"Tanymal antikommunist aktiwist Germaniýanyñ prezidenti bolar"

Öñki Gündogar Germaniýanyň
antikommunist aktiwisti, 72
ýaşly Ýoahim Gaugyň
Gemaniýanyň prezidentligine
kandidat bellenmegi
garaşylmadyk waka bolup, iň
bolmanda onuň özüni geň
galdyrana meňzeýär.
—Häzirki garym-gatym
duýgularyň içinde men size
artykmaç bir zat aýdyp biljek däl.
Bu mümkin däl. Ýaňy uçardan
düşüp, takside gelýärkam kansler
jaň etdi. Entek duşa-da giremok.
Ýöne bu möhüm däl. Meniň
aljyraňňy ýagdaýdadygymy,
kellämiň hem az-kem
bulaşykdygyny özüňiz
göräýärsiňiz—diýip, Gauk aýtdy.
Ýöne Gündogar Germaniýanyň
kommunistik režimini
agdarmakda oýnan roly üçin
“Germaniýanyň Nelson
Mandelasy” diýen ady alan bu
adam hukuklary aktiwistiniň öten
hepde prezidentlikden çekilen
Kristian Wulfuň öňki wezipesine
abraý getirjekdigine köpler
ynanýarlar. Wulf korrupsiýada
aýyplanypdy.
Halk tarapyndan hormatlanýan
Gauk hiç bir partiýanyň agzasy
däl. Onuň syýasy dawalar bilen
garalanan ýeri hem ýok.
Gaugyň Gemaniýanyň prezidenti
wezipesine bellenmegini german
parlamenti “Bundestag” 18-nji
marta çenli oňlamaly, ýöne muňa
şübhe edilenok. Sebäbi köplenç
öňki Gündogar Germaniýanyň
kommunistlerinden durýan "Die
Linke" partiýasyndan başga
parlamentdäki partiýalaryň ählisi
ony goldaýarlar.
1940-nj yýylda Rostok şäherinde
doglan Gauk Gündogar
Germaniýada önüp ösdi. Ol 11
ýaşyndaka kakasy Günbatar bilen
gatnaşyk saklaýanlykda gümürtik
ýagdaýda aýyplanyp, Sibirdäki
zähmet lagerine ugradyldy. Soňra
Gauga kommunistik ýaşlar
guramalaryna goşulmakdan
boýun gaçyranlygy üçin
žurnalistika ugrundan okamaga
ýol berilmedi. Şeýdip ol lýuteran
ruhanysy bolup, Gündogar
Germaniýanyň gizlin gullugy
“Ştazi” tarapyndan “düzedip
bolmajak antikommunist” diýen
ady aldy.
Ýoahim Gauk 1990-njy ýyldan
2000-nji ýyla çenli Gündogar
Germaniýanyň gizlin polisiýasy
“Ştaziniň” eden jenaýat işlerini
paş edýän hakykat we barlyşyk
edarasyna ýolbaşçylyk etdi.
Gauk 2007-nji ýylda Azatlyk
Radiosyna beren interwýusynda
kommunistik döwrüň hökman
paş edilmelidigini nygtapdy:
—Biz ýeke pida çekenler we
edilen jenaýat işler sebäpli däl,
eýsem döwrebap syýasatyň tutuş
Sowet Soýuzynda düýpden yza
süýşürilendigi üçin hem
kommunistik döwri
kanunylykdan çykarmaly.
Edward Lukas "The Economist"
žurnalynyň Halkara bölüminiň
redaktory. Ol Gaugyň kandidat
bellenmegine Germaniýanyň
birleşigi üçin möhüm diýip
garaýar:
—Meniň pikirimçe, özara german
gatnaşyklary iň möhüm zatdyr.
Şeýle edilse, öňki gündogar
germaniýalylar özlerini ikinji
derejeli raýatlar hasap etmezler.
Indi Germaniýada gündogardan
gelen iki sany ýokary derejeli
şahsyýet bar. Kansler Angela
Merkel günbatarda doglan bolsa-
da, gündogarda önüp ösdi.
Meniň pikirimçe, bu simwoliki we
psihologik taýdan örän ähmiýetli.
Bu Polşa, Çehiýa Respublikasy we
Slowakiýa ýaly ýurtlar üçin hem
gowy. Sebäbi ol bularyň näme
isleýändigine düşünýän adam.
Gauk hemişe şahsy jogapkärçiligi
nygtap geldi. Ol 19-njy fewralda
kandidatlyga bellenen soň hem
şony aýtdy:
—Bir zady bilýärin: meniň esasy
işim jogapkärçiligi kabul edýän
adamlara ýakyn durmak bolar.
Bular biziň ýurdumyzda ýeke
syýasy derejede däl, eýsem
hemme ýerde bar. Men
adamlaryň ýurduň jemgyýetçilik
durmuşynda bir çetde diňe synçy,
tankytçy, gözegçi bolup durman,
bu jogapkärçiligi öz üstlerine
almaklary ugrunda işlemek
isleýärin.

p.s: Meni, esasan, Azatlyk radiosynyñ bu habarynyñ ashagynda ýazylan bir kommentariý gyzyklandyrdy. Mümkin, bu siz üçin gyzyksyz bolar... Her näme-de bolsa, shol kommentarini hem, ine, ashakda kopiýalap goýmakçy.