Hazar Adalary - Resmi Maglumatyň Terjimesi

BELLIK: Ýaýyň içindäkiler maňa degişli, düşündiriş maksatly ýazylan. Blog, Awesta Kompaniýanyň iberen maglumatynyň terjimesi. Egerde ýazgynyň has az we çeper bolmagyny isleseňiz şu ýere basyň!

_______________________________________________________________________________

Hazar Adalary – Täze şäher

Emeli arhipelagda guruljak ‘Hazar Adalary’ 3 müň gekdarlyk meýdany boljak 50 töwregi adadan we 19 mikroraýondan ybarat bolar. 8 km uzynlygy, 3 km ini boljak arhipelagyň umumy meýdany 24 kwadrat kilometre barabar bolar. Bu ölçegi suratlandyrmak üçin Bakudaky Babäk şaýolunyň uzynlygynyň 4 kmdygyny aýtmak ýeterlik bolsa gerek. (Bu ýerde adalaryň meýdanynyň gaty uludygyny paýtagtdan mysal getirip düşündirjek bolýalar) Bu ýerdäki her bir ada özüne mahsus at berler. Meselem Nahçiwan, Täze Nährem we ş.m. Beýleki adalara bolsa Azerbaýjanyň meşhur şahsyýeterniň ady dakylar.

Taslamanyň esaslandyryjy – Awesta Konserni gurluşyk işlerine 10 aý mundan ozal girişdi. Häzirki günde bir köpri we ada gurlup tamamlandy. Maý aýynda döwlet baştutanynyň hem gatnaşmagynda uly restoran açylar. Eurovision 2012-ä tomaşa etmäne gelen turistler bu restoranda dynç alyp bilerler. Ol wagta çenli bu ýerde ýörite duralgalaryň gurluşygy hem tamamlanar.

Häzirki wagt 6-7 ýaşaýyş jaý kopmleksi ýerleşjek 4 esasy adadan biriniň gurluşygy dowam edýär. Bu ada 100 müň ýaşaýja niýetlenendir. Umumy aýdanda bolsa şäheriň 600 müň hemişelik ilaty hem-de 400 müň turisti kabul etmäge mümkinçiligi bolar. Taslama 2022-2023 ýyllaryna çenli 3 tapgyrda amala aşyrylar. Indiki ýyldan başlap bolsa adalar ilkinji ilatyny kabul etmäne başlar. Ol wagta çenli bu ýere transport gatnawlary hem ýola goýlar.

Taslamanyň pikir eýesi Awesta Konserniniň ýolbaşçysy Ybraýym Ybraýymow Dubaýdan Bakuwa gaýdýarka uçarda öz pikirlerini paýlaşdy: ‘Bir gezek Dubaýdan gelýärkäm şäheriň ähli strukturasyny gözöňüme getirdim. Men şonda wagt ýitirmezden taslamanyň ilkinji çyzgylaryny kagyza geçirdim – 20 minutdan soň taslama eýýäm taýýardy. Şol kagyz parçasyny entegem aýap saklaýaryn’

Möçberi babatda Hazar Adalary, Müsüriň 340 kilometrlik Toşka proýektini hem yzda galdyrmagy başardy (Diýmek beýle proýektem bar eken. Haçan ukydan oýanarkam/kak). Müsüriň bu taslamasyna 90 milliard dollar inwestisiýa goýulmagy meýilleşdirilýän bolsa, Hazar Adalarynyň ilkinji hasaplamalara görä bahasy 100 milliard dollara barabar bolar.

Gurluşyk işleri 30 million kwadrat metrlik meýdanda alnyp barlar. Munuň 22 million kw metrnde ýaşaýyş etrapçasy, 4 million kw metrnde söwda we biznes binalary, 4 million kw metrnde bolsa oteller we köp gatly binalar gurlar.

Şuňa meňzeş beýleki taslamalaryndan tapawutlylykda Hazar Adalaryny 3D şäher diýibem atlandyrsa bolar. Kompleksiň iň esasy elementlerinden biri uzynlygy 1 kilometrden geçjek ‘Azerbaýjan Diňi’ binasy bolar. Bina 186 gatdan ybarat bolar. Ilki başda binanyň 560 metr edilip planlanandygyny aýdyp geçeli. Ýöne soňra Awesta Konserni kararyny üýtgedip taslamany dünýäniň iň uzyn binasy bilen üstüni ýetirmeli diýen netijä geldi.

Beýikligi 1050 metr boljak bina Dubaýyň Burj Halifasyndan 200, Saud Arabystanyň King Tower binasyndan bolsa 50 metr uzyn bolar. Azerbaýjan Toweriň 2018-2019 ýyllarynda ulanyşa tabşyrylmagy meýilleşdirilýär.

Häzirki wagt Hazar Adalary Awesta Konserniniň hususy hasabyna gurulýar. Ýöne birnäçe wagtdan soň halkara inwestorlaryň hem proýekte gatnaşmagyna rugsat berler. Indi gyzyklanma bildirýänlerem köp. Şu mesele barada halkara inwestorlaryň pikirlerine hem gulak berildi. Gepleşikler Saud Arabystanda, Dubaýda we Pekinde hem alnyp barlar.

Taslamanyň esasy bölegi 60 milliard dollarlyk inwestisiýa talap edýär. Bu puluň 30 milliard dollary daşary ýurtly inwestorlaryň hasabyna, galan bölegi bolsa binalaryň satyşyndan gazanylar.

Kompaniýanyň müdiriýeti taslamanyň birinji tapgyry üçin gerek bolan 12 milliard dollaryň ýarysy üçin halkara inwestorlaryny çekmek üçin şu aýda gepleşikleri tamamlar. Galan 6 milliard dollar bölegi bolsa jaýlaryň satuwyndan geler.

Halkara inwestorlary çekmek prosesi ýörite shema arkaly durmuşa geçiriler. Ol shema laýyklykda inwestorlar bu ýerde emläkleriň satuwy bilen meşgullanyp bilmezler. Ähli obýektler – ýaşaýyş we finans etrapçalary Awesta konserniniň hususy emlägi hasaplanýar we diňe Awesta satuwlary amala aşyryp bilýär. Jaýlaryň satuwy döwründe gazanylan pullardan ilki bilen inwestorlaryň paýy tölener we galan mukdar bolsa kompaniýanyp hasabyna ýatyrylar. 5 ýylda 50% peýda gazanylar. Bu bolsa her bir inwestoruň azyndan 1%, ortaça aýdylanda bolsa 10-15% peýda gazanjakdygyny aňladýar. Beýleki ýurtlarda inwestisiýadan gelýän peýdanyň 3%-e barabar bolýandygyny nazarda tutsak 10-15% peýdanyň nä dereje ulydygyna düşünersiňiz. Emma bir tarapdan Azerbaýjanyň inwestisiýa barada kanunynyň bolmazlygy bu işi kynlaşdyrýar. Müdiriýetiň sözlerine görä bu mesele çözülse inwestorlaryň islegi hasam artar. (Kanun ýok bolsa halkara inwestorda akyl bar bolsa birazajyk seresaply çemeleşer. Ýa-da Alyýew bilen gepleşik geçirip inwestisiýa üçin kepillik almaly bolarlar)

Jaýlaryň satuwy eýýäm başlady. Bu ýerde guruljak islendik jaýy almak isleýän adam Baku şäheriniň Teýmur Alyýew köçesinde ýerleşýän Awesta Konserniniň baş binasynna ýüz tutup bilerler. Jaýlaryň ölçegi 50-500 kwadrat metr arasynda, bahalary bolsa 3500-4100 manat (Azerbaýjan Manady) arasynda üýtgeýär. Jaýlar taýýar görnüşde mebelleri bilen birlikde alyja gowşurylar. Isleg bildirenler jaýy 5 ýyllyk göterimsiz kredit arkaly alyp bilerler (Tüweleme! Göterim diýlen zat bolmasa adam arkaýynrak bolýa-da. Belki sizem alarsyňyz? Her näme-de bolsa Türkmenbaşydan gämi gatnaýar) 15 ýyllyk ipoteka kredite almaga-da mümkinçiligiňiz bar – ýyllyk 6%. Eger siz puly töläp bilmeseňiz tölän puluňyzyň 80%-i yzyna berilýär. (Çyndanam alaýmaly. Mümkinçlik ýogam däl ýaly)

Daşary ýurtlylara jaýlaryň satuwy indiki aýda başlaýar. Jaý satyn alanlara Dubaýdaky ýaly wiza problemasy bolmasyn niýeti bilen 3 ýyllyk wiza bermek hem gözöňünde tutulýar. Şeýle maksat bilen konserniň müdiriýeti ýörite agentlik döretmegi meýilleşdirýär.

Şähere transportuň ähli görnüşi arkaly – uçar, dikuçar, gaýyk we awtoulag arkaly gelmäne şert dörediler. Adalararasy gatnaw ulag, gaýyk we tramwaý arkaly amala aşyrylar. Bu ýerde her biri 8 wagondan ybarat boljak 3 tramwaý marşruty ýola goýlar. Ulag ýollary bolsa şeýle bir üýtgeşik edilip dizaýn edilen welin swetaforlar (azeriler yşykfor diýýän eken) we beýleki serişdeler gerek bolmaz. Ulag we pyýada ýodalary kesişmez.  Her 250 metrde guruljak ýerasty geçelgeler bolsa pyýadalaryň gatnawuny ýeňilleşdirer.

Şähere giriş-çykyş ýörite karta arkaly durmuşa geçiriler. Howanyň arassa saklanmagy üçin bolsa tranport serişdeleri maksimal derejede çäklendiriler. Şol sebäplem şäheriň girişinde we her binanyň aşagynda uly ulag parklary dörediler. Şähere gelenleriň ýörite awtobuslary we tramwaýlary ulanmagy gazanylar.

Şäheriň içinde hereket etjek ulaglar arassa bolmalydyr. Beýleki ulaglaryň şähere girişi tölegli bolar (sagadyna 10 azeri manady). Mundan maksat ulaglaryň sanyny çäklendirmek we şäherde welosiped ýaly arassa serişdeleriň gerimini giňeltmekdir.

Hazar Adalary sosiýal we dynç alyş obýektlerine baý bolar. Bu ýerde birgiden gekdarlyk meýdana ýaýylyp ýatan parklar, uzynlygy 150 kilometre barabar bolan bulwar şäheri hasam gözelleşdirer. Ähli adalarda sosiýal obýektler – 150 mekdep, 50 çagalar bagy, hassahanalar, kinoteatrlar, teatrlar, restoranlar we söwda merkezleri iş alyp barar. Binalaryň ilkinji 3 gaty ýaşaýyş üçin däl, edaralar, dükanlar we dynç alyş zallary üçin dizaýn edilen. 4-nji gatdan başlap ýaşaýyş jaýlary gözöňünde tutulan.

Hazar Adalarynda ýerasty kollektor sistemasy gözöňünde tutulan. Bu ýerde ähli kanalizasiýa ugurlary ýerleşer we netijede näsazlyk ýüze çykan ýagdaýynda şäheriň duş gelen ýerini gazmaga hajat bolmaz.

Komplekse ýerli ilat bilen birlikde 300-400 müň turist ýaşap biler. Turistleriň gözüni gamaşdyrjak ähli şertler dörediler. Disneýlendler, atçylyk aýlawy we elbetde taslamanyň bezegi bolan Formula-1 trassay gurlar. Bulardan başga-da 10 brend oteliň gurluşygy hem gözöňünde tutulan.

Ýaşaýyş jaýlarnyň köpüsi 25 gatly bolar. Käbir adalarda bolsa 50-60 gatly binalar örboýuna galar. Otelleriň bolsa 70-85 gatly bolmagy gözöňünde tutulan. Şäheriň ýerleşýän ýerinde deňiziň çuňlugy 9-10 metr bolar. Binalar demir-beton konstruksiýaly gurulýar. Bu bolsa olaryň 9 ballyk ýer yranmasyna çydamly bolmagy üçin edilýär.

Ilatynyň sany boýunça Hazar Adalary ýurduň iň uly şäherleri bilen ýaryşyp biljek derejede bolar. Kompaniýanyň müdiriýeti häzirden şähere gözegçilik etmek üçin häkimlik döredilmeli diýen pikirde. Üstesine bu ýere şäher statusynyň berilmegi üçin ýurduň baş edarasyna ýüz tutmagy meýilleşdirýär. Häkimlik döredilinçä Hazar Adalaryny Awesta konserni dolandyrar.

Siziň pikiriňizçe Hazar deňzinde haýsy taslama has köp peýda getirer?

Awaza Taslamasy - Türkmenistan(33%, 5 adam)

Aktawu Taslamasy - Gazagystan(6%, 1 adam)

Hazar Adalary - Azerbaýjan(60%, 9 adam)