Bulary bilmek gyzykly

Näme üçin sogan ardamyzda gözümiz ýaşarýar?
Soganyň içinde goşulyşan ýagdaýynda göz
ýaşardýan maddalar bar. Bu maddalar soganyň
içindäki ýukajyk bardalar bilen biri-birinden
aýrylandyr. Sogany kesemizde şolar biri-birine
goşulyp, örän az mukdarda kükürt kislota gazy
emele gelýär.
Ine, şojagaz gaz hem biziň gözümiziň
ýaşarmagyna sebäp bolýar. Gözümiziň
ýaşarmazlygy üçin sogany akyp duran suwuň
aşagynda ardyp bileris. Mundan başga-da sogan
dogralýan ýerde bir dilim limon goýup bileris.
Sogan dogralanda çykan kislotany limon bada-bat
özüne siňdirip alýar. Gözi ýaşardyjy bu gaz
sähelçe gyzgynlyk bilen bozulýar. Şonuň üçin
hem nahardaky bişen sogan gözümizi
ýaşartmaýar.
Käbir ösümlikler nädip gar ýaganda hem gül açyp
bilýär?
Gar ýaganda hem gül açyp durýan gar
çigildeminiň howanyň sowuklygyna garamazdan
janly durup bilmeginiň sebäbi onuň soganydyr.
Onuň sogany topragyň doňýan böleginden has
çuňrakda ýerleşýär. Şeýlelikde ol topragyň
aşagyndaky ýylylygyň kömegi bilen
pyndyklamagy dowam etdirip bilýär.
Ýeriň dartyş güýjüniň ýok ýerinde suw içip
bolarmy?
Ýeriň dartyş güýjüniň ýok ýerinde jisimleri
boşluga goýberseň, şol duran ýerinde durýar,
hereket etmeýär. Ýagdaý şeýle bolsa-da, ýeriň
dartyş güýjüniň ýok ýeri bolan kosmosda suw
içip bolýar. Ýagny içýän suwlary
kosmonawtlaryň iýmit turbajygynda hereket
edýär. Sebäbi iýip-içýän zatlarymyz iýmit
turbajygymyzyň geň hereketiniň kömegi bilen
aşgazanymyza tarap süýşýär. Şeýlelikde suwy
hatda ýatan ýerimizde hem içip bilýäris.