän ýokarky gatlaklarynda bolsa 31×31×7 sm we 27×27×5 sm ölçegdäki çig kerpiçler ulanylypdyr.
Gäwürgala bilen deňeşdirilende Soltangalanyň diwarlary has gowy saklanypdyr.
d) Şähriýar gala
Şähriýar gala gadymy Mary şäher galalarynyň içinde iň kiçisidir. Bary-ýogy 20 gektara golaý meýdany tutýan bu galanyň diwarlarynyň salnyşynda belli bir forma eýerilmändir. Gala tutuşlygyn ýoýulan kwadrata çalym edýär. Ol esasan 27×27×6 sm ölçegdäki çig kerpiçlerden pagsa bilen aralaşdyrylyp salnypdyr. Häzirki wagtda gala diwarlarynyň saklanyp galan galyňlygy 2,8-3 metre, beýikligi hem 8-10 metre ýetýär.
Galanyň içiniň demirgazyk hem-de deirgazyk-günbatar böleklerinde kazarmalaryň, athanalaryň galyndylaryny, ortada we günorta-gündogarda hem edaradyr ýaşaýyş jaýlarynyň harabalaryny görmek bolýar. Olardan ilkinji bolup göze ilýäni köşk jaýydyr. Köşgüň içinde bary-ýogy ýekeje süýnmek zal bolup, ol öz wagtynda seljuk soltanlarynyň diwany-kabulhanasy bolup hyzmat edipdir.
e) Isgender gala hem-de kiçi Soltan gala
Ýerli halkyň dilinde şeýle atlar bilen tanalýan bu galalaryň ilkinjisi Soltan galanyň demirgazygynda, ikinjisi hem onuň günortasynda ýerleşýär. Ýerleşiş aýratynlyklaryny göz öňünde tutup, taryhçy alymlar olara /zleriçe “Demirgazyk aýlaw” hem-de “Günorta aýlaw” diýip at beripdirler. Döwri boýunça aýlawlaryň ikisi-de Solatangaladan soň salnan bolmaly. Isgender galanyň 200 gektara golaý giň meýdany öz wagtynda Merw şäheriniň örän gür oturan ilatly ýeri bolupdyr. Eger-de kiçi Soltan galanyň gündogar bölegindäki Bureýda bilen Gifariniň guburlarynyň başujynda , Teýmirleň döwründe salnan goşa binany hasp etmeseň, bu galanyň içinde gadymýetiň ýerden saýlanyp duran ýekeje diwaryna-da gözüň düşmeýär.
i) Şaýym gala
Araplar döwrüne degişli ýadygärlikleriň biridir. Käbir alymlar ony Abu Muslimiň harby lageriniň galyndylary hasaplaýarlar. Şaýym gala Gäwürgalanyň 1,5 km. günorat-gündogarynda ýerleşýär. Onuň 1,28 kw.km. meýdany bolup, gala diwarlary pagsadan hem-de25×25, 5×5, 24-25×25 ölçegdäki çig kerpiçler, aram-aram hem 26,5 ×?×5 sm. ölçegde bolan kerpiçler ulanylyp salypdyr. (serdeçko 🙂 )
Internetden gozlesen gowy bolardy, barde yazarlarmyka?
@Aquila s şu ýazgylaňy men wikipedia goýsam bolarmyka hazir ýa ozin eyyam goýdunmy?
Goyuber, men ogurladym shu yerden http://www.taryh.8m.com/gadymymerw.htm . Vikiprdiada Yok zatlar.
yokhou barik yazmalary gerek dal,. Men goni wikipedia ýazsynlar diýp haýist etdimlay 😉 bolmasa internetden kandirem bolsa öz wersiýaň bilen ýazsaňam gowyda. Wii ýenede bir zat ýatdan çykypdyr maglumaty nirden alanam bolsaň linkini hökman wikipediada goýmalydyr 😉
wiki'da accountym bar welin, article bir diyme doss, eger eger😆
Hm. Goyjak az adam bolaymasa.
Şu wikipediada 2-3 sany agzalar bardy pomeyem turkiyeden oýtýan. Ana şolardan Allah razy bolsun. Gaty uly kömekleri degdi..
Ýo meselem geljekde ertir.çom ýapyk bolsa. Agent mageninem keypi gaçsa hemem gmail. google sugl zatlaram tmde ýapylypdyr oytyan ana şonda içiňi gysdyrmaz ýaly wikipedia aýlanyp gaýtsaň bolýalaý. Bolmasa Azeriler bizi geçipdir biz entagem uklap oturs 😆
aslynda onler eden terjimelerim bar. hat-da kabir mugallymlarymyzda sho taydaky infolardan nachesinin nache talypdan gelen terjimeleri bardyr, yone source mource'lary yok bolaymasa gorkezilen...
shonda-da goyuber source ertir.com diyp goyay problema bolmazlay..
gowja tema Jorap , senks hahahaha mana shu tema hakynda maglumat gerek --- 😆
ok, grmmatikam pes , soz baylik 0.25% :(
gowy pikir,bosh wagtda girip gormeli.YAgny girmek bn caklenman ishe girishmeli