Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärler we olaryň terjimehallary
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedowyň terjimehaly:
1957-nji ýylyň 29-njy iýunynda Türkmenistanyň Aşgabat oblastynyň Gökdepe raýonynyň Babarap obasynda doguldy.
1979-njy ýylda Aşgabatdaky Türkmen döwlet lukmançylyk institutyny tamamlady.
1979-njy ýyldan 1997-nji ýyllary aralygynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň ulgamynda dürli wezipelerde zähmet çekdi. Türkmen döwlet lukmançylyk institutynyň mugallymy, terapewtiki stomatologiýa kafedrasynyň dosenti, stomatologiýa fakultetiniň dekany, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Stomatologiýa merkeziniň direktory wezipelerinde işledi. Doktorlyk dissertasiýasyny gorady. Lukmançylyk ylymlarynyň doktory, ykdysady ylymlarynyň doktory, professor, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi diýen alymlyk derejeleri we atlary bar.
1997-nji ýylyň dekabrynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministri wezipesine bellendi. Bu wezipe bilen birlikde, Türkmenistanyň Saglygy goraýşy ösdürmek gaznasynyň ýerine ýetiriji direktory we Türkmen döwlet lukmançylyk institutynyň rektorynyň wezipesini ýerine ýetiriji wezipelerinde işledi.
Şeýle hem, 2001-nji ýylyň aprelinde Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary wezipesine bellendi.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň çözgüdi bilen 2006-njy ýylyň 21-nji dekabryndan Türkmenistanyň Prezidentiniň we Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň wezipelerini wagtlaýyn ýerine ýetirdi.
2007-nji ýylyň 11-nji fewralynda ählihalk saýlawlarynda alty dalaşgäriň arasyndan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine saýlandy.
2007-nji ýylyň 14-nji fewralynda Türkmenistanda iň ýokary häkimiýet edarasy bolan Halk Maslahatynyň XIX mejlisiniň barşynda Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine resmi girişdi.
2011-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň Gahrymany diýen at dakyldy.
Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň köp sanly ýokary ordenleri we medallary bilen sylaglandy.
Dünýäniň birnäçe uniwersitetleriniň we akademiýalarynyň hormatly doktory we akademigi.
Boş wagtlary sport bilen we atçylyk sporty bilen meşgullanýar. Rus we nemes dillerini bilýär.
Maşgalaly, bir ogly we iki gyzy bar.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Rejep Bazarowyň terjimehaly:
Rejep Bazarow 1958-nji ýylda Daşoguz welaýatynyň Gubadag etrabynyň Amyderýa geňeşliginde doguldy.
1975-nji ýylda orta mekdebi tamamlap, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetine okuwa girdi we 1980-nji ýylda weterinar lukmany hünäri boýunça tamamlady.
1980-nji ýylda Gubadag etrabynyň “Amyderýa” daýhan birleşiginde uly weterinar lukmany bolup zähmet ýoluna başlady we 1982-2000-nji ýyllar aralygynda Gubadag etrap weterinar laboratoriýasynda weterinar- serolog, “Amyderýa” daýhan birleşiginde baş weterinar, uly weterinar, soňra Gubadag etrabynyň weterinar gullugynyň başlygy wezipesinde işledi.
2000-2005-nji ýyllar aralygynda Gubadag etrap häkimliginiň oba hojalyk bölüminiň müdiri, Gubadag etrabynyň “Obahyzmat” oba hojalyk paýdarlar jemgiýetiniň başlygynyň orunbasary, başlygy bolup işledi.
2005-2008-nji ýyllar aralygynda Daşoguz welaýatynyň Gubadag etrabynyň kärdeşler arkalaşyklary birleşiginiň başlygy boldy. 2008-2011-nji ýyllarda Gurbansoltan eje adyndaky etrabyň häkiminiň oba hojalyk boýunça orunbasary, Gubadag etrabynyň häkimi wezipelerinde işledi.
2011-nji ýyldan Daşoguz welaýatynyň häkiminiň oba hojalyk boýunça orunbasary.
Maşgalaly, alty çagasy bar.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Kakageldi Bäşimowiç Abdyllaýewiň terjimehaly:
1966-njy ýylda Mary welaýatynyň Murgap etrabynyň Gowşutbent obasynda doguldy.
1983-nji ýylda orta mekdebi tamamlap, Türkmen politehniki institutyna okuwa girdi.
1984-1986-njy ýyllarda harby gullukda boldy.
Harby gullukdan soň Türkmen politehniki institutynda okuwyny dowam etdirdi we 1990-njy ýylda instituty dag inženeri hünäri boýunça tamamlady. Şol ýylda hem “Türkmengaz” döwlet konserniniň “Marygazçykaryş” müdirliginiň guýulary ýerasty we düýpli abatlaýyş bölüminde burawlaýjynyň kömekçisi bolup zähmet ýoluna başlady. Soňra şu müdirlikde ussa, inžener, inžener-tehnolog, zähmeti goramak we tehniki howpsuzlyk bölüminde alyp baryjy inžener, gaz we kondensat çykarmak we taýýarlamak boýunça önümçilik tehnologiýa bölüminde esasy inžener, 2002-nji ýyldan 2009-njy ýyl aralygynda bölümiň başlygy, şu müdirligiň baş tehnology bolup işledi.
2009-njy ýyldan başlap “Türkmengaz” döwlet konserniniň “Marygazçykaryş” müdirliginiň başlygy wezipesinde işläp gelýär.
1992-nji ýyldan bäri Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň agzasy.
Maşgalaly, dört çagasy bar.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Mollanyýazow Gurbanmämmediň terjimehaly:
1947-nji ýylda Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherinde doguldy.
1963-nji ýylda Nebitdagyň nebitçilik tehnikumyna okuwa girdi we 1967-nji ýylda tehnik-gurallayjy hünäri boýunça okuwyny tamamlady. 1966-njy ýylda “Türkmennebit” Döwlet konserniniň “Burnebitgaz” trestiniň buraw-agtaryş edarasynda burawlaýjynyň kömekçisi bolup zähmet ýoluna başlady.
1967-1969-njy ýyllarda harby gullukda boldy.
1969-1973-nji ýyllarda “Türkmennebit” Döwlet konserniniň Gaz edarasynda gaz işleri boýunça abatlaýjy, “Türkmennebit” Döwlet konserniniň “Burnebitgaz” trestiniň elektrik bilen burawlamak eksperimental edarasynda burawlaýjynyň kömekçisi, “Nebitgazylmytaslama” institutynda nebitpromysel geologiýasy institutynyň laboratoriýasynyň uly tehnigi, “Türkmennebit” Döwlet konserniniň nebit we gaz guýularyny berkitmek boýunça müdirliginiň maşinisti bolup işledi.
1973-1991-nji ýyllarda “Türkmennebit” Döwlet konserniniň “Nebitdagnebit” nebitgaz çykaryş müdirliginde dürli wezipelerde, şol sanda guýulary ýerasty we düýpli abatlaýan sehiniň burawlaýjysy, guýulary düýpli abatlaýan sehiniň burawlaýjysy, ussasy, çylşyrymly işler boýunça ussasy, guýulary düýpli abatlaýan ussa bolup işledi.
1990-njy ýylda Türkmen politehniki institutynyň Balkanabatdaky bölümine okuwa girdi we ony 1995-nji ýylda “Nebit we gaz ýataklaryny işläp taýýarlamak hem-de ulanmak” hünäri boýunça tamamlady.
1991-2000-nji ýyllar aralygynda “Türkmennebit” Döwlet konserniniň birliklerinde dürli wezipede, “Nebitdagnebit” nebitgaz çykaryş müdirliginde guýulary düýpli abatlaýyş sehiniň başlygy, soňra guýulary düýpli abatlaýan dolandyryş edarasynyň Barsagelmez sehiniň başlygy, 2000-2010-njy ýyllarda guýulary düýpli abatlaýan dolandyryş edarasynyň merkezi inžener-tehniki gullugynyň başlygy, baş inženeri, başlygyň wezipesini ýerine ýetiriji, “Nebitgazdüýpliabatlaýyş” trestiniň Barsagelmez guýulary düýpli abatlaýyş müdirliginiň başlygynyň wezipesini ýerine ýetiriji, başlygy wezipelerinde işledi.
2010-njy ýyldan bäri “Türkmennebit” Döwlet konserniniň “Nebitgazdüýpliabatlaýyş” trestiniň dolandyryjysy wezipesinde işleýär.
“Watana bolan söýgüsi üçin” medaly hem-de “Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna” ýubileý medaly bilen sylaglandy.
Maşgalaly, iki çagasy bar.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Esendurdy Gaýypowyň terjimehaly:
1959-njy ýylda Lebap welaýatynyň Galkynyş etrabynyň Azatlyk geňeşliginiň Ataoba obasynda doguldy.
1977-nji ýylda Galkynyş etrabynyň “Azatlyk” daýhan birleşiginde daýhan bolup zähmet ýoluna başlady.
1978-1980-nji ýyllarda harby gullukda boldy.
1980-1983-nji ýyllar aralygynda Galkynyş etrabynyň medeniýet bölüminde, 1983-1985-nji ýyllarda Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrliginiň “Türkmengündogarnebitgurluşyk” müdirliginde işçi bolup işledi.
1985-nji ýylda Türkmen politehniki institutyna okuwa girdi we 1990-njy ýylda ony inžener-gurluşykçy hünäri boýunça tamamlady.
1987-1989-nji ýyllarda dürli kärhanalarda ― Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrliginiň Aşgabatdaky nebit maşyngurluşyk zawodynda, Aşgabat şäheriniň gurluşyk-gurnama müdirliginde, “Türkmengündogarnebitgurluşyk” müdirliginde hünärmen bolup işledi. 1989-njy ýyldan başlap “Lebapobagurluşyk” we “Lebapgurluşyk” önümçilik birleşikleriniň birliklerinde dürli wezipelerde, şol sanda 1989-njy ýyldan 2003-nji ýyl aralygynda 78-nji mehanizmleşdirilen göçme kolonnada baş hünärmen, 2003-2006-njy ýyllarda Garaşsyzlyk etrabyndaky mehanizmleşdirilen göçme kolonnada mehanik, baş inžener, gurluşyk materiallary zawodynyň direktory, 78-nji mehanizmleşdirilen göçme kolonnanyň, soňra bolsa 79-njy mehanizmleşdirilen göçme kolonnanyň başlygy bolup işledi.
2006-2008-nji ýyllarda “Lebapobagurluşyk” önümçilik birleşiginiň başlygy, 2008-2009-njy ýyllarda bolsa Türkmenistanyň Gurluşyk ministrliginiň “Lebapgurluşyk” önümçilik birleşiginiň başlygynyň birinji orunbasary, 15-nji ýöriteleşdirilen gurluşyk müdirliginiň başlygy bolup işledi.
2009-njy ýyldan başlap Türkmenistanyň Gurluşyk ministrliginiň “Lebapgurluşyk” önümçilik birleşiginiň başlygy bolup işleýär.
Maşgalaly, iki çagasy bar.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Saparmyrat Batyrowyň terjimehaly:
1954-nji ýylda Ahal welaýatynyň Sarahs etrabynyň Ata obasynda doguldy.
1973-1975-nji ýyllarda harby gullukda boldy.
1980-nji ýylda Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutyny ykdysadyýetçi hünäri boýunça tamamlady.
1980-nji ýylda Türkmenistanyň Gurluşyk ministrliginiň Iri panelli jaý gurluşyk trestinde zähmet ýoluna başlady, şol ýerde 1985-nji ýyla çenli uly buhgalter, topar ýolbaşçysy bolup işledi.
1985-nji ýyldan 1990-njy ýyl aralygynda “Türkmenobahojalykbejerişgurluşyk” trestiniň Aşgabatdaky abatlaýyş hojalyk gurluşyk müdirliginiň uly buhgalteri, soňra 46-njy mehanizmleşdirilen göçme kolonnasynyň, Türkmenistanyň Ýerli senagat ministrliginiň abatlaýyş-gurluşyk müdirliginiň baş buhgalteri, soňra bolsa şol ministrligiň baş buhgalteri bolup işledi.
1990-1992-nji ýyllarda “Türkmenhaly” döwlet birleşiginde baş buhgalter bolup işledi. 1992-nji ýyldan 1996-njy ýyl aralygynda “Türkmenmiwegökönümlerigurluşyk” trestiniň Aşgabatdaky üpjünçilik müdirliginiň başlygy, 1996-1999-njy ýyllarda bolsa Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň “Türkmenrosmebel” türkmen-rus bilelikdäki kärhanasynyň baş direktory boldy.
1999-njy ýyldan 2010-njy ýyl aralygynda Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň Abadan şäherindäki haly kombinatynyň baş inženeri, direktorynyň orunbasary, direktory bolup işledi.
2010-njy ýyldan bäri Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň Gökdepe şäherindäki ýüplük egiriji fabriginiň direktory bolup işleýär.
“Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna” ýubileý medaly bilen sylaglandy.
Maşgalaly, bäş çagasy bar.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Ýarmuhammet Orazgulyýewiň terjimehaly:
Orazgulyýew Ýarmuhammet 1960-njy ýylyň 20-nji martynda Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Ahal obasynda doguldy.
1977-nji ýylda Türkman politehniki institutyna okuwa girýär we 1982-nji ýylda inžener-elektrik hünärini boýunça okuwyny tamamlaýar.
1982-1984-nji ýyllarda „Türkmengazprom“ önümçilik birleşigine degişli „Gazojak“ önümçilik birleşiginiň „Kerpiçli“ gaz çykaryş dolanşygynda podstansiýanyň başlygy bolup zähmet ýoluna başlady.
1984-1985-nji ýyllarda „Gökdepeetrapselenergo“ edarasynda önümçilik-tehniki bölüminiň uly inženeri, 1985-1995-nji ýyllar aralygynda „Ahalsuwhojalyk“ trestiniň „Gurluşyk materiallary we detallary“ kombinatynda baş energetik, baş inžener wezipelerinde işledi.
1995-2006-njy ýyllar aralygynda „Ahalremontgurluşyk“ önümçilik birleşiginiň Gökdepedäki „Obasuwhyzmat“ edarasynda baş energetik, „Ahalenergo“ önümçilik birleşiginiň Gökdepe etrap elektrik ulgamynyň başlygy, „Ahalsuwhojalyk“ önümçilik dolandyryşynyň „Gökdepesuwhojalyk“ kärhanasynyň baş energetigi, „Türkmenenergo“ Döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň „Döwletenergogözegçilik“ kärhanasynyň baş inženeri, 2006-2007-nji ýyllarda Türkmenistanyň Energetika we senagat ministriniň birinji orunbasary -„Türkmenenergo“ Döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň başlygy, 2007-2009-njy ýyllarda Türkmenistanyň Energetika we senagat ministriniň orunbasary - „Türkmenenergo“ döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji wezipelerinde işledi.
2009-njy ýylyň ýanwar aýyndan häzirki wagta çenli Türkmenistanyň Energetika we senagat ministri wezipesinde işleýär.
“Watana bolan söýgüsi üçin” medaly we “Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna” ýubileý medaly bilen sylaglanyldy.
Maşgalaly, iki ogly we iki gyzy bar.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Annageldi Orazberdiýewiç Ýazmyradowyň terjimehaly:
Annageldi Orazberdiýewiç Ýazmyradow 1965-nji ýylda Ahal welaýatynyň Babadaýhan etrabynyň Zähmet obasynda doguldy.
1982-nji ýylda Tejen şäherindäki “Garagumkompleks” birleşiginiň Önümçilik tehniki üpjünçilik dolanyşygynda 1-nji derejeli işçi bolup zahmet ýoluna başlady.
1983-nji ýylda Türkmen oba hojalyk unwersitetine okuwa girdi we 1988-nji ýylda inžener-gidrotehnik hünäri boýunça okuwyny tamamlady.
1988-1993-nji ýyllarda Tejen etrap suwaryş ulgamlar müdirliginiň hünärmeni bolup zähmet ýoluny dowam etdi we bölüm başlygy boldy.
1993-2004-nji ýyllar aralygynda “Türkmenplodowoşstroý” trestiniň Tejen şäherindäki Mehanizmleşdirilen göçme kärhanasynda işledi. Soňra “Ahalobagurluşyk” önümçilik birleşiginiň 23-nji Mehanizmleşdirilen göçme kärhanasynyň başlygy boldy.
2004-2007-nji ýyllarda Türkmenistanyň Suw hojalyk ministrliginiň “Ahalsuwhojalyk” önümçilik birleşiginiň “Abatlaýyş işleri” önümçilik dolanşygynda, soňra Türkmenistanyň Suw hojalyk ministrliginiň Gurluşyk, abatlaýyş we önümçilik kärhanalarynyň birleşiginiň “Abadan gurluşyk önümleri” kärhanasynyň başlygy wezipesinde işledi.
2007-nji ýylda Türkmenistanyň Suw hojalyk ministriniň birinji orunbasary, 2008-nji ýylda bolsa Türkmenistanyň Suw hojalyk ministri wezipesine bellenildi.
1999-njy ýyldan bäri Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň agzasy.
“Watana bolan söýgisi” üçin medaly we “Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna” ýubileý medaly bilen sylaglanyldy.
Maşgalaly, bäş çagasy bar.
Çeşme: www.turkmenistan.gov.tm
Dalaşgärleň deň ýarsy TPI-iň uçurymlary ekenäý tüweleme. Siz haýsy diýýäňiz?
Gurbanguly Berdimuhamedow - TDLU(51%, 14 adam)
Rejep Bazarow - TOHU(3%, 1 adam)
Kakageldi Abdyllaýew - TPI(14%, 4 adam)
Gurbanmämmet Mollanyýazow - TPI(7%, 2 adam)
Esendurdy Gaýypow - TPI(0%, 0 adam)
Saparmyrat Batyrow - TDY we DI(0%, 0 adam)
Ýarmuhammet Orazgulyýew - TPI(11%, 3 adam)
Annageldi Ýazmyradow - TOHU(11%, 3 adam)
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 23/23 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 1 awgust 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 23
mena Gurbanguly Berdimuhamedowa ses berjek
Babam pahyr aýdardy:
Parahatchylyk bolsa bolýar
Men hem shony goldaýan.
Goldaýaryn Dost
Shu ses berilshigin edileni bilen bize bolan peydasy barmyka? yagny chyndanam prezident saylananda halal edilyamika? onsonam uns berseniz name ucin guycli yerlerden konkurensiya yokda dine pes yerlerden bolyaka? Meselem Rashid Meredow my namemi sho name ucin yokka?
kakageldi bashimovich dag injenerchylygyny gutardy diyyarmay? shony saylasaga arkamyzda dag yaly bolup dyrarmyka diyyan men😆
rashid meredow kimay dost?🙂
onsonam bular 4-6 chagasy bar diyyar hemmesinin tuveleme bulardan biri secilse sonra her chagasyny yokary vezipelere goysa turkmenistany polnyy mashgala bolup ele alarlarey
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär
görkezilen “Lebapgurluşyk” önümçilik birleşiginiň başlygy Esendurdy Gaýypowyň
MAKSATNAMASY
Türkmenistan döwletimiz Beýik Garaşsyzlygymyzyň 20
ýyly içinde syýasatda, ykdysadyýetde, medeniýetde ajaýyp üstünliklere,ruhy
galkynyşaeýe boldy. Milli
däp-dessurlarymyzyň, medeni gymmatlyklarymyzyňdikeldilmegine we mundan beýläk hem pajarlap ösmegine giň ýol
açyldy.
Ýurdumyzda alnyp barylýan işleriň rowaçlanmagynda bir
maksada — Türkmenistanyň rowaçlanmagy üçin mäkäm jebisleşen türkmen halkynyň
agzybirligi we päk zähmeti durandyr. Agzybirlik, asudalyk we jebislik
Türkmenistan döwletiniň içerki syýasatda gazanan ägirt ýeňişleriniň naýbaşysydyr,
agzybirlik, asudalyk we jebislik biziň üstünliklerimiziň özenidir.
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistan durmuş-ykdysady
taýdan batly depginler bilen ösdi, öňe gitdi. Soňky ýyllarda ýurdumyzyň jemi
içerki önüminiň ösüş depgininiň ýokary bolmagy, «Türkmenistanyň durmuş-ykdysady
ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasy» bu möhüm wezipeleri
çözmekde täze ugurlary açýar. Dünýäde bolup geçýän ykdysady-maliýe çökgünlik
şertlerinde Türkmenistanyň makroykdysady taýdan durnukly ýagdaýyny we
maliýe garaşsyzlygyny saklap galandygy, ykdysadyýetimizi ösdürmek, döwletimiziň
kanunçylyk binýadynypugtalandyrmak,
demokratik esaslaryny giňeltmek boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmek bilen
birlikde, ýurdumyzy mundan beýläk-de ösdürmek babatda uzakmöhletleýin, toplumlaýyn
maksatlary we özgertmeleri durmuşa geçirmek boýunça öňde goýlan wezipeleriň
üstünlikli ýerine ýetirilýändigi bellemäge mynasypdyr.
Geçirilýän işleriň netijesinde döwletimizde
halkymyztebigy gazdan, elektrik
energiýasyndan, suwdan, duzdan, awtoulag ýangyjyndan mugt peýdalanýar, ulag hyzmatlary,
çörek we beýleki önümler elýeterli bahadan üpjün edilýär. Ilaty bu ýeňillikler
bilen üpjün etmäge Türkmenistanyň berk ykdysady kuwwaty mümkinçilik berýär.
Türkmenistanyň daşary
syýasaty ynsanperwerlik, hoşmeýillilik ýörelgeleri esasynda alnyp
barylýar, döwletimiz parahatçylygy öňe sürýän ýurt hökmünde özüni dünýä
tanatdy, hut şonuň üçinem halkara bileleşigi biziň Bitaraplyk derejämizi
ykraretdi.Ýurdumyzy
ösdürmekdegazanylan netijelerbiziň halkara derejesinde «Açyk gapylar»
syýasatyny, dürli döwletler bilen deňhukukly, özara bähbitli gatnaşyklary
ösdürmek, döwletimiziň deňhukukly gatnaşyjy hökmünde dünýä bileleşigine
goşulmak syýasatyny işjeň durmuşa geçirýändigimiziň netijesidir.
Garaşsyzlyk ýyllarynda, aýratyn-da beýik özgertmeler
eýýamynda ýurdumyzyň ykdysadyýeti düýpli pugtalandy. Türkmenistanyň halk
hojalyk toplumynyň mundan beýläk hem ösmegini üpjün etmek maksady bilen ylmyň
we tehnikanyň gazananlaryny, iň täze tehnologiýalary ornaşdyrmaga aýratyn üns
berler.
Türkmenistanyň ykdysady taýdan ösmegine özüniň oňyn
täsirini ýetirjek gaz geçiriji desgalarynyň, gara ýollaryň gurluşygy dowam
etdiriler. Mundan başga-da gyzyklanýan taraplar bilen türkmen gazyny Ýewropa
ugruna eksport etmegiň mümkinçilikleri öwreniler.
Beýik özgertmeler eýýamynda ýurdumyzda dürli maksatly
binalary gurmak boýunça uly möçberli işler ata Watanymyzyň rowaçlygynyň, ilatyň
bagtly we göwnejaý ýaşaýşynyň üpjün edilmeginiň hatyrasyna berjaý edilýär.
Geljekde
hem bilim, saglygy goraýyş ulgamlaryny ösdürmäge uly üns bereris. Täze
mekdepleri we çagalar baglaryny, ýokary we ýörite okuw mekdepleriniň
binalaryny, täze hassahanalary we bejeriş-dynç alyş öýlerini we merkezlerini,
medeni-durmuş maksatly desgalary gurmak we olary häzirkizaman enjamlary bilen
üpjün etmek güýçlendirilen depginde dowam etdiriler.
Oba
ilatyny arassa agyz suwy bilen üpjün etmek üçin suw arassalaýjy desgalary, suw
geçirijileri gurmak oba durmuşynyň derejesiniň ýokarlanmagyna we ilatyň
saglygyny berkitmekde uly orna eýe bolar. Ýaşaýyş jaýyny satyn almak we hususy
jaý gurmak isleýänlere ipoteka karzlaryny bermegiň tertibi saklanyp galar,
gurluşyk guramalaryna ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy üçin karzlaryň möçberi her
ýyl artdyrylar. Şäherlerde, şäherçelerde we obalarda durmuş maksatly desgalaryň
gurluşygy barada kabul edilen maksatnamalaryň yzygiderli ýerine ýetirilmegi
dowam etdiriler.
Beýik
özgertmeler zamanasynda ýurdumyzyň oba hojalygyny ösdürmek boýunça alnyp
barylýan işleriň netijesinde daýhanlara oba hojalyk ekinleriniň bol hasylyny
ösdürip ýetişdirmek üçin öndürijilikli işlemäge, ýokary hasyl alyp, halal
zähmetden baýamaga döwletimiz tarapyndan ähli şertler döredilýär, agrosenagat
toplumynyň maddy-tehniki binýady pugtalandyrylýar. Oba hojalygynda geçirilýän
özgertmeler netijesinde Türkmenistan azyk garaşsyzlygyny gazanmak bilen, diňe
bir pagtany we ondan öndürilýän önümleri däl, eýsem dänäni hem eksport edýän
döwlete öwrüldi.
Oba
hojalygynda geçirilýän düýpli özgertmeleri dowam etdirmek zerurdyr. Agrosenagat
toplumyna maýa goýumlaryň möçberi artdyrylar, olar täze ýerleri özleşdirmäge,
suw howdanlarynyň kuwwatlylygyny artdyrmaga, zerur oba hojalyk tehnikasyny,
ösümlikleri goraýan himiki serişdeleri satyn almaga gönükdiriler. Bu pudakda
tohumçylyk, seleksiýa işi we ösen tehnologiýany önümçilige ornaşdyrmak hem
örän wajyp wezipeler bolup durýar. Ussat kärendeçi-daýhanlaryň sanyny düýpli
artdyrmak hem oba hojalyk pudagynyň baş wezipesidir.
Garaşsyzlyk
ýyllarynda ýurdumyzda häzirkizaman dokma senagat kärhanalarynyň onlarçasy
guruldy, gurulýar we gurlar. Bu kärhanalarda gymmatly çig mal bolan pagtany
işläp bejermekden tä taýýar önümleri çykarmaga çenli gutarnykly önümçilik
işleri dowam etdiriler.
Döwletimiziň
ykdysady kuwwatynyň ýokarlanmagyna degişli düzümleriň hem möhüm ähmiýeti
bardyr. Ulaglar we aragatnaşyk pudaklary durnukly ösýär. Gurlan we gurulýan
gara we demir ýollar, bu topluma degişli ulgamlar, ulag, awiasiýa, gämi gatnawy,
daşalýan ýükler, ýurdumyzyň üstünden üstaşyr geçirilýän ýükler döwletimiziň
ykdysady taýdan rowaçlanmagyna getirer.
Türkmenistanyň
ykdysadyýetiniň ösmegi bilen baglylykda ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz ulgamy
döredildi we ösüşe eýe boldy, olaryň aglaba köpüsi oba hojalygynda,
gurluşykda, işläp bejeriji senagatda we söwdada işleýär.
Döwletimiz
hususy telekeçilik ulgamynyň ösmegine uly itergi berýär. Tejribeli, döwlet
ulgamynda hyzmatdaşlyk edýän daşary ýurtlaryň iri kompaniýalarynyň, uly
firmalarynyň iş ýörediş usulyny öwrenýän hususyýetçilerimiz özleriniň iş
tejribelerini barha artdyrýarlar. Türkmende «Ökdeden öwrenmek aýyp däl» diýen
pähim bar. Şoňa eýerýän telekeçilerimiz işewürlik dünýäsinde özlerini barha
ynamly duýýarlar. Häzir olar köp sanly senagat, medeni-durmuş maksatly desgalarynyň
we ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyny alyp barýarlar. Kiçi we orta telekeçiligi
döwlet tarapyndan goldamak, döwlet banklary tarapyndan olara ýeňillikli
karzlaryň berilmegi boýunça ykdysadyýetimiziň hususy ulgamynyň mundan beýläk
hem ösmegine ýardam bermek işi geljekde hem dowam etdiriler.
Köpçülikleýin
bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň we sportuň ösdürilmegi Türkmenistanyň döwlet
syýasatynyň ileri tutulýan möhüm ugurlarynyň biridir. Bu döwlet syýasaty
milletiň saglygynyň berkidilmegine, düýpli özgertmeler ýoly bilen ynamly öňe
barýan Watanymyzyň geljegi bolan—beden taýdan berk we ruhy taýdan baý ýaş
nesliň terbiýelenilmegine gönükdirilendir.
Şu işleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň ähli
welaýatlarda stadionlaryň,sport
toplumynyň gurulmagy, etraplardaky sport mekdepleri, olaryň häzirki zaman
enjamlary bilen enjamlaşdyrylmagy hem aýdyň subutnamasydyr. Paýtagtymyzyň
ajaýyp künjeginde Merkezi Aziýada iň iri sport toplumy bolan Olimpiýa
şäherçesiniň gurluşygyna badalga berildi.
Sport we olimpiýa hereketini höweslendirmek we
ösdürmek, oňa ýaşlary işjeň çekmek, türkmenistanlylarda çagalyk ýyllaryndan
başlap bedenterbiýe bilen meşgullanmaga, zähmete bolan höwesi terbiýelemek,
sagdyn durmuş ýörelgesiniň, zähmetsöýerligiň we döredijiligiň esasynda duran
gymmatlyklary berkarar etmek biziň esasy wezipelerimiziň biri bolmalydyr.
Türkmenistan baý medeni miras galdyran gadymy
medeniýetiň watany hökmünde dünýäde tanalýar. Watanymyz Gündogar bilen
Günbatary birikdiren Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm bölegi bolupdyr. Gadymy Merwiň,
Köneürgenjiň, Nusaýyň ýadygärlikleriniň ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň
sanawyna girizilmegi ýurdumyzyň taryhy, medeni we tebigy baýlyklarynyň
gadymylygynyň, olaryň dunýä derejesinde uly ähmiýetiniň bardygynyň
subutnamasydyr. «Türkmenistanda syýahatçylyk ulgamyny goldamagyň we ösdürmegiň
2011-2020-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasynyň» kabul edilmegi ýurdumyzyň
syýahatçylyk mümkinçiliklerini giňden özleşdirmek, syýahatçylyk toplumyny
ösdürmek, syýahatçylara döwrebap we amatly dynç alyş şertlerini döretmek,
ulgamy ykdysady taýdan berkitmek, Watanymyzyň gadymy taryhyny, medeniýetini,
däp-dessurlaryny dünýä ýüzüne wagyz etmek, halkymyzyň ruhy dünýäsini has-da
baýlaşdyrmak üçin döwletimizde alnyp barylýan işleriň möhüm ugurlarynyň biri
bolar.
Türkmenistanda her bir raýatyň ýaşamaga, zähmet
çekmäge, dynç almaga, saglygyny goramaga, bilim almaga, maşgala gurmaga, abadanlaşdyrylan
ýaşaýyş jaýyny edinmäge, ylmy-döredijilik bilen meşgullanmaga Türkmenistanyň
Esasy Kanuny bolan Konstitusiýasy tarapyndan kepillendirilen hukuklaryny
goramak dowam etdiriler. Bu wezipeler ilatymyzyň girdejilerini yzygiderli
artdyrmakdan, zähmet haklaryny, pensiýalary, talyp haklaryny, döwlet kömek
pullaryny köpeltmekden, ýaşaýyş-durmuş taýdan berilýän ýeňillikleri saklap
galmakdan, maşgalany maddy taýdan goldamakdan ybaratdyr.
Türkmenistanyň her bir raýaty hakynda alada bu gün
dowletimiziň, jemgyýetimiziň baş aladasydyr, «Döwlet adam üçindir!» diýen baş
ýörelgäniň hakyky mazmuny hem şu aladadyr. Döwletimiziň her bir raýaty hem
bu alada jogap edip «Adam döwlet üçindir!» diýen ýörelgä eýerip, Türkmenistanyň
rowaçlanmagyna öz mynasyp goşandyny goşmalydyr.
Halkymyzyň abadan durmuşy, ruhy-ahlak sagdynlygy,
döwletimiziň kuwwatynyň berkemegi, onuň abraýynyň dünýäde mundan beýläk-de
artmagy ugrunda yhlasly we tutanýerli zähmet çekmegimiz gerek.
Türkmenistanyň Prezidentiniň
saýlawlaryna gatnaşýan saýlawçylara Watanymyzyň mundan beýläk-de rowaçlanmagy
ugrunda alnyp barylýan işleri mynasyp dowam etdirip biljek dalaşgäre öz
seslerini berjekdiklerine berk ynanýaryn.
Türkmenistanyň
Prezidenti wezipesine dalaşgär görkezilen Gökdepe etrap pagta egriji fabriginiň
direktory Saparmyrat Batyrowyň
MAKSATNAMASY
Mukaddes
Garaşsyzlygymyzyň şanly 20 ýyllyk toýuny uly ruhubelentlik hem agzybirlik
bilen bellän türkmen halky ýene-de bir möhüm syýasy wakanyň bosagasynda dur.
Nesip bolsa, 2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda Türkmenistanyň Prezidentligine
saýlawlar geçiriler. Mälim bolşy ýaly, halkara talaplaryna laýyk gelýän,
demokratik esasda, agzybirlik hem asudalyk, ýokary işjeňlik hem jebislik
ýagdaýynda geçýän bu syýasy waka türkmen halkyna gadymdan mahsus bolan milli
demokratiýanyň dabaralanýandygyny Ýer ýüzüne jar eder.
Ýurdumyz
häzir beýik özgertmeler eýýamyny başdan geçirýär. Milli ykdysadyýetiň ähli
pudaklarynda we künjeklerinde, welaýatlarda, etrapdyr şäherlerde, obalarda uly
özgertmeler amala aşyrylýar. Şonuň bilen birlikde döwlet gurluşy, hukuk
ulgamy we saýlaw ulgamy halkara ülňüleriniň talaplaryna laýyklykda özgerdilýär.
Türkmenistan
döwletimiziň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda uly üstünlikler gazanylýar we
syýasy jebislik, durmuş taýdan ösüş, ruhy hem-de medeni galkynyş ýoly bilen
belent sepgitlere tarap ynamly gadam basýar. Häzirki
we geljekki nesillere bagtyýar durmuş üpjün edilýär.
Konstitusiýamyzyň, kanunlarymyzyň
kämilleşdirilmegi Watanymyzyň gülläp ösüşiniň kepili bolup çykyş edýär. Häzirki
zaman türkmen jemgyýeti döwrebaplyk, kanunylyk, milli we dünýä tejribesini utgaşdyrmak,
sagdyn durmuş, ahlak ýörelgeleri bilen öňe barýar. Bu işleri mynasyp dowam
etdirmek biziň her birimiziň jana-jan borjumyzdyr.
Gurýan, döredýän mähriban halkymyz öz
zähmetini we başarnygyny beýik özgertmeler eýýamynyň ägirt uly maksatnamalaryny
durmuşa geçirmäge gönükdirýär.
Şu geçen döwürde amala aşyrylan uly
özgertmeleriň netijesinde ýurdumyz tanalmaz derejede özgerdi, ykdysady taýdan
ösdi, kuwwatly döwlete öwrüldi. Ýurdumyzyň raýatlarynyň syýasy we hukuk
düşünjeliligi ýokary derejelere göterildi. Ýurduň ykdysadyýetini ýokary
galdyrmak, halkyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak bilen baglanyşykly kabul edilen
maksatnamalar özüniň mynasyp netijesini berýär. Ýurdumyzyň ilaty gaz, elektrik
togy, nahar duzy, suw, awtomobil ýangyjy bilen mugt üpjün edilýär.
Türkmenistanyň daşary syýasaty
ynsanperwerlik, hoşmeýillik ýörelgeleri esasynda alnyp barylýar, ýurdumyz
parahatçylygy öňe sürýän, dünýäde hopwsuzlyga we durnukly ösüşe çagyrýan we
onuň üpjün edilmegini ykrar edýän ýurt hökmünde tanalýar, hut şonuň üçin hem
Türkmenistanyň halkara başlangyçlary dünýäniň ähli künjeklerinde gyzgyn
goldawa eýe bolýar.
Ýurdumyzyň her bir raýaty hakyndaky
alada bu gün döwletimiziň, jemgyýetimiziň baş maksadydyr we Watanymyzyň
şöhrat-şany, belent abraýy we mähriban halkymyzyň ony gülledip ösdürmek ugrundaky
aladasy oňa bolan çäksiz söýgüsindedir.
Ýurdumyzyň ilaty hakynda yzygiderli
alada edilmegi, pensiýa, kömek pullarynyň, zähmet we talyp haklarynyň
ýyl-ýyldan ýokarlandyrylmagy, «Döwlet adam üçindir!” diýen baş şygara ýugrulan,
oýlanyşykly alnyp barylýan döwlet syýasatymyz mähriban halkymyzyň jana-jan
bähbitlerine gönükdiriler.
Ýurdumyzyň halkara abraýy barha
ýokary derejelere galýar. Türkmen diplomatiýasy täze öwüşgine, many-mazmuna
eýe bolýar. Ýurdumyzyň diplomatik gatnaşyklarynyň gerimi ýylsaýyn giňeýär. Daşary
ykdysady gatnaşyklarymyz giňelýär. Türkmenistan bilen diplomatik gatnaşyk
saklamak isleýän ýurtlaryň sany köpelýär. Iri halkara guramalary ýurtda alnyp
barylýan içeri hem daşary syýasata ýokary baha berýärler. Ählumumy howpsuzlygy
we durnukly ösüşi üpjün etmek baradaky ýurdumyzyň öňe süren başlangyçlary dünýä
jemgyýetçiligi tarapyndan gyzgyn goldawa eýe bolýar. Mundan beýläk hem bu işi
üstünlikli dowam etdirmegimiz gerek. Ýurdumyzyň halkara derejesindäki abraýy
biziň ählimiz üçin mukaddesdir.
Türkmenistanyň köpugurly energiýa
bazary soňky ýyllarda görlüp-eşidilmedik derejede ýokary göterildi. Türkmenistanyň
Nebit-gaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasy
kabul edilip, geljegi uly bolan nebitli-gazly känleriň üsti açyldy, gaz
geçirijiler guruldy. Türkmen gazy, elektrik togy we nebiti dünýä bazarlarynyň
arzyly harydyna öwrüldi. Ýurdumyzyň ykdysady kuwwatlylygynyň, halkara
arenasyndaky ornunyň pugtalanmagynyň we halkymyzyň röwşen geljeginiň hatyrasyna
bu ugurda amala aşyrylýan giň möçberli işleri mundan beýläk hem dowam
etdireris. Milli baýlyklarymyzy rejeli peýdalanyp, halkymyzyň, Watanymyzyň
bähbitlerine ulanmak biziň baş wezipämiz bolar.
Ýurdumyzyň ulag we aragatnaşyk ulgamy
milli ykdysadyýetiň çalt depginler bilen ösýän we geljegi uly bolan
pudaklarynyň biridir. Döwlet tarapyndan bu ulgama goýlan maýa goýumlary geljegi
uly bolan halkara ulag geçelgelerini döretmäge gönükdirilendir. Içeri hem
daşarky gatnaw ýollaryna hyzmat edýän ýurdumyzyň awtomobil, demir ýol hem-de
howa ýollarynyň parky häzirkizaman ulag serişdeleri bilen üsti ýetiriler.
Ýurdumyzda üstünlikli amala aşyrylýan
oba hojalyk hem azyk syýasaty ilatyň esasy azyk önümlerine bolan isleglerini
öz önümçiligimiziň hasabyna doly kanagatlandyrmagy göz öňüne tutmak bilen,
döwletimiziň azyk Garaşsyzlygyny üpjün etmeklige gönükdirilendir. Oba hojalyk
toplumyny ösdürmek üçin gönükdirilýän maýa goýumlary bu wezipäni üstünlikli
çözmegi üpjün edýär. Obasenagat toplumyna goýberilýän maýa goýumlar bu pudagy
toplumlaýyn özgertmäge we önümçiligi artdyrmaga gönükdiriler. Ýurtda üstünlikli
alnyp barylýan oba hojalyk syýasaty netijesinde ýylyň-ýylyna zähmet
üstünlikleri gazanylar.
Guşgursak türkmen bugdaýy
babadaýhanlarymyzyň halal zähmetiniň netijesi bolup, türkmen saçaklaryna
dolýar. Ak altyna deňelýän ak pagtamyzdan öndürilýän taýýar önümler
«Türkmenistanda öndürilen» diýen harytlyk belgi bilen dünýä bazarlarynda
giňden tanalýar. Şonuň üçin hem oba hojalygynda däneçilik bilen bir hatarda
ileri tutulýan pudak pagtaçylyk pudagy bolmagynda galýar. Bu pudagyň
ösdürilmegi bilen senagatyň pagta arassalaýjy, ýag öndürýän, dokma pudaklary
ýaly ýurdumyzda täze dörän we geljegi uly bolan pudaklaryň soňky ýyllarda
has-da güýçli depginler bilen ösmegine getirdi. Garaşsyzlyk ýyllarynda kemala
gelen we ösüşiň täze belentliklerinde beýik sepgitlere eýe bolan dokma
pudagynyň ýurdumyzyň ykdysady kuwwatlygyny berkitmekde halkymyzyň
hal-ýagdaýyny gowulandyrmakda, iş ýerleri bilen üpjün etmekde we ýurdumyzyň
halkara derejesindäki abraýyny has-da pugtalandyrmakda uly ähmiýeti bardyr.
Garaşsyz ösüşiň 20 ýylynyň içinde
häzirki zaman fabrikleriň onlarçasy guruldy we gurulmagy dowam etdirilýär. Mundan
beýläk hem, pagtany işläp bejermekden tä taýýar önümleri çykarmaklyga çenli
ýola goýlan gutarnykly önümçilik işlerini gorap saklamak we ony mynasyp dowam
etdirmek ugrunda iş alnyp barlar. Bu bolsa, köp mukdardaky oba hojalyk çig
malyna, häzirki zaman gaýtadan işleýän önümçilige we zähmet serişdelerine baý
bolan Türkmenistan ýurdumyzda öndürilýän önümleriň dünýä bazarlaryna
çykarylyşyny artdyrmaga mümkinçilik berer.
Häziki wagtda ýurdumyzyň dokma
senagaty pudagy milli ykdysadyýetiň ileri tutulýan pudaklarynyň birine öwrüldi.
Ýurdumyzda hereket edýän dokma kärhanalarynda dünýäniň öňdebaryjy
kompaniýalarynyň iň täze, ýokary öndürijilikli enjamlary ornaşdyrylyp, daşary
ýurt bazarlarynda ýokary isleg bilen alynýan dürli görnüşli harytlaryn
önümçiligi ýola goýuldy. Birnäçe täze fabrikler gurlup ulanmaga berildi we
milli ykdysadyýetimiziň kuwwatlylygyny artdyrmaga mynasyp goşantlaryny
goşýarlar.
Önümçilik desgalaryndan başga-da,
pudakda zähmet çekýän işgärleriň durmuş-ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak
maksady bilen, döwrebap ýaşaýyş jaýlar we söwda merkezleri gurlup ulanmaga berilýär.
Pagtaçylyk bilen meşgullanýan her bir etrabyň ilaty üçin goşmaça iş ýerlerini
döretmek maksady bilen, kuwwatlylygy şol etrapda öndürilýän pagta süýüminiň
möçberine laýyklykda kesgitlenen, gysga döwrüň içinde öz-özüni ödeýän pagta
egriji fabriklerini gurmaklyk häzirki döwürde alnyp barylýar. Pudagy mundan
beýläk hem ösdürmegiň Maksatnamasynda diňe müşderiler tarapyndan isleg bildirilýän
dokma önümleriniň önümçiligini artdyrmak we şonuň bilen birlikde içerki hem-de
daşary bazarlara taýýar dokma önümleri ýerlemegiň möçberlerini artdyrmak göz
öňünde tutulýar. Göz öňünde tutulan işleriň amala aşyrylmagy pudagyň ykdysady
ýagdaýyny has-da berkitmäge ýardam berer.
Türkmenistanyň Dokma senagaty
pudagyny 2011-2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy
ugurlarynyň Maksatnamasyna laýyklykda ýurdumyzyň dürli künjeklerinde täze
fabrikleriň gurlup ulanmaga berilmegi we öň bar bolanlarynyň hem durkuny
täzelemek göz öňünde tutular.
Daşary ýurtlarda gazanylan ýokary
halkara tejribesini ýurdumyzyň dokma kärhanalaryna ornaşdyryp, dokma
önümleriniň hiliniň has-da ýokary bolmagyny we geçginliligini gazanmak ugrunda
işleri has-da ýaýbaňlandyrmak bu pudagy ösdürmek babatdaky biziň esasy
wezipelerimiziň biri bolar. Häzirki wagtda Türkmenistanyň dokma senagaty
sebitde ösen pudaklaryň biri hökmünde tanalýar we bu pudagy sebit möçberinde
däl-de, dünýä derejesinde öňdäki orunlara ýetirmek ugrunda iş alyp barmagymyz
gerek. Munuň üçin bolsa, ähli mümkinçilikler hem, şertler hem bar. Şonuň üçin
hem, biziň her birimiziň öz iş ýerlerimizde jebis durup, halal zähmet
çekmegimiz gerek. Türkmen halkynyň asudalygy Türkmenistan döwletiniň
berkararlygy, rysgal-döwletiniň egsilmezligi, elbetde, oýlanyşykly alnyp
barylýan döwlet syýasatyndadyr we halk bilen häkimiýetiň agzybirligindedir.
Ýaş nesil baradaky alada hem elmydama
ýurdumyzyň baş aladasy bolmagynda galar. Ýaşlaryň ylymly-bilimli, sagdyn ruhly,
berk bedenli bolmaklary barada ýurdumyzda kabul edilen kararlardyr kanunlary,
maksatnamalary, amala aşyrylýan uly özgertmeleri mynasyp ýerine ýetirmek
we mundan beýläk hem dowam etdirmek biziň baş maksadymyz bolar.
Beýik özgertmeler eýýamynda ýurduň
sport, saglyk we syýahatçylyk ulgamlary düýpgöter täze keşbe girýär. Welaýatlaryň
ählisinde täze stadionlar, hassahanalar, sagaldyş we dynç alyş merkezleri,
şypahanalar, etrapdyr şäherlerde sport mekdepleri we sport desgalary, etrap
hassahanalary, oba saglyk merkezleri gurlup ulanmaga berilýär. Aşgabat
şäherinde bina edilen halkara lukmançylyk merkezlerinde diňe bir ýurdumyzyň
raýatlary däl-de, onuň çäklerinden has uzaklarda ýerleşýän döwletlerden hem
gelip saglyklaryny bejerdýärler.
Aşgabat şäherinde gurlup ulanmaga
berlen halkara sport toplumlary we sport desgalary halkara ýaryşlarynyň
geçirilýän ýerine öwrüldi. Mähriban Watanymyzyň paýtagty Aşgabat şäheriniň
2017-nji ýylda sportuň başa-baş söweşi we ýapyk binalarda geçirilýän
görnüşleri boýunça Aziýa oýunlarynyň geçirilýän ýeri hökmünde saýlanylyp
alynmagy ýurdumyzyň sport abraýynyň has-da ýokarydygyny subut edýär. Bu iri
halkara çärä şu wagtdan taýýarlyk görülýär. Ýurdumyzda gurlup ulanmaga
berilýän şypahanalar, dynç alyş we sagaldyş merkezleri, Hazaryň ekologik taýdan
arassa türkmen kenarynda täze döredilen we Aziýanyň merjeni hasaplanylýan
“Awaza” milli syýahatçylyk zolagy halkymyzyň saglygyny goramak babatda alnyp
barylýan döwlet syýasatynyň miweleridir. Bu ugurlarda alnyp barylýan işleri
mynasyp dowam etdirip, halkymyzyň alkyşyna eýe bolmakdan uly bagt ýokdur.
Türkmenistanyň Prezidentiniň
saýlawlar güni barha golaýlaşyp gelýär. Hemmämiz üçin ähmiýeti uly bolan bu
syýasy çäräni ýokary guramaçylyk derejesinde geçirip, Watanymyzyň at-abraýyny
ýene bir gez beýge galdyrmaga siziň hemmäňizi çagyrýaryn! Görşüňiz ýaly,
saýlawlara taýýarlyk aç-açanlyk, aýanlyk esasynda geçip dur. Dalaşgärleriň her
birine kanuna laýyklykda deň şertler döredilen. Olaryň arasynda dürli
wezipedäki, dürli kärdäki adamlar bar. Men olaryň ählisine hem hormat goýýaryn.
Mähriban halkymyzyň bolsa, ýurdumyzy ösüşiň täze belentliklerine tarap mynasyp
alyp gidip biljek adama öz seslerini berjekdigine berk ynanýaryn.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär görkezilen
“Türkmennebit” döwlet konserniniň “Nebitgazdüýpliabatlaýyş” müdirliginiň
dolandyryjysy Gurbanmämmet Mollanyýazowyň
MAKSATNAMASY
Täze Galkynyş zamanamyzda Watanymyzyň her bir güni uly
tutumlara beslenip, il-günümizi eşretli geljege alyp barýar. Garaşsyz, baky
Bitarap Türkmenistan özbaşdak ösüş ýolunyň 20 ýyly içinde milli ykdysadyýetiň
ähli ugurlary boýunça iň çalt depginler bilen ösýän ýurtlaryň hataryna goşuldy.
Şonuň bilen birlikde dünýä döwletleri bilen hoşniýetli, dostlukly, özara
bähbitli gatnaşyklaryň alnyp barylmagy we ösdürilmegi, adam hakyndaky aladanyň
ilkinji nobatda goýulmagy, tutuş dünýäniň ünsüni özüne çekýär.
Nebitgaz senagatynyň işgärleriniň zemin gatlaklaryna
aralaşyp, ýerasty baýlyklary gazyp alyp, halkymyzyň rysgal-berekedine, eşretli
durmuşyna gönükdirilmegi muňa aýdyň şaýatlyk edýär.
Türkmenistan amatly geosyýasy ýagdaýda ýerleşmek bilen örän
köp mukdardaky uglewodorod serişdelerine eýedir. Şoňa görä-de, halkymyzyň
häzirki we geljekki nesilleriniň bähbitleri üçin ägirt uly tebigy we ykdysady
mümkinçilikleri netijeli durmuşa geçirmekde uly işleri alyp bararys.
Özüniň ýangyç serişdeleriniň baý gorlary bilen Türkmenistan
soňky ýyllarda örän ygtybarly we geljegi uly hyzmatdaş hökmünde halkara
derejesinde aýratyn orna eýe boldy. Biziň öňümizde energetika syýasatyna
laýyklykda amatly ugurlar boýunça energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna
ibermegiň esasy wezipeleri kesgitlenildi. Nebitgaz pudagyny ösdürmek
ýurdumyzda ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Häzirki wagtda möhüm ýataklaryň
birnäçesi—Garabil, Gurrukbil, Merkezi Garagum toparyndaky, Amyderýanyň sag
kenaryndaky we beýleki ýataklar özleşdirilýär. Olaryň hatarynda ýakynda
“Galkynyş”diýen ada eýe bolan
özboluşly ýatakhem bar.
“Asyryň gaz geçirijisi” diýlip atlandyrylýan
Türkmenistan—Hytaý gaz geçirijisiniň, Türkmenistan—Eýran gaz geçirijisiniň
ikinji şahasynyň ulanylmaga berilmegi global energiýa howpsuzlyga, halklaryň
hal-ýagdaýynyň ösüşine degişli meseleleriň anyk çözülmegine ýardam edýär.
Nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin
Maksatnamasynda nebitiň we gazyň çykarylyşyny we gaýtadan işlenilişini birnäçe
esse artdyrmak göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň ösüşiniň esasy ileri
tutulýan ugurlary:
— gury ýerde nebiti we gazy gözlemek hem-de çykarmak üçin
ýataklary özleşdirmek we ygtyýarlylandyrmak;
— Hazar deňziniň türkmen böleginiň ýangyç serişdeleriniň
ýataklaryny özleşdirmek;
— turbageçirijiler, desgalar we kommunikasiýalar ulgamynda
nebitgaz toplumynyň infrastrukturasyny döretmek;
— nebiti gaýtadan işlemek we nebitgaz hem-de himiýa
pudaklaryny ösdürmek öňküleri ýaly bu toplumyň esasy ugurlary bolmagynda
galar.
Häzirki wagtda Türkmenistanda nebitgaz toplumynda desgalary
gurmak, ýangyç serişdelerini halkara bazarlaryna ibermek, şol sanda
Türkmenistan—Hytaý gaz geçirijisiniň ikinji şahasyny, Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan
gaz geçirijisini gurmak boýunça ägirt uly taslamalar amala aşyrylýar. Bu
geljegi uly maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi ýurdumyzda esasy ýörelgeleriň
biri bolup durýar.
Durmuşyň — bilim, saglygy goraýyş, medeniýet, döwlet durmuş
üpjünçilik ulgamlaryny ösdürmäge hem uly üns berilýär. Geljekde-de bu işler dowam etdiriler.
Soňky wagtda obasenagat
toplumynyň tehniki parkynyň ösmegine we giňeldilmegine, ýerleriň melioratiw
ýagdaýyny gowulandyrmaga we oba hojalyk ylmynyň ösdürilmegine uly üns berilýär.
Häzir çig mal öndürmekden
gelýän girdejiler türkmen obasynyň abadançylygynyň ýokarlanmagynyň esasyny
düzýär. Şonuň üçin hem bu önümi öndürmäge gyzyklanýanlaryň sany barha artýar,
aýratyn hem tohumlyk çig maly taýýarlamaga isleg örän ýokarydyr. Ýurdumyzyň
obasenagat toplumynyň iň wajyp ugurlarynyň biri hem maldarçylykdyr.
Ýurdumyzyň telekeçileriniň hem
bu ugurda ähmiýeti günsaýyn artýar. Olaryň gatnaşmagynda gysga wagtyň içinde
guşçulyk pudagy ösdürilýär. Maldarçylyk önümlerini taýýarlamaga degişli bolan
ähli salgytlar ýatyryldy, öri meýdanlaryndan we suw çeşmelerinden mugt
peýdalanmaga mümkinçilik berildi. Maldarçylyk boýunça alnyp barylýan işler
geljekde-de dowam etdiriler.
Türkmenistanda häzirki zaman
ýokary tehnologiki enjamlar bilen üpjün edilen dokma senagaty döredildi. Öň
türkmen eksportynyň düzüminde esasy orny çig mal eýeleýän bolsa, indi
Türkmenistan bäsleşige ukyply taýýar önüm öndüriji döwlet hökmünde özüni
tanatdy. Türkmen dokmaçylary dünýä bazaryna ynamly çykýarlar we «Türkmenistanda
öndürildi» diýen belgili önümlere uly isleg bildirilýär. Geljekde hem bu
önümleri daşary döwletlere eksport etmegiň möçberini köpeltmek göz öňünde
tutular.
Häzirki wagtda ýurdumyzda
gurluşyk materiallaryny öndürýän pudagy ösdürmek boýunça uly işler alnyp
barylýar.
Türkmenistanyň diňe bir
paýtagtynda hem welaýat merkezlerinde däl, eýsem, etraplarynda we
şäherlerinde, obalarda hem gurluşyk işleri alnyp barylýar. Ýaşaýyş jaýlaryň,
desgalaryň gurluşygy gün-günden artýar. Bu bolsa gurluşyk materiallary
senagatynyň çalt depginler bilen ösdürilmegini, önümleriň görnüşleriniň
artdyrylmagyny talap edýär.
Bu babatda Türkmenistanda
esasy gurluşyk materiallaryny öndüriji kärhanalaryň birnäçesi guruldy we
ulanmaga berildi.
Ahal we Balkan welaýatynda
sement zawody, metal önümi öndürýän Owadandepedäki metallurgiýa zawody, örtgi
önümi bolan tebigy daşdan (mermer, granit we ş.m.) mermer öndürýän zawody we
beýlekiler muňa mysal bolup biler. Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan
ösdürmegiň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasyny durmuşa geçirmek
üçin, gurluşyk toplumynyň kärhanalarynyň kuwwatyny 2012-nji ýylda 2011-nji
ýyldaka garanyňda birnäçe esse ýokarlandyrmak üçin maýa goýumlaryny artdyrmak
göz öňünde tutulýar.
Gurluşyk senagatypolimer esasly we başga ylmy
tehnologiýalary ulanyp ösüşiň täze tapgyryna çykdy. Biziň ýurdumyzda
ýangyç-energetika we himiýa toplumlarynyň ägirt uly çig mal serişdeleriniň
bolmagy netijesinde täze tehnologiýalar esasynda zerur bolan gurluşyk
materiallaryny öndürmek babatda netijeli önümçiligi ýola goýmaga mümkinçilik
dörediler.
Türkmenistan ulag-aragatnaşyk
ulgamynyň ösüşine ýurduň bütin ykdysadyýetiniň durnukly ösüşini üpjün edýän
infrastrukturanyň iň möhüm pudaklary hökmünde uly ähmiýet berýär.
Demir ýol ulagynyň özüne
çekijiligi eksport-import we üstaşyr ýükleriň kopüsi bu ulag serişdesi arkaly
daşalýandygyndan ybaratdyr. Türkmenistan üstaşyr ýükleri gatnatmakda iň iri
merkezleriň birine öwrüldi.
Täze Galkynyş zamanamyzda
awiasiýa ulgamy uly ösüşe eýe boldy. Häzir her günde Türkmenistanyň üstünden
daşary ýurtlaryň onlarça uçary geçýär. Edil şonuň ýaly, ähli welaýat
merkezlerine we dünýäniň köp döwletlerine ýolagçy howa gatnawlarynyň sanyny
artdyrmak üns merkezimizde duran meseleleriň biri bolar.
Deňiz ulagy hem Türkmenistanda
uly ösüşe eýe boldy. Durky täzelenenden soňra Türkmenbaşy portunyň geçiriş
mümkinçiligi iki esseden hem köp artdy. Ol ýylyň bütin dowamynda deňiz
gämilerini kabul etmäge we ýük ýükleýiş-düşüriş işlerini bökdençsiz amala aşyrmaga
ukyplydyr.
Şu günki günde ýurdumyzyň
deňiz söwda flotunyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak meselelerine uly
üns berilýär, iň häzirki zaman gämileri, enjamlary bilen onuň üsti ýetirilýär. Birbada
alty görnüşli nebit önümlerini daşamaga ukyply bolan tankerler hem bar.
Ýurdumyzda telekommunikasiýa
düzümi hem çalt depginde ösýär, täze öýjükli awtomatlaşdyrylan telefon
beketleri gurulýar we ulanmaga berilýär, müşderileriň sany köpelýär. Transaziýa-ýewropa
optika-süýümli aragatnaşyk ulgamy we radiorele aragatnaşyk ulgamlary guruldy.
Bu işleri dowam etmek we has-da kämilleşdirmek boýunça geljekde degerli işler
alnyp barlar.
«Türkmentelekom» döwlet
elektroaragatnaşyk kompaniýasy tarapyndan ilata Internet global maglumat
ulgamyna girmäge mümkinçilik döredilýär. Geljekde hem Internetden peýdalanýanlaryň
sanyny iň soňky tehnologiýalaryň hasabyna artdyrmak üçin işler alnyp barlar.
Halkymyza gazyň, suwuň,
elektrik energiýasynyň, beňziniň mugt berilmegi, durmuş we ulag hyzmatlary
üçin iň pes tölegler, aýlyk haklarynyň, pensiýalaryň, talyp haklarynyň, döwlet
kömek pullarynyň dowamly köpelmegi hem döwletiň ilaty durmuş taýdan goldamak
çäreleriniň toplumyna girýär.
Şonuň bilen birlikde hem
ýurdumyzda oba ilatyny arassa agyz suwy bilen üpjün etmek üçin suw arassalaýjy
desgalary, suw geçirijileri gurmak oba durmuşynyň derejesiniň
ýokarlandyrylmagynda we ilatyň saglygyny berkitmekde uly orna eýe bolar.
Aşgabat şäherimiz we welaýat
merkezlerimiz gözümiziň alnynda saglygy goraýyş edaralarynyň ýokary
tehnologiýaly iri lukmançylyk merkezine öwrüldi. Aşgabadyň günortasynda
ýerleşýän we halkara lukmançylyk merkezlerini birleşdirýän lukmançylyk
şäherçesiniň düzümine — Halkara onkologiýa merkezi we Halkara kelle we boýun
kesellerini bejerýän lukmançylyk merkezi goşuldy. Bu ýerde Halkara göz
kesellerini bejerýän merkez we Trawmotologiýa merkezi ulanylyşa berildi. Bu
günki gün ýurtda saglygy goraýyş ulgamynyň uly desgalarynyň birnäçesiniň
gurluşygy alnyp barylýar we bu işler geljekde hem güýçli depginde dowam
etdiriler.
Eneleriň we çagalaryň
saglygyny goramak boýunça hyzmatlar dürli lukmançylyk edaralarynyň giň ulgamy
tarapyndan üpjün edilýär. Olara Aşgabatdaky «Ene mähri» atly Halkara Enäniň we
çaganyň saglygyny goraýyş merkezi we ýurduň beýleki şäherlerindäki şuňa meňzeş
merkezler, Gökderedäki we Awazadaky çagalar sagaldyş merkezleri degişlidir.
«Awaza» milli syýahatçylyk
zolagynda onlarça ýokary derejeli myhmanhanalaryň, ulular we çagalar üçin
häzirki zaman sagaldyş we dynç alyş merkezleriniň, sport desgalarynyň we ähli
degişli düzümleriň gurluşygy göz öňüne tutulýar. Bu ýerde ýylboýy hereket edýän,
syýahatçylyk hyzmatlarynyň içerki we halkara bazarlaryndaky häzirki zaman
ýörelgelerine laýyklykda gyşky dynç alyş hem ösdüriler. Geljegi uly
meýilnamalar kenaryň ösmegine we emeli adalary döretmäge mümkinçilik berer.
Türkmenistanda sporta uly üns
berilýär. Welaýat merkezlerinde sport toplumlary, häzirki zaman derejesinde
stadionlar guruldy. Bu bolsa öz nobatynda ýurdumyzyň gelejegi bolan ýaşlary
sporta çekmäge, sagdyn pikirli, berk bedenli ýaşlary ösdürip ýetişdirmäge,
sportuň görnüşleri boýunça halkara ýaryşlaryna türkmen oglan-gyzlarynyň
gatnaşmagyna uly mümkinçilik berer.
Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi üçin öz bilimimi,
ukybymy, tejribämi gaýgyrman zähmet çekjekdigime sizi ynandyrýaryn.
Türkmenistanyň
Prezidenti wezipesine dalaşgär
Annageldi Orazberdiýewiç Ýazmyradowyň
Maksatnamasy
Ýurdumyzyň
Prezidentiniň saýlawlary Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzda milli
demokratiýanyň, adam hukuklarynyň doly berjaý edilýändigini subut edýär.
Täze
Galkynyş we beýik özgertmeler zamanasynyň ýoly bilen öňe barýan ýurdumyzda
amala aşyrylýan düýpli özgertmeler, ykdysadyýetde, syýasatda we medeniýetde
gazanylýan görlüp-eşidilmedik öňegidişlikler berkarar Watanymyzyň ykdysady,
syýasy we sosial binýadyny has-da berkidýär.
Täze
taryhy eýýamda ýurdumyzyň halk hojalygy tutuş täzelenip, düýpgöter özgerdi,
täze önümçilik kuwwatlyklary ornaşdyrylyp, ägirt uly desgalar, göreni haýran
edýän binalar guruldy.
Galkynyşyň
rowaçly ýoly bilen eşretli ertirlere barýan bagtyýar halkymyzyň her bir güni
şanly wakalara hem-de ajaýyp üstünliklere beslenýär, her bir maşgalanyň, her
bir raýatyň asuda, abadan hem-de bolelin durmuşda ýaşamagy ugrunda
döwletimiziň alyp barýan içeri we daşary syýasaty, sebitde we dünýäde
parahatçylygy berkitmekde öňe sürýän başlangyçlary, ýurdumyzy dünýäniň ösen
döwletleriniň hataryna goşmak boýunça amala aşyrylýan düýpli özgertmeler öz
ajaýyp miwelerini berýär.
Bu
gün türkmen halky, ýurdumyzyň her bir raýaty ajaýyp Galkynyş zamanasynda
Diýarymyzda asuda durmuşy pugtalandyrmak, halkymyzyň ýaşaýyş derejesini ösen
döwletleriň derejesine ýetirmek ugrunda amala aşyrylýan beýik özgertmeleri
dolulygyna makullaýar, ýurtda gazanylýan ajaýyp ösüşlere we zähmet ýeňişlerine
çäksiz buýsanýar, bu beýik özgertmelere we ajaýyp ýeňişlere öz mynasyp goşandyny
goşmaga çalyşýar.
Ýurdumyzyň
okgunly ösmegine badalga beren täze Galkynyş we beýik özgertmeler eýýamy
türkmen halkynyň şöhratly taryhynyň täze ajaýyp sahypalaryny açýar. Bu ajaýyp
zamananyň aýdyň ýolunda ýurdumyzda amala aşyrylýan düýpli reformalar,
döwletimiziň alyp barýan milli ideologiýasy, şonuň ýaly hem, jemgyýetiň
durmuşyny kämilleşdirmek, halk hojalygyny ösdürmek, obadyr şäherlerimiziň
durmuş-ykdysady ýagdaýyny has-da ýokarlandyrmak barada kabul edilýän çözgütler
ýurdumyzyň saýlap alan ýolunyň dogrudygyna şaýatlyk edýär.
Ýurdumyzyň
durmuş üpjünçiligi, ulag we aragatnaşyk, nebit-gaz hem-de beýleki ulgamlarynda
geçirilýän düýpli özgertmeler, gurulýan zawoddyr fabrikler we önümçilik
desgalary, geçirilýän halkara forumlarydyr sergiler we ylmy maslahatlar
döwletimiziň uly mümkinçilikleriniň bardygyny ýene bir gezek görkezýär.
Şu
günki duşuşygymyzda diňe soňky ýyllarda ýurdumyzda gazanylan üstünlikleriň,
gurlan ägirt uly desgalaryň käbirini ýatlasak ýerlikli bolar diýip hasap
edýärin. Olardan “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň döredilmegi, ýurdumyzyň
hemme welaýatlarynda täze, kämil stadionlaryň we atçylyk sport toplumlarynyň,
Merkezi Aziýada iň iri desgalaryň biri bolan Amyderýanyň üstünden
geçirilen demir ýol köprüsiniň, Balkan sement zawodynyň gurulmagy, Garagumuň
jümmüşinde gurlan “Altyn asyr” Türkmen kölüniň birinji nobatdakysynyň ulanmaga
tabşyrylmagy hem-de ýüzlerçe beýleki iri desgalar, amala aşyrylýan
maksatnamalar ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň batly gadamlar bilen ösmeginiň berk
binýady boldy.
Mälim
bolşy ýaly, soňky ýyllarda ýurdumyzda azyk bolçulygyny döretmekde oba hojalyk
pudagynda uly ösüşler, ajaýyp üstünlikler gazanyldy. Oba hojalyk toplumynyň
maddy-tehniki binýady düýpgöter özgerdi, täze önümçilik gatnaşyklary emele
geldi, ýeriň hakyky eýeleri ýetişdi.
Ylmyň
gazananlaryny we öňdebaryjy tejribäni önümçilige ornaşdyrmakda, şeýle hem
daýhanyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini ýokarlandyrmakda düýpli özgertmeler amala
aşyryldy.
Täze Galkynyş eýýamynda oba hojalyk pudagynda
hem geçirilýän düýpli özgertmeleriň netijesinde gazanylýan üstünlikler barha
artýar. Pagtanyň, bugdaýyň döwlet satyn alyş nyrhlarynyň ýokarlandyrylmagy,
daýhanlar bilen öz wagtynda hasaplaşygyň geçirilmegi oba zähmetkeşleriniň
yhlasly we öndürijilikli zähmet çekmegine özüniň oňyn täsirini ýetirýär. Mundan
başga-da, döwlet tarapyndan berilýän ýeňillikler oba hojalyk pudagynda zähmet
çekýän daýhanlarymyza maddy taýdan uly kömek bolup durýar.
Oba
hojalyk pudagynda oýlanyşykly reformalaryň geçirilmegi bilen, 2011-nji ýylda
biziň ýurdumyzyň taryhda ilkinji gezek dänäni eksport edýän ýurtlaryň hataryna
goşulmagy ajaýyp üstünlikleriň biri boldy.
Oba
ilatynyň maddy hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmak maksady bilen, döwlet tabşyrygyndan
artyk ýetişdiren pagta hasylyny öz islegi boýunça ýerlemäge ygtyýar berilmegi
pagtaçy kärendeçilerimiziň öz zähmetine bolan höwesini artdyrmakda ýene-de bir
möhüm ädim boldy.
Oba
hojalyk pudagynda ýurdumyzyň sebitleriniň ýerli toprak-howa şertlerine görä
ekin dolanyşygyny alyp barmak üçin daýhanlara amatly şertleriň döredilmegi
pudakda täze üstünlikleri gazanmaga giň mümkinçilikler döredýär.
Şonuň
ýaly hem, döwletimiziň suw hojalyk ulgamyny ýokary öndürijilikli, kuwwatly
tehnikalar, suw sorujy enjamlar bilen yzygiderli üpjün etmegi, ýeterlik
möçberlerde maliýe serişdelerini goýbermegi biziň öňümizde durýan wezipeleri
üstünlikli çözmäge ýardam edýär. Munuň özi “Altyn asyr” Türkmen kölüniň ikinji
nobatdakysynyň gurluşygyny dowam etdirmäge, suw howdanlarynyň göwrümini
giňeltmäge we beýleki işleri amala aşyrmaga zerur şertleri döredýär.
Hemmämiziň
bilşimiz ýaly, biziň ata-babalarymyz suwa mukaddeslik hökmünde garap
gelipdirler. Şu nukdaý nazardan suwy tygşytly peýdalanmak meselesi geljekde-de
biziň bu ugurdaky işlerimiziň esasyny düzer.
Oba
hojalyk pudagyny ýurdumyzda öndürilýän mineral dökünler bilen üpjün etmek maksady
bilen gurulýan täze zawodlaryň sany hem ýyl-ýyldan artýar. Köýtendagyň
sebitinde gurulýan kaliý öndürýän zawodyň we ýene-de dökün öndürjek birnäçe
zawodlaryň gurulmagy geljekde bu pudagyň düşewüntliligini has-da artdyrmaga
ýardam eder.
Türkmenistanyň
Prezidentiniň 2011-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda kabul eden kararyna laýyklykda
“Türkmenistanyň ilatly ýerlerini arassa agyz suwy bilen üpjün etmek boýunça Baş
maksatnamasyna” laýyklykda bu gün ýurdumyzda amala aşyrylýan çäreler, diňe bir
şäher ilatynyň däl-de, eýsem, oba ilatynyň hem ýaşaýyş-durmuş şertleriniň
düýpgöter ýokarlanmagyna uly goşant goşar. Bu
wajyp işler geljekde-de suw hojalyk pudagynyň esasy wezipeleriniň biri bolar.
Her bir ýurduň ösüş derejesi onuň
raýatlarynyň we maşgalalarynyň durmuş taýdan üpjünçiligi bilen kesgitlenilýär. Biziň
döwletimizde bu ugurda uly işler amala aşyrylýar. Ýurdumyzda yglan edilen
“Döwlet adam üçindir!” diýen baş ýörelge her bir raýatyň durmuş üpjünçiligine
gönükdirilendir. Raýatlarymyzyň iş orunlary bilen üpjün edilmegi, zähmet
haklaryň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp haklarynyň yzygiderli
ýokarlandyrylyp durulmagy indi biziň ýurdumyzda adaty ýagdaýa öwrüldi.
Ýeňillikli karz pullaryň hasabyna
ähli amatlyklary bolan öýleri satyn almak, ýaş çatynjalara öý goşlaryny edinmek
üçin berilýän durmuş ýeňillikleri hem yzygiderli artdyrylýar.
Biziň döwletimiziň alyp barýan
syýasatynda adamlaryň bolelin durmuşy möhüm orun eýeleýär. Ilata berilýän mugt
agyz suwy, elektrik energiýasy, tebigy gaz, nahar duzy, awtomobil ýangyjy
bilen üpjün edilmegi-de raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini
ýokarlandyrmaga uly goşant goşýar. Raýatlaryň durmuş-ýaşaýyş şertlerini has-da
ýokarlandyrmak barada ýurdumyzda amala aşyrylýan maksatnamalar ähli halk
tarapyndan doly goldaw tapýar.
Soňky ýyllarda ýurdumyzyň saglygy
goraýyş ulgamy hem görlüp-eşidilmedik ösüşlere eýe bolýar. Adamyň saglygy
döwletimiziň baş aladalarynyň biridir.
Keselleriň öňüni almak, adamlaryň
ömür dowamlylygyny uzaltmak, sagdyn çagalaryň dünýä inmegini gazanmak maksady
bilen ýurdumyzda gurulýan “Ene mähri” merkezleri, saglygy goraýyş edaralary,
hassahanalar, şypahanalar, dynç alyş merkezleri we oba saglyk öýleri, olarda
ornaşdyrylýan kämil enjamlar muňa şaýatlyk edýär.
«Saglyk» döwlet maksatnamasynyň
durmuşa geçirilmegi bilen ýurdumyzda birnäçe keseller doly ýok edildi. Ýurdumyzyň
saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmekde, ylmyň soňky gazananlaryny ornaşdyrmakda
«Saglyk» maksatnamasy uly orun tutýar.
Türkmenistanyň Ylymlar
akademiýasynyň, onuň düzüminde täze institutlaryň açylmagy ýaş alymlara
döredijilikli işlemäge, täze açyşlary etmäge, türkmen ylmyny has-da kämilleşdirmäge
giň mümkinçilikleri döretdi. Ylym ulgamyny ösdürmek döwletiň geljeginiň esasy
görkezijileriniň biridir.
Şu nukdaý nazardan aýdanymyzda,
ýurdumyzyň oba we suw hojalyk ulgamlaryny ösdürmekde häzirki zaman ylmynyň we
tehnikanyň gazananlaryny önümçilige ornaşdyrmaklyga uly üns berler.
Her bir raýatyň durmuşyny özbaşdak
gurmagy, jemgyýetde mynasyp ornuny tapmagy üçin, öz islegine görä hünär
bilimini almaga uly mümkinçilikler döredilýär.
Bilşimiz ýaly, täze Galkynyş we beýik
özgertmeler zamanasynda ýurdumyzda gurulýan täze orta mekdepleriň, ýokary okuw
jaýlarynyň sany barha artýar. Bu bilim ojaklaryň gurluşy, olardaky otaglaryň
enjamlaşdyrylyşy hil taýdan dünýä talaplaryna doly gabat gelýär, okuwçylaryň
we talyplaryň bilim derejesiniň artmagynda uly orun eýeleýär. Olaryň okuw
kitaplary we gollanmalar bilen döwlet tarapyndan üpjün edilmegi-de, bu ulgam
hakynda uly aladalaryň bardygyny görkezýär. Talyplaryň diňe bir okuw jaýlary
ýa-da okuw esbaplary bilen üpjün edilmegi däl-de, olaryň ýaşaýyş-durmuş
şertleri hakynda hem uly işler amala aşyrylýar.
Döwletimiz tarapyndan durmuşa geçirilýän
bu işler, raýatlarymyz üçin döredilýän amatlyklar ýaş neslimiziň sagdyn
bedenli, bilimli, sowatly adamlar bolup ýetişmekleri üçin ähli şertleri döredýär.
Milli medeniýetimizi, däp-dessurlarymyzy
gorap saklamak, olary dowam etdirmek üçin hem döwletimiz uly işleri durmuşa
geçirýär. Her bir welaýatda Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýleriniň,
kitaphanalaryň gurlup ulanmaga berilmegi, gadymy ýadygärliklerimiziň ylmy
taýdan öwrenilip, täze açyşlaryň edilmegi, gadymdan gelýän milli
däp-dessurlarymyzyň gaýtadan dikeldilmegi munuň aýdyň mysalydyr. Milli
medeniýetimiz we däp-dessurlarymyz biziň geçmişimizi, şu günümizi we
geljegimizi kesgitleýär. Şonuň üçin hem, milli medeniýetimizi ösdürmek barada
ýurdumyzda geçirilýän işler türkmen halkyny dünýä tanatmakda uly goşant goşar.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyz
täze Galkynyş we beýik özgertmeler zamanasynda bedew bady bilen öňe barýar.
Türkmen halkynyň şu günki we
geljekki nesilleriniň bagtyýar durmuşda ýaşamagyna gönükdirilen beýik
maksatnamalary amala aşyrmakda biziň her birimiziň öňümizde örän uly
jogapkärçilikli wezipeler durýar. Şol wezipeleri agzybirlik bilen ýerine
ýetirmek biziň mukaddes borjumyzdyr.
Türkmenistanyň
Prezidentiniň wezipesine dalaşgär görkezilen
«Türkmengaz» döwlet konserniniň «Marygazçykaryş» müdirliginiň başlygy Kakageldi
Bäşimowiç Abdyllaýewiň
MAKSATNAMASY
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiz
mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 20 ýyly içinde uly hem-de şöhratly ýol geçdi.
Ýurdumyzyň içeri syýasatynda jemgyýetiň durmuşynyň ähli ugurlarynda düýpli
özgertmeler amala aşyrylyp, gysga taryhy möhletde ýurdumyzy dünýäniň iň ösen
we öňdebaryjy döwletleriniň hataryna deňleşdirmek wezipesi öňde goýuldy,
daşary syýasatda bolsa oňyn Bitaraplyk, dünýäniň ähli ýurtlary we
halklary bilen dostluk hem-de hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny berkitmek we
ösdürmek ýörelgelerine esaslanýan ugur seçilip alyndy. Şu maksatlara ýetmegiň
ýolunda köp işler edilip, ýurdumyzy täzeden galkyndyrmak boýunça giňden
ýaýbaňlandyrylan maksada okgunly syýasat netijesinde türkmen döwleti dünýä
bileleşiginde mynasyp orny eýeledi.
Häzirki zaman Türkmenistan hemmetaraplaýyn
sazlaşykly ösýän, öz milli ykdysadyýeti, medeniýeti, özbaşdak içeri we daşary
syýasaty bolan, dünýäde giňden ykrar edilen, Bitarap, parahatçylyk söýüji
döwlet hökmünde tanalýar.
Halkymyzyň
agzybirligine, gujur-gaýratyna, zähmetsöýerligine, döredijilik mümkinçiliklerine,
akyl-paýhasyna daýanmak bilen, onuň tagallalaryny täze Galkynyş zamanasynda
gazanylan üstünlikleri has-da berkitmäge, Watanymyzyň kuwwatyny mundan
beýläk-de pugtalandyrmaga, halkyň hal-ýagdaýyny yzygiderli gowulandyrmaga,
dünýäniň ähli ýurtlary bilen deňhukukly gatnaşyklary ösdürmäge we giňeltmäge
gönükdiriler. Bu işde esasy ýörelgämiz döwletimiziň Bitaraplyk hukuk derejesi,
Türkmenistanyň Konstitusiýasy we kanunlary bolar.
Täze
Galkynyş we düýpli özgertmeler zamanasynda türkmen döwleti öz ösüşinde has
ýokary sepgitlere çykdy. Şoňa görä-de, gazanylan üstünliklere, ýetilen
sepgitlere daýanmak hem-de döwleti dolandyrmakda toplanan tejribäni giňden
ulanmak arkaly has öňe gitmeli, halkyň ýaşaýyş-durmuş derejesini dünýäniň ösen
döwletleriniň derejesine ýetirmeli. Şu maksatlara ýetmek üçin ýurdumyzda ähli
şertler bar, ýagny, halkyň agzybirligi, jebisligi, ertirki güne ynamy, oýlanyşykly,
hemmetaraplaýyn esaslandyrylan maksatnamalar, dünýä ösüşinden gowy baş
çykarýan, häzirki zaman ylmynyň gazananlaryny, öňdebaryjy tehnologiýalary
önümçilige ornaşdyryp bilýän kämil işgärler, ýurdumyzyň ykdysady we ruhy-ahlak
kuwwaty, dünýä döwletleri bilen ýola goýlan dürli ugurlardaky deňhukukly
gatnaşyklar bu wezipä hötde gelmäge doly mümkinçilik berýär. Türkmenistany
durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň, halkyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmagyň
oýlanyşykly işlenip düzülen we häzirki wagtda üstünlikli durmuşa geçirilýän
strategiýasy halka daýanyp, halkyň abadançylygynyň hatyrasyna öňe gitmäge ähli
şertler dörediler.
Biz
ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny artdyrmagy ozaly bilen, ykdysadyýetiň binýatlyk
pudaklary, ýagny, nebitgaz we mineral serişdeler, energetika, himiýa, oba
hojalyk pudaklaryny sazlaşykly ösdürmekde görýäris. Çünki bu pudaklaryň çalt
depginlerde ösdürilmegi ilatyň durmuş derejesini köp derejede kesgitleýär. Bu
pudaklardan döwletimize gelýän girdejiler halkyň-ýaşaýyş durmuş derejesini
ýokarlandyrmaga, durmuş maksatly, ýagny, ýaşaýyş jaýlarynyň, mekdepleriň,
çagalar baglarynyň, saglygy goraýyş we medeniýet edaralarynyň gurluşygyna
gönükdiriler. Ýurdumyzyň esasy baýlygy bolan, dünýä bazarlarynda uly isleg
bildirilýän nebitiň, tebigy gazyň, elektrik energiýasynyň we beýleki mineral
serişdeleriň has köp öndürilmegi üns merkezinde saklanar.
Şeýle
hem biz ýurdumyzyň geljekki ösüşiniň esasy şertini bazar gatnaşyklaryna
tapgyrma-tapgyr geçmek arkaly onuň ykdysady ulgamyny düýpli özgertmekde
görýäris. Türkmenistan dünýäde tebigy baýlyklara we energiýa çeşmelerine baý,
kuwwatly döwletleriň biridir. Häzirki wagtda ýurdumyz dünýäniň iri energetika
döwletleriniň hatarynda mäkäm orun aldy we özüniň energetika strategiýasyny
üstünlikli durmuşa geçirýär. Öňde ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalaryny
toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak we tehniki taýdan täzeden enjamlaşdyrmak,
pudagyň çig mal binýadyny, şol sanda täze açylan nebitgaz ýataklarynyň senagat
taýdan çalt özleşdirilmegini gazanmak, şeýle hem türkmen energiýa serişdelerini
dünýä bazarlaryna ibermegiň köpugurly ulgamyny döretmek esasy wezipeler bolup
durýar. Garaşsyzlygyň 20 ýyly içinde Amyderýanyň sag kenarynda, Merkezi
Garagumda, deňiz ýalpaklygynda we Hazaryň kenar ýakasyndaky zolaklarda köp
sanly geljegi uly ýataklar açyldy. Häzirki wagtda “Galkynyş” gaz käni ady
bilen tanalýan Günorta Ýolöten, Osman, Ýaşlar, Minara gaz känler toplumy gory
boýunça dünýäde ikinji orunda durmak bilen, 26,2 trillion gaz goruny özünde
jemleýär. “Galkynyş” gaz käniniň ýyllyk kuwwatlylygy haryt gazynda 30 mlrd.
kubmetr bolan birinji tapgyrynyň gurluşyk işleri öňdebaryjy daşary ýurt
kompaniýalary tarapyndan alnyp barylýar we dowam etdiriler. Geljekde bereketli
türkmen topragynyň astynda asyrlarboýy gizlenip ýatan tebigy baýlyklaryň,
mineral serişdeleriň geologiýa-gözleg hem-de buraw işleri dowam etdiriler we ol
baýlyklar mähriban halkymyzyň abadançylygynyň bähbitlerine gönükdiriler.
Türkmenistan
öz energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ibermegi diwersifikasiýalaşdyrmak
boýunça anyk çäreleri durmuşa geçirer. Amyderýanyň sag kenaryndaky geljegi uly
ýataklardan gözbaşyny alyp gaýdýan Türkmenistan—Hytaý transmilli gaz
geçirijisiniň geçirijilik ukyby has-da artdyrylar. Türkmenistan—Eýran gaz
geçirijisiniň ikinji şahasy boýunça, şeýle hem demirgazyk ugra, ýagny Russiýa
Federasiýasyna tebigy gazyň iberilişini artdyrmaga ähli mümkinçilikler bar.
Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan gaz geçirijisini gurmagyň
taslamasyny amala aşyrmak ugrunda ähli tagallalar ediler.
Bizde
türkmen gazyny Ýewropa ýurtlaryna ibermek, şol sanda ony Hazarüsti gaz
geçirijisini gurmagyň hasabyna amala aşyrmak üçin hem giň münkinçilikler açylýar.
Geljekde Ýewropa ýurtlarynda energiýa serişdelerine bolan islegiň artjakdygyny
göz öňünde tutsaň, ol ýurtlaryň bu baradaky gyzyklanmasy barha artýar. Biziň
ýurdumyz bu babatda tagallalaryny gaýgyrmaz. Çünki häzir dünýäniň nebitgaz işewürliginiň
wekilleri tarapyndan bu ugurda täze taslamalar we teklipler hödürlenilýär.
Ilaty
we senagaty elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün etmek, ony daşary
ýurtlara köp möçberlerde ibermek, elektrik beketlerini we ulgamlaryny netijli
ulanmak we durkuny täzelemek, aýratyn-da oba ýerlerini tok bilen durnukly
üpjün etmek, maşyn gurluşygyny ösdürmek ileri tutulýan meseleleriň biri bolar.
Türkmenistanyň
nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasynda
öňde goýlan wezipeleriň ýerine ýetirilmegi we bellenilen sepgitlere ýetilmegi
netijesinde Türkmenistanyň ykdysady kuwwaty has-da ýokarlanar hem-de halkymyzyň
durmuş derejesini gowulandyrmak üçin mümkinçilikleriň çägi has-da giňär.
Biz ykdysady syýasaty ýöretmegi maýa goýum
syýasatyny, maliýe we karzlaşdyrmak, daşary ykdysady syýasaty, ylmy-tehniki
ösüşi, salgyt we býujet syýasatyny yzygiderli kämilleşdirmekde we sazlaşykly
alyp barmakda görýäris. Ýurdumyzyň ykdysady binýadyny has-da berkitmek üçin çig
mallary we önümçilik kuwwatyny netijeli peýdalanmak, ýangyç-energetika, himiýa,
dokma, oba hojalyk pudaklaryny has-da ösdürmek, hususy telekeçiligi we
işewürligi goldamak, ykdysadyýetimiziň dünýäniň hojalyk ulgamyna giňden goşulmagyny
üpjün etmek, daşary söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmek, ýetmezçiliksiz
ýokary girdejili býujeti düzmek, milli puluň hümmetini saklamak, halk
hojalygynyň ähli pudaklarynyň durnukly, sazlaşykly ösüşini, adamlaryň durmuş
taýdan goraglylygyny üpjün etmek ýaly meseleler döwletiň üns merkezinde
bolmalydyr diýip hasaplaýarys.
Obany özgertmek, oba ilatynyň mynasyp
durmuşyny üpjün etmek biziň esasy wezipelerimiziň biri bolar. Täze Galkynyş we
düýpli özgertmeler zamanasynda türkmen obasynyň ykbaly göterildi we obalarda
ýaşaýyş-durmuşyň şäher amatlyklary barha giňden ornaşýar. Muny tarp ýerlerde
döredilen täze etraplaryň mysalynda aýdyň görmek bolýar. Obany galkyndyrmagyň
uzakmöhletleýin maksatnamasy durmuşa geçirilýär. Şol maksatnamanyň çäklerinde
biz ähli tagallalary birleşdirip, oba ýerlerinde ilatyň öz serişdeleriniň we
döwletiň ýeňillikli karzlarynyň hasabyna ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyny,
döwrebap mekdepleriň, çagalar baglarynyň, saglyk öýleriniň, medeniýet edaralarynyň
gurluşygynyň has çalt depginlerde alnyp barylmagyny, elektrik, gaz, suw
geçirijileriň durkuny täzelemek we beýleki amatlyklary döretmek, oba bilen
şäheriň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has ýakynlaşdyrmak barada ähli çäreleri
göreris. Ýurdumyzyň welaýatlaryny, etrapdyr şäherlerini baglanyşdyrýan
ýollary, şeýle hem obalara barýan ýollary, ilatly ýerleriň köçelerini
abadanlaşdyrmak baradaky işleriň depginlerini çaltlandyrarys. Munuň üçin
gurluşyk edaralarynyň we guramalarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek,
hususy gurluşyk edaralarynyň sanyny artdyrmak, telekeçiligi ösdürmek
meselelerine döwlet tarapyndan ýakyndan goldaw berler.
Gysgaça
aýdylanda, geljekde-de türkmen topragynyň iň alysdaky künjeklerinde hem
obasenagat we medeni-durmuş maksatly binalardyr desgalaryň, abadanlaşdyrylan
ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy dowam etdiriler, sazlaşykly we bökdençsiz işleýän
gaz, suw, elektrik üpjünçilik ulgamy dörediler, awtomobil ýollary we telefon
aragatnaşygy has giňden ýola goýlar, şeýle hem oba ilaty üçin täze iş orunlary
dörediler.
Gazanylan
üstünlikleri berkitmek hem-de daýhanlar üçin döredilen kepillikleri saklap
galmak bilen bir hatarda, biz geljekde oba hojalyk önümlerini artdyrmagy diňe
bir ekin meýdanlaryny giňeltmegiň hasabyna däl-de, ýeriň hasyllylygyny
ýokarlandyrmagyň hasabyna gazanmagy wezipe edip goýýarys. Şunda ekin dolanyşygyny
giňden ornaşdyrmaga, ýerleriň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmaga,
ekerançylygyň medeniýetini ýokarlandyrmaga düýpli üns berler. Mundan başga-da,
pagtaçylygy we däneçiligi ösdürmek bilen bir hatarda gök we bakja önümleriniň,
miweleriň öndürilişini artdyrmak üçin ýerler bölünip berler.
Türkmenistanyň
tebigy howa şertleri oba hojalyk önümleriniň köp görnüşlerini—ekologiýa taýdan
arassa gök önümlerden we miwelerden başlap, dokma senagaty we senagatyň beýleki
pudaklary üçin gymmatly çig mala çenli dürli önümleri öndürmäge mümkinçilik
berýär. Munuň üçin bolsa geljekde häzirki zaman tehnologiýalary, öňdebaryjy
tejribe, önümçiligi guramagyň we ýöretmegiň kämil usullary ornaşdyrylar, dürli
görnüşdäki ýokary öndürijilikli tehnikalar satyn alnar, zerur bolan maýa goýumlary
goýberiler.
Şunuň
bilen baglylykda, oba hojalygyny mundan beýläk-de ösdürmek üçin ýeri netijeli,
suwy tygşytly peýdalanmagy, pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny yzygiderli
berkitmegi, tohumlaryň hilini, dökünler bilen üpjünçiligi gowulandyrmagy, oba
hojalyk ekinleri ýerleşdirilende ýurdumyzyň howa-toprak şertleriniň nazarda
tutulmagyny we hojalygy dolandyrmagyň usullaryny kämilleşdirmegi ilkinji nobatdaky
meseleleriň hatarynda görýäris.
Obalarda
kärendeçileriň, ýer eýeleriniň öndüren oba hojalyk önümlerini gaýtadan
işlemegiň hasabyna ahyrky önümiň öndürilişiniň giňden ýola goýulmagy,
adamlaryň önümleri gaýtadan işleýän hususy kiçi kärhanalary döretmek baradaky
islegleriniň ähli çäreler arkaly goldanylmagy azyk bolçulygyny döretmäge uly
goşant bolar. Munuň özi ilaty et, süýt we beýleki azyk önümleri bilen elýeter
bahalardan üpjün etmäge, ýerlerde iş orunlarynyň döredilmegine ýardam eder.
Ýurdumyzda
giň göwrümli şähergurluşyk maksatnamasyny durmuşa geçirmekde ägirt uly
üstünlikler gazanyldy. Garaşsyzlyk ýyllarynda millionlarça inedördül metr
meýdany bolan ýokary hilli ýaşaýyş jaýlary guruldy, türkmenistanlylaryň
müňlerçesi ýokary amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlaryny edindiler. Ýurdumyzda
hususy ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy barha giň gerim alýar, ýeňillikli karzlaryň
hasabyna ýaşaýyş jaýlaryny satyn alýanlaryň sany barha artýar. Döwlet mundan
beýläk hem ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyna döwlet syýasatynyň ileri tutulýan
ugurlarynyň biri hökmünde aýratyn üns berer.
Döwlet raýatlaryň iş bilen üpjünlik
meselesini hem üns merkezinde saklar. Welaýatlaryň öndüriji güýçlerini we
olaryň ýerleşiş aýratynlyklaryny nazara almak bilen, täze önümçilik kuwwatlyklary
işe giriziler, ozaldan bar bolanlarynyň durky täzelener, täze gurluşyklaryň
düýbi tutular, telekeçilik giň goldawa eýe bolar. Şu we beýleki çäreleriň
netijesinde täze iş orunlary dörediler.
Türkmenistanyň Konstitusiýasynda
bellenilişi ýaly, biz bazar gatnaşyklaryna kem-kemden geçmek bilen bazar
ykdysadyýetiniň durmuş ugra gönükdirilen nusgasyny saýlap aldyk. Şeýlelikde, bu
ýol bilen öňe tarap hereket etdigimizçe, bazar gatnaşyklarynyň her bir
tapgyrynda ilaty durmuş taýdan goramaga, adamlaryň ýaşaýşyny, zähmet we dynç
alyş şertlerini gowulandyrmaga gönükdirilen çäreler amala aşyrylar.
Ýurdumyzda Garaşsyzlyk ýyllarynda,
aýratyn-da täze Galkynyş we düýpli özgertmeler zamanasynda ilatyň saglygyny
goramak, sagdyn durmuş ýörelgesini ornaşdyrmak barada hem deňi-taýy bolmadyk
uly sepgitlere, ösüşlere ýetildi.
Ilata edilýän lukmançylyk we beýleki
hyzmatlaryň ähli görnüşlerini guramak, adamlaryň barha ösýän medeni, ruhy
isleglerini kanagatlandyrmak, zähmet hem-de dynç alyş şertlerini gowulandyrmak
meseleleri bilen meşgullanýan ähli edaralaryň we gulluklaryň işi mydama
döwletiň üns merkezinde saklanar.
Ylmy, bilimi we medeniýeti üstünlikli
ösdürmek her bir döwletiň öňe gitmeginiň we pajarlap ösmeginiň esasy şertidir. Şu
hakykatdan ugur alyp, türkmen döwleti geljekde hem bu ugra möhüm ähmiýet berer.
Hemmetaraplaýyn sowatly, ýokary hünärli, işbaşarjaň, sagdyn, ruhubelent ýaşlary
ösdürip ýetişdirmek döwletiň esasy aladalarynyň biri bolar.
Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurdumyzda milli medeniýetimizi täze belentliklere
çykarmak üçin köp işler edildi, halkymyzyň ruhy durmuşy baýlaşdy. Milli
medeniýeti ösdürmek, milli gymmatlyklary aýawly saklamak, dikeltmek we üstüni
ýetirmek, adamlarda ruhubelentligi, ýokary ahlaklylygy terbiýelemek meseleleri
döwletiň hemişe üns merkezinde bolar.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň sebitde we dünýäde
parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmäge, dünýäniň ähli
döwletleri bilen parahatçylyk söýüjilikli, deňhukukly, özara bähbitli
gatnaşyklary ýola goýmaga gönükdirilen parasatly içeri we daşary syýasaty
dünýä ýüzünde giňden goldanylýar. Şeýle syýasat geljekde-de türkmen döwletiniň
hemişelik ýörelgesi bolar.
Ýurdumyzda Türkmenistanyň
Prezidentiniň saýlawlaryna taýýarlyk işleri barha ýaýbaňlanyp, bu möhüm çäre
halkymyzyň ruhy taýdan ýokary göterilişiniň ýagdaýynda, aýanlyk we aç-açanlyk
şertlerinde geçýär.
Özüme bildirilen şeýle belent
ynam üçin mähriban saýlawçylarymyza ýene-de bir gezek tüýs ýürekden hoşallyk
bildirýärin. Mähriban Watanymyzyň mundan beýlägem pajarlap ösmegi, halkymyzyň
bagtyýar, bolelinlikde ýaşamagy üçin ähli tagallalary etjekdigime ynandyrýaryn.
Türkmenistanyň
Prezidentiniň wezipesine dalaşgär görkezilen Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedowyň
Maksatnamasy
Hormatly watandaşlar!
Mähriban halkym!
Bilşiňiz ýaly, ýakynda Saýlawlary we
sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi topar meni Türkmenistanyň
Prezidentiniň saýlawlarynda dalaşgär hökmünde hasaba aldy.
Şu gün men siziň öňüňizde çykyş edip,
mähriban Watanymyzyň geljegini nähili göz öňüne getirýändigim baradaky öz
garaýyşlarymy maslahatlaşmak, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň Prezidentiniň
wezipesinde amala aşyrjak işlerimiň maksatnamasy bilen tanyşdyrmak isleýärin. Bu
çykyş hemmeler üçin — öz halkyna hyzmat etmegiň ýeňil bolmadyk,
örän jogapkärli borçlaryny üstüne alýan adam hökmünde meniň üçin hem,
maksatnamada göz öňünde tutulan işleriň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmeli
adamlar bolan siziň üçin hem örän möhüm diýip pikir edýärin.
Siz meniň häzire çenli eden işlerimi
gowy bilýärsiňiz, şoňa görä-de, bu işlere baha berip bilersiňiz. Häzir bolsa
men sizi geljek 5 ýylda amala aşyrjak işlerimiň maksatnamasy bilen tanyşdyrmak
isleýärin.
Bilşiňiz ýaly, Türkmen döwletini ösdürmegiň
täze tapgyrynda öňümizde duran wezipeleri biz Türkmenistanyň Ýaşulularynyň
nobatdaky maslahatynda beýan etdik. Özboluşly demokratik gurama bolan Ýaşulularyň
maslahatyna gatnaşyjylar öňde goýlan bu wezipeleri makulladylar.
Häzir men ilki bilen, alyp barýan daşary
syýasatymyz barada öz garaýyşlarymy beýan etmek isleýärin.
Häzirki Garaşsyz Türkmen döwletinde
durmuşa geçirilýän täzeleniş strategiýasy dünýäniň dürli ýurtlary we abraýly
halkara guramalary, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasy bilen
giň gerimli we netijeli hyzmatdaşlyk etmek arkaly amala aşyrylýar.
Türkmenistan dünýädäki iň uly,
häzirki zamanyň ählumumy meselelerini çözmek boýunça alnyp barylýan işlerden
çetde durmaýar. Bu ugurda biziň ýurdumyz halkara bileleşigi bilen arkalaşykly
hyzmatdaşlyk edýär. Sebitde parahatçylygyň we abadançylygyň ygtybarly daýanjy
bolmak bilen, biziň ýurdumyz öňdebaryjy başlangyçlar bilen çykyş edýär. Bu
başlangyçlar bolsa biziň alyp barýan, dünýä bileleşigi tarapyndan giňden ykrar
edilýän we goldanylýan, ählumumy bähbitleriň hatyrasyna açyk hem-de özara
bähbitli hyzmatdaşlyk etmäge gönükdirilen syýasatymyzyň üýtgewsizdigini
tassyklaýar.
Biz geljekde hem ähli ýurtlar bilen
deňhukukly esasda özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmek we netijeli gatnaşyklary
alyp barmak üçin açyk bolan halkara syýasatymyzy bitaraplyk ýörelgelerimizi
nazara almak bilen durmuşa geçirmegi maksat edinýäris.
Hormatly watandaşlar!
Döwletimiziň ösüşiniň indiki
tapgyrynyň düýp manysy durmuşa geçirýän özgertmelerimizi yzygiderli
ösdürmekden we durnukly amala aşyrmakdan ybaratdyr. Döwletimizi galkyndyrmagyň
we berkarar etmegiň ilkinji döwrüniň wezipelerini öňümizde goýmak we esasan
üstünlikli çözmek bilen, biz indiki tapgyra — ösüş tapgyryna gadam basdyk. Biz
ýurdumyzy ösdürmegiň bu tapgyrynda öňümizde durýan wezipeleri çözmäge hem
taýýardyrys.
Biziň wezipämiz — XXI asyrda
Türkmenistany berk binýatly, kuwwatly, abadan, ýokary derejede ösen, bäsleşige
ukyply döwlete öwürmekden ybaratdyr.
Hut şonuň üçin hem, agrar ýurt bolan
Türkmenistany senagat taýdan ösen döwlete öwürmek biziň ilkinji nobatdaky
wezipelerimiziň biridir.
Ýurdumyzda ylmy ösdürmek hem
döwletimiziň alyp barýan syýasatynyň strategiýasyna öwrüler.
Öňümizde durýan giň gerimli
wezipeleri durmuşa geçirmek üçin biz, elbetde, iň täze tehnologiýalary, ylmyň
we tehnikanyň gazananlaryny durmuşa ornaşdyrmagyň hasabyna ýurdumyzyň ykdysady
kuwwatyny pugtalandyrmagy, netijede, Watanymyzda ylmy we bilimi mundan
beýläk-de hil taýdan ösdürmegi göz öňünde tutýarys. Ylym we bilim bolsa, eziz
Diýarymyzy ösdürmegiň ileri tutulýan iň esasy ugurlarynyň biri bolupdy we
geljekde hem şeýle bolmagynda galar.
Bu wezipeler ýurdumyzyň ähli
ýerlerinde diňe bir täze zawodlaryň we fabrikleriň guruljakdygyny däl-de,
eýsem, iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen, gutarnykly önümçilik
tapgyry bolan, ägirt uly senagat toplumlarynyň dörediljekdigini hem aňladýar.
Men ýurdumyzyň täze taryhy döwürdäki
kanunalaýyk ösüşi türkmen jemgyýetiniň durmuşyna innowasiýalary ornaşdyrmak
üçin esas bolup durýar diýip hasap edýärin.
Ýurdumyzy innowasiýalar ýoly bilen
ösdürmegiň indiki tapgyry adamlaryň durmuşyny hil taýdan özgertmäge niýetlenen,
türkmen jemgyýetiniň ösüşiniň durnuklylygyny, durmuşa ukyplylygyny we
netijeliligini ýokarlandyrmaga ýardam berýän, anyk maksatlara gönükdirilen toplumlaýyn
işleri alyp barmakdan ybaratdyr.
Täze döwür, elbetde, amala aşyrýan
özgertmelerimizi kabul etmäge we goldamaga jemgyýetiň taýýar bolmagyny hem
talap edýär.
Şonuň üçin hem, biz häzirki zamanyň
ähli kommunikasiýa we multimedia tehnologiýalaryny ele alan işgärleriň we
hünärmenleriň täze neslini taýýarlamaga aýratyn üns bereris.
Adamzat paýhasynyň gazanan häzirki
zaman ösüşiniň iň çylşyrymly wezipelerini çözmäge ukyply, ösen maglumatlar
jemgyýeti boljak biziň ýurdumyzyň geljegi şol adamlara bagly bolar.
Biz öz öňümizde ykdysady strategiýamyzyň
ähli tebigy-geografik we durmuş-psihologik aýratynlyklaryna laýyk gelýän anyk
wezipeleri goýýarys.
Biz ýurdumyzyň ähli mineral-çig mal
serişdelerini adamlaryň abadan durmuşda ýaşamagyna gönükdireris, oba hojalyk,
senagat hem-de nebitgaz önümleriniň doly möçberde gaýtadan işlenmegini
gazanarys.
Oba hojalyk pudagynda biz öri
meýdanlarynda bakylýan maldarçylykdan ähli öňdebaryjy enjamlar, awtomatlaşdyrylan
tehnologiýalar bilen üpjün edilen maldarçylyk hojalyklaryna geçeris.
Ýurdumyzda ekinleriň täze, ýokary
hasyl berýän görnüşlerini döretmegiň, şeýle hem ýyladyşhana hojalyklaryny
giňden ornaşdyrmagyň netijesinde, ekerançylyk pudagy täze derejä göteriler.
Köpugurly suwaryş ulgamynyň
ornaşdyrylmagy we suwarymly ekerançylygyň köp asyrlyk tejribesi bize oba
hojalyk pudagyny suw bilen üpjün etmek meselesini doly çözmäge mümkinçilik
berer. Biz ekerançylyk pudagyny ösdürmek arkaly, diňe bir ýurdumyzyň azyk garaşsyzlygyny
doly üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem, ýokary hilli, ekologiýa taýdan
arassa miwe we gök-bakja önümleriniň daşary ýurtlara köp möçberlerde
iberilmegine hem garaşýarys.
Ykdysadyýetimiziň binýatlyk pudagy
bolan energetika pudagy barada aýdylanda bolsa, bu ugurda iri nebitgaz
ýataklaryny gözlemek we işe girizmek, «mawy ýangyjy» dünýä bazarlaryna ibermek
wezipesinden ugur alyp, biz gaz geçiriji ulgamlary mundan beýläk-de ösdürmegi,
uglewodorod serişdelerini düýpli gaýtadan işlemegi we benzin, polipropilen,
suwuklandyrylan gaz, nebit önümleri ýaly dünýäde köp isleg bildirilýän ýokary
hilli dürli önümleri öndürmegi göz öňünde tutýarys.
Men ýygy-ýygydan ýurdumyzyň
welaýatlarynda iş saparlarynda bolup, adamlar bilen duşuşyp duramsoň, olaryň
ýaşaýşy we durmuşy bilen bagly iň möhüm meseleleri oňat bilýärin.
Ýurdumyzyň her bir sebitinde, her bir
aýratyn etrapda, şäherde we obada raýatlarymyz üçin ýokary ýaşaýyş-durmuş
şertlerini döretmek biziň esasy üns berýän wezipämiz bolupdy we geljekde hem
şeýle bolmagynda galar.
Bu wezipeler, esasan hem:
—ilatymyzyň girdejilerini yzygiderli
artdyrmakdan;
—aýlyk zähmet haklaryny, pensiýalary,
talyp haklaryny, kömek pullaryny köpeltmekden, ýaşaýyş-durmuş taýdan berilýän
ýeňillikleri geljekde hem saklap galmakdan;
—ähli amatlyklary bolan, has oňaýly
ýaşaýyş jaýlaryny, bilim, sport, şypahana-bejeriş, sagaldyş we saglyk
merkezlerini, medeni-durmuş maksatly desgalary gurmakdan;
—maşgalany maddy taýdan goldamakdan
ybaratdyr.
Biziň halkymyz maşgala we çagalara
berk bedenli, sagdyn we arassa ahlakly nesilleri terbiýeläp ýetişdirmäge
hemaýat edýän maşgala däplerine aýratyn ähmiýet berýär.
Şonuň üçin hem, men 2012-nji ýylda
her bir maşgalanyň ýaşaýyş-durmuş meseleleriniň çözülmegine gönükdirilen
serişdeleri has köp möçberde goýbermegi maksadalaýyk hasaplaýaryn. Bu bolsa,
maşgalany, eneligi we çagalygy goramak meselesini mundan beýläk-de üstünlikli
çözmäge ýardam berer.
Hormatly watandaşlar!
Biz öz ýurdumyzy mundan beýläk-de
abadanlaşdyrmagy dowam ederis. Eziz Diýarymyzda täze-täze etraplar dörär,
ýaşaýyş toplumlary, mekdepler, hassahanalar, muzeýler we stadionlar gurlar. Biziň
ýurdumyz häzirki döwürde ägirt uly gurluşyk meýdançasyna öwrüldi. Nesip bolsa,
ýene-de az wagtdan şäherlerimizde we obalarymyzda täze-täze desgalaryň we
binalaryň gurluşygy has güýçli depginler bilen alnyp barlar. Netijede, gözel
görke giren şäherlerimizde we obalarymyzda hem adamlaryň abadan we bagtyýar
durmuşda ýaşamagy üçin häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän ähli oňaýly
şertler dörediler.
Biz sözüň doly manysynda,
medeniýetimizi ösdürmegi we jemgyýetimiziň durmuşyna giňden ornaşdyrmagy hem
dowam ederis. Türkmeniň ýurdy ähli döwürlerde hem milli möçberdäki ýiti
zehinlere baý bolan mekandyr. Biz hemişe halkymyzyň gözellige bolan söýgüsini
we islegini hemmetaraplaýyn höweslendirmäge çalşarys.
Ýurdumyzda syýahatçylygy ösdürmek,
sagaldyş-şypahana ulgamyny özgertmek hem geljekde döwletimizde alnyp barylýan
işleriň möhüm ugularynyň biri bolar!
Häzirki wagtda Hazaryň kenarynda
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny döretmek bilen bagly iri taslamalary
durmuşa geçirmek boýunça işler güýçli depginler bilen alnyp barylýar. Bu ýerde
ajaýyp, owadan myhmanhanalar, ähli amatlyklary bolan sagaldyş merkezleri
yzygiderli gurulýar.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagy
biziň häzirki döwürde amala aşyrýan iri möçberli we örän uly ähmiýet berýän
taslamalarymyzyň biridir.
Ýurdumyza gelýän girdejileri
artdyrmaga mümkinçilik berjek bu taslama daşky gurşawy we tebigaty goramak
boýunça çäreleri hem öz içine alýar.
Biz
jemgyýetimiziň syýasy ulgamyny hem kämilleşdirmelidiris, ýerli ýerine ýetiriji
häkimiýeti pugtalandyrmalydyrys, jemgyýetçilik institutlaryny mundan beýläk-de
demokratiýa ýoly bilen ösdürmelidiris. Sebäbi, häzirki döwürde jemgyýetçilik
guramalarynyň we birleşmeleriniň işini täzeçe guramak zerurlygy ýüze çykdy. Bu
guramalaryň geljekde alyp barjak işleri we kabul edýän çözgütleri döwrüň
talaplaryna, döwletimiziň ösüşiniň täze tapgyrynyň wezipelerine we biziň alyp
barýan syýasatymyza laýyk gelmelidir.
Halkymyz
bilen, ýaşulularymyz bilen maslahatlaşyp, dogry çözgütleri gözlemek we kabul
etmek bize ata-babalarymyzdan galan iň beýik demokratik mirasymyzdyr, biz bu
mirasy syýasy tejribämizde geljekde hem ulanarys.
Biz ýurdumyzy demokratiýalaşdyrmak boýunça alyp
barýan işlerimizde raýat jemgyýetiniň guramalaryna aýratyn ähmiýet berýäris. Bu
guramalaryň işini talaba laýyk ýola goýmazdan, döwletimizi mundan beýläk-de
demokratiýalaşdyrmagy göz öňüne getirmek hem kyndyr.
Bu
wezipeleri üstünlikli çözmek üçin biziň ýurdumyzda ýokary syýasy erkiň hem,
düýpli kadalaşdyryjy-hukuk binýadynyň hem bardygyny bellemek möhümdir.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy döwletimiziň mundan beýläk-de öňe gitmegine we
gülläp ösmegine ýardam bermek bilen, ýurdumyzyň raýatlarynyň jemgyýetçilik
birleşmelerini döretmäge bolan hukugyny amala aşyrmagynyň baş kepili bolup
durýar.
Mundan başga-da, Esasy kanunymyzyň 10-njy
maddasynda telekeçiligiň, kiçi we orta işewürligiň ösmegine döwlet tarapyndan
ýardam berilýändigi bellenýär. Bu ugurda biz anyk işleri, şol sanda milli
kanunçylygymyzy kämilleşdirmek, salgyt we maýa goýum şertlerini
ýeňilleşdirmek boýunça zerur işleri amala aşyrdyk.
Biz
geljekde hem ykdysadyýetimiziň döwlete dahylsyz bölegini çalt depginler bilen
ösdürmegi, ýokary tehnologiýaly, dünýä bazarynda bäsleşige ukyply hususy
telekeçiligiň döremegine ýardam bermegi göz öňünde tutýarys. Şeýle hem, oba
hojalygynda hususy telekeçiligi ösdürmek üçin amatly şertleri döretmegi maksat
edinýäris.
Ýurdumyzda eýýäm öz düzüminde
senagatçylary we telekeçileri birleşdirýän, telekeçiligi ösdürmäge işjeň ýardam
berýän jemgyýetçilik guramasy hereket edýär we onuň bu ugurda gowy tejribesi
bar.
Soňky
ýyllarda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi diňe ýurdumyzda däl-de, eýsem,
onuň çäklerinden daşarda hem uly abraýa eýe boldy. Bu Birleşmäniň öz döwrebap
işewürlik toplumy, «Rysgal» paýdarlar täjirçilik banky we üstünlikli işleýän
ilkinji hususy neşiri — «Rysgal» gazeti bar.
Raýat
jemgyýetine mahsus bolan jemgyýetçilik guramalaryny döwlet gurluşynyň
wezipelerini çözmekde, ilkinji nobatda bolsa, ýaşaýyş-durmuş syýasatyny amala
aşyrmakda ygtybarly hyzmatdaş hasap edýändigimizi ýene-de bir gezek nygtamak
isleýärin.
Demokratik
institutlary ösdürmek ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyna raýatlaryň
işjeň gatnaşmagynyň möhüm şerti bolup durýar, bu bolsa adamlaryň raýatlyk
medeniýetiniň kemala gelmegine we ösmegine ýardam bermekde örän möhüm ähmiýete
eýedir.
Jemgyýetçilik
ynamy, raýatlaryň işjeňligi, arkalaşykly işlemek, adam hukuklaryna we azatlyklaryna
hormat goýmak diňe bir raýat jemgyýetiniň jebisleşmeginiň esasy şertleri
bolmak bilen çäklenmän, eýsem, hakyky halk häkimiýetiniň berkarar bolmagynyň
hem zerur şertleri bolup durýar.
Men
şeýle hem, Türkmen döwletiniň demokratik ýol bilen ösüşiniň täze tapgyrynda
saýlawly ýerli wekilçilikli häkimiýet edaralarynyň — welaýat, etrap we şäher
halk maslahatlarynyň işiniň netijeliligini artdyrmagyň, ýerli öz-özüňi
dolandyryş edaralarynyň — geňeşleriň jemgyýetçilik-syýasy ulgamdaky ornuny
ýokarlandyrmagyň möhümdigini bellemek isleýärin.
Ýerli
häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň netijeli işlemegi serişdeleriň
adalatly paýlanmagyna we durnukly artdyrylmagyna, telekeçiligiň ösmegine,
dolandyryş ulgamyna raýat jemgyýetiniň has işjeň gatnaşmagyna ýardam berýär.
Şonuň bilen baglylykda, men ýerli häkimiýet
we öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň hukuk ýagdaýyny ýokarlandyrmagyň, döwlete
degişli ygtyýarlyklaryň bir bölegini olara bermegiň wagty ýetdi diýip hasap
edýärin.
Şeýle
hem biz ýurdumyzda täze partiýalary döretmek we garaşsyz köpçülikleýin habar
beriş serişdeleriniň işini talaba laýyk guramak ugrunda çykyş edýäris.
Ýöne
bize halkymyzy jebisleşdirjek, adamlary berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de
gülläp ösmegi ugrunda yhlas bilen, tutanýerli zähmet çekmäge ruhlandyrjak
partiýalaryň zerurdygyny bellemek isleýärin.
Biz
halkara terrorçylygyna, ekstremizme, serhetüsti guramaçylykly jenaýatçylyga,
neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna, korrupsiýa garşy alnyp barylýan
göreşi halkara guramalary bilen ysnyşykly hyzmatdaşlyk etmek arkaly dowam
ederis.
Ýurdumyzyň
Harby doktrinasy goranmak häsiýetlidir, ýöne bu biziň döwletimiziň harby ugurda
iň täze gazanylan üstünliklerden çetde durjakdygyny aňlatmaýar.
Biziň
halkymyza mahsus bolan watançylyk, Watany söýmek duýgulary häzirki zaman
ýörelgelerine we talaplaryna laýyklykda özgerdilýän Ýaragly Güýçlerimizde
gulluk edýän, ýurdumyzyň çäkleriniň bitewüligini we özygtyýarlylygyny
goraýan harby gullukçylarymyzyň hünär endiklerine hem ornaşdyrylýar.
Milli
goşunymyz, harby-deňiz güýçlerimiz, serhet goşunlarymyz, hukuk goraýjy
edaralarymyz, şeýle hem olary häzirki zaman ýaraglary bilen üpjün etmek, harby
gullukçylaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak Hökümetimiziň
hemişe üns berýän ugurlary bolar.
Biziň Watanymyz — adamlar üçin we adamlaryň
bagtyýar durmuşda ýaşamagynyň hatyrasyna berkarar edilen döwletdir. Şeýle
ajaýyp ýurdumyzda şahsyýetiň ähli hukuklary doly berjaý edilýär we geljekde
hem üýtgewsiz berjaý ediler, adamyň mertebesine hormat goýlar, onuň zehinine,
başarnygyna we hünär ussatlygyna ýokary baha berler, şahsyýetiň erkin ösmegi,
öz ukybyny we başarnygyny amala aşyrmagy üçin ähli amatly şertler dörediler.
Hormatly
watandaşlar!
Men
öz mähriban halkymyň öňündäki borjumy ýurdumyzyň raýatlarynyň abadan we parahat
durmuşda, geljegine ynamly bolup ýaşamagy üçin ähli şertleri döretmekde,
Garaşsyz Watanymyzyň halkara abraýyny pugtalandyrmakda, eziz Diýarymyzyň
gülläp ösmeginde görýärin. Berkarar Watanymyzyň aýdyň geljegine barýan bu ýolda
meniň esasy daýanjym mähriban halkym bolar!
Biziň bilelikde, agzybirlikde
we jebislikde amala aşyrjak işlerimiziň netijesinde ýokary derejede ösen
häzirki zaman maglumatlar jemgyýetini döretmek we kuwwatly döwleti gurmak
baradaky ähli arzuwlarymyzy we maksatlarymyzy üstünlikli amala aşyryp,
ýurdumyzyň her bir raýatynyň abadan hem-de bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin ähli
şertleri döretjekdigimize men pugta ynanýaryn!
Türkmenistanyň
Prezidentiniň wezipesine dalaşgär görkezilen
Daşoguz welaýatynyň häkiminiň oba hojalyk boýunça orunbasary Rejep Bazarowyň
MAKSATNAMASY
Türkmen
halkynyň ägirt uly döredijilik mümkinçilikleri netijesinde taryhy ölçegler
boýunça gysga möhletlerde Türkmenistan ykdysadyýetde, saglygy goraýyşda, durmuş
we beýleki ugurlarda ägirt uly üstünlikler gazandy. Onuň
halkara abraýy has-da ýokarlandy. Ýurdumyzda uly dabaralar bilen bellenip
geçilen Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygy ýurdumyzda durmuşa geçirilen
beýik özgertmeleriň aýdyň beýany boldy. Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda
täze Galkynyş eýýamynda ýurdumyzyň her bir raýaty mähriban Diýarymyzda amala
aşyrylýan «Döwlet adam üçindir!» diýen ajaýyp syýasatyň iş ýüzünde amala
aşyrylyşyny öz durmuşynda gördi. Häzirki döwürde amala aşyrylýan köpugurly
maksatnamalar, durmuşa geçirilýän ägirt uly özgertmeler her bir ynsanyň we
tutuş jemgyýetiň bähbidini göz öňünde tutýar. Sebitiň «Binagärlik dürdänesi»
diýlip atlandyrylýan ajaýyp Aşgabady, «Awaza» milli syýahatçylyk
zolagyny, durky täzelenen Esenguly şäherçesini, tarp ýerlerde döredilen täze
Altyn sähra, Döwletli, Ruhubelent etraplaryny, el bilen döredilen gudraty —
ägirt uly «Altyn asyr» Türkmen kölüni, Gökderedäki çagalar sagaldyş
merkezlerini, ykdysady, durmuş we medeni taýdan özgeren ýurdumyzyň
welaýatlaryny görmäge göz gerek.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap
Türkmenistan döwletimiz bu gün ata-babalarymyzyň agzybir, parahat, oňşukly ýaşamagy
ündän wesýetlerine ygrarly bolup, milli gymmatlyklary we bähbitleri gorap
saklamaga, her raýatyň hukuklaryny we azatlyklaryny kepillendirip,
jemgyýetiň asudalygyny hem milli agzybirligi üpjün etmäge, halk häkimiýetiniň
we hukuk döwletiniň esaslaryny berkarar etmekde Esasy Kanunyna, şeýle hem
halkymyzy ýokary ruhubelentlige we täze Galkynyşa eýe bolmaga itergi berýän
milli däplere esaslanýar we baş ýörelge edinýär. Halkymyzyň ata-baba
dowam edip gelýän özboluşly demokratiýasy esasynda geçmişde-de ata-babalarymyz
her bir adamyň şahsy mertebesine, hukugyna sarpa goýup, milli demokratiýanyň
özboluşly mekdebini kemala getirip, jemgyýete, halka daýanyp iş tutupdyrlar. Täze
Galkynyş we beýik özgertmeler zamanasynda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň
täze redaksiýasynyň kabul edilmegi, milli kanunçylygyň yzygiderli kämilleşdirilmegi,
adam hukuklary babatdaky halkara kadalarynyň işjeň ornaşdyrylmagy
döwletimizde türkmen jemgyýetiniň hukuk binýatlaryny mundan beýläk-de
pugtalandyrmaga we ýurdumyzyň her bir raýatynyň hukuklaryny we azatlyklaryny
üpjün etmäge ýardam edýär.
Döwletiň, jemgyýetiň we her bir
şahsyýetiň bähbitleriniň birleşmegi, kanun esaslarynyň üpjün edilmegi gözel
ýurdumyzyň has-da gülläp ösmegine, halkymyzyň bolelin, bagtyýar durmuşda
ýaşamagyna mümkinçilik döredýär. Şonuň üçin geljekde-de türkmeniň mukaddes
ýol-ýörelgelerinden gözbaş alýan milli demokratiýamyzyň has-da kämilleşmegi,
jemgyýetimiziň jebisligi, ruhy gymmatlyklarymyza daýanmak bilen, halkymyzyň
abadançylygyny, ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmaga, milli
ykdysadyýetimizi ösdürmäge, ýurdumyzyň azyk howpsuzlygyny has-da berkitmäge,
mähriban Watanymyzda durnuklylygy, parahatçylygy, demokratik, hukuk we
dünýewi döwletimiziň binýadyny pugtalandyrmaga, halkymyzyň agzybirligini saklamaga
gönükdirilen işleri durmuşa geçirmek üçin ähli tagallalary etjekdigime
saýlawçylary ynandyrýaryn.
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistan
halkara gatnaşyklarynyň erkin, deňhukukly agzasyna öwrüldi.
Ýurdumyzyň «Açyk gapylar» syýasatynyň
üstünlikli durmuşa geçirilmegi üçin halkara guramalary, goňşy we daşary döwletler
bilen ynsanperwer, dost-doganlyk daşary syýasaty üstünlikli alnyp barylýar. Hoşniýetli,
özara bähbitli gatnaşyklary we hyzmatdaşlyklary has-da giňeltmek, däbe
öwrülen dostlukly gatnaşyklary hemmetaraplaýyn pugtalandyrmak, milli bähbitlere
laýyk gelýän köp ýyllyk hyzmatdaşlygy hil taýdan täze derejä çykarmak,
parahatçylyk söýüji ýurt hökmünde mähriban Watanymyzyň halkara
derejesindäki at-abraýynyň mundan beýläk-de has-da artmagy üçin zerur çäreleri
durmuşa geçirmekligi dowam etdireris.
1995-nji ýylda dünýäniň 185 döwletiniň
biragyzdan ses bermeginde ykrar edilen Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesine
laýyklykda parahatçylyk we hoşniýetli goňşuçylyk ugruny ýöredip, Garaşsyz,
hemişelik Bitarap Türkmenistanyň halkara derejesindäki at-abraýynyň has-da
artmagy, onuň parahatçylyk dörediji ýurt hökmündäki derejesiniň mundan
beýläk-de ýokary göterilmegi üçin ähli tagallalary edip, häzirki zaman
dünýäsiniň ählumumy ähmiýete eýe bolan meseleleriniň çözgüdini tapmak, syýasy,
ykdysady we gumanitar ulgamda halkara gatnaşyklarynyň durnukly wehäzirki zaman ulgamyny döretmegiň
hatyrasyna zerur işleri durmuşa geçirjekdigimize saýlawçylary ynandyrýaryn.
Häzirki döwürde obany ösdürmek möhüm
mesele bolup durýar. Obalarda ilata hyzmat ediş nokatlarynyň gerek bolan ähli
görnüşlerini açyp, obada ýaşaýan we zähmet çekýän her bir maşgalany, şol sanda,
ýaş maşgalalary alada bilen gurşap almak, olaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak,
ýaş çagaly eneleriň we çagalaryň saglygy hakynda hem-de Beýik Watançylyk
urşuna gatnaşan, ekleýjisini ýitiren, kömege mätäç, ýaşuly nesliň wekillerine
kömek etmek, olaryň maşgalalary baradaky alada üns merkezimizde bolar. Her
bir işde pähim-parasatly gojalarymyza maslahat salyp, olar bilen geňeşip, iş
tutarys.
Täze Galkynyş we beýik özgertmeler
zamanasynda ýurdumyzyň oba hojalygy hem geçirilýän düýpli özgertmeleriň
netijesinde ösüşiň täze belentliklerine gadam basdy. Oba hojalyk ekinleriniň
bol hasylyny ösdürip ýetişdirmek üçin babadaýhanlarymyza öndürijilikli
işlemäge, ýokary hasyl alyp, halal zähmetinden baýamaga döwletimiz tarapyndan
ähli şertler döredilýär. Önümçilik-ykdysady gatnaşyklarynyň täze görnüşleriniň
ýola goýulmagy netijesinde oba hojalyk önümlerini öndürijilere ykdysady
ýeňillikleriň berilmegi, öňdebaryjy kärendeçileriň we ýer eýeleriniň, ussat
mülkdarlaryň zähmetine ýokary baha berilmegi, döwlet bilen daýhanlaryň arasyndaky
ykdysady gatnaşyklaryň aýdyň, sazlaşykly we özara peýdaly esasda ýola goýulmagy
daýhanyň hem, döwletiň hem bähbitlerini goramaga gönükdirilip, Türkmenistanda
oba hojalyk pudagyny ösdürmäge kuwwatly itergi berýär.
Oba hojalyk pudagy durmuş gatnaşyklaryna
hem-de ykdysadyýete örän uly we köptaraplaýyn täsir edýär. Şonuň üçin obany we
oba hojalyk önümçiligini ösdürmek Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan
ösdürmegiň strategik wezipesi bolup durýar. Türkmenistanyň agrosenagat
toplumynyň işi oba hojalyk ekinlerini ösdürmegiň möçberini ýokarlandyryp, azyk
howpsuzlygyny üpjün etmäge, senagatyň çig mala bolan islegini
kanagatlandyrmaga, oba hojalyk önümlerini gaýtadan işlemeklige, şeýle-de bu
ulgamda hususy bölegiň, şol sanda kiçi we orta telekeçiligiň mundan beýläk
hem ösdürilmegine goldaw bermeklige gönükdiriler.
Türkmenistanyň oba hojalygyny düýpli
özgertmek, oba hojalygyny ösdürmegiň ylmy esaslaryny pugtalandyrmak, bugdaýyň,
gowaçanyň we beýleki ekinleriň tohumçylygyny kämilleşdirmek, ýurdumyzyň howa,
toprak şertlerine görä ýokary hasyl berýän sortlary önümçilige ornaşdyrmak boýunça
işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak babatda bu ugurda mundan beýläk-de berk
hukuk binýadyny döretmek boýunça işler durmuşa geçiriler.
Her welaýatyň toprak-howa şertlerinde
ýokary hasyl berýän, önüminiň hili gowy, ýaramsyz şertlere—aýaza, gurakçylyga,
toprak şorlamasyna, kesellere, zyýankeş mör-möjeklere, haşal otlara durnukly
sortlary döretmek, gowaçadan, bugdaýdan, şalydan, gant şugundyryndan
talabalaýyk derejede ýokary hasyly almak, depginli tehnologiýada oba hojalyk
ekinlerini ylmy esasly ekin dolanyşygy şertlerinde ösdürip ýetişdirmegiň
tärleriniň, düzgünleriniň tehnologik kartasyny işläp düzmek barada düýpli
ylmy-barlaglary geçirmek şu günün örän derwaýys we wajyp meselesidir. Ekinleriň,
aýratyn hem, gowaçanyň ir ýetişýän sortlaryny döretmäge, ony çalt önümçilige
ornaşdyrmaga ünsi güýçlendirmek zerur bolup durýar. Ekin meýdanlarynyň
agrotehniki kadalara laýyklykda giňeldilmegini, tekizlenilmegini, pagtaçylykda
el zähmetiniň kemeldilmegini, hasylyň esasy böleginiň maşynlaryň güýji bilen
ýygylmagyny ýola goýmaly.
Welaýatlaryň senagatynda öndürilýän
önümleriň ýurdumyzyň eksport kuwwatlylygynda tutýan paýyny, welaýatlaryň
senagatynyň ösüşine kiçi we orta telekeçiligiň goşýan goşandyny
artdyrmaly,önümlerini gönüden-göni
bazarlara çykarýan, bäsleşige ukyply kärhanalary döretmeli we olaryň kadaly
ösüşini üpjün etmeli, ýokary öndürijilikli enjamlary ornaşdyrmagyň esasynda
hereket edýän kärhanalaryň esasy senagat-önümçilik serişdeleriniň durkunyň
täzelenmegini çaltlandyrmaly, senagat önümçiligini düýpli diwersifikasiýalaşdyrmaly,
ýeňil we azyk senagatynyň önümçilik mümkinçiliklerini welaýatlaryň ilatynyň
islegini doly kanagatlandyrmaga we welaýatlaryň çäginden daşyna çykarmaga
niýetlenen derejelere götermeli.
Türkmen halkynyn milli baýlygy we
buýsanjy bolan ahal-teke atlarynyň gadymy nusgalaryny gorap saklamak,
ata-babalarymyzyň ýadawsyz zähmetiniň netijesinde syr-sypaty asyrlarboýy
kämilleşdirilip gelnen behişdi bedewlerimiziň dünýä dolan şan-şöhratyny has-da
belende götermek, ýurdumyzda oýlanyşykly alnyp barylýan ylmy seçgi-tohumçylyk
işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak, behişdi bedewlerimiziň dünýädäki
şöhratyny has-da belende galdyrmak hem-de türkmen atçylyk sportuny halkara
derejelerine laýyklykda ösdürmek barada ähli tagallalary ederis.
Türkmen döwletiniň şöhratly bäş müň
ýyllyk taryhynyň dowamynda türkmen halky suwa uly sarpa goýup gelipdir. Ata-babalarymyzyň
suwa aýawly garamak, ony tygşytly ulanmak baradaky sargytlary biziň günlerimize
gelip ýetipdir. Garaşsyzlyk döwründe tebigy baýlyklara baý bolan Türkmenistan
döwletimiziň mukaddes baýlygy, onuň gülläp ösmeginiň we abadançylygynyň
egsilmez gözbaşy, halkymyzyň eklenç hem ýaşaýyş çeşmesiniň gözbaşlarynyň biri
bolan suwy ulanmak we ilaty suw bilen üpjün etmek meseleleri döwlet syýasatyna
öwrülip, milletiň durmuşynyň derejesini ýokarlandyrmakda we saglygyny
berkitmekde esasy ýörelge boldy.
Ýurdumyzyň ähli ilatly ýerleriniarassa agyz suwy bilen doly üpjün etmek
üçin suwy arassalamagyň we baýlaşdyrmagyň, suw geçiriji ulgamlary gurmagyň iň
öňdebaryjy tehnologiýalary esasynda her şäherde we etrapda suw arassalaýjy
desgalaryň, arassa agyz suwuny öndürýän kiçi kärhanalaryň gurulmagy ata
Watanymyzyň rowaçlygy, häzirki we geljekki nesilleriň bagtly durmuşda we
abadançylykda sagdyn ýaşamaklary üçin şert döreder.
Tebigaty goramaklygy kadalaşdyrýan
degişli halkara hukuk namalary esasynda sebitiň suw-energiýa problemalary bilen
baglanyşykly möhüm meselelerini çözmek, ýurdumyzda suw gytçylygynyň bolmazlygy
üçin halkara başlangyçlaryny öňe sürmek bilen, milli bähbitleri häzirki zamanyň
öňe sürýän syýasaty bilen baglanyşdyryp, Merkezi Aziýanyň suw resurslarynyň
netijeli peýdalanylmagy bilen bagly meseleleri halkara hukuklarynyň ýörelgeleri
esasynda çözmek barada işler durmuşa geçiriler.
Garagum çölüni gülzarlyga öwürjek,
ýurdumyzyň ätiýaçlyk suwlaryny ep-esli artdyrmaga, ýerleriň şorlaşmagynyň,
suwa basdyrylmagynyň öňüni almaga mümkinçilik berjek ajaýyp Türkmen köli suw
serişdeleriniň peýdalanylyşynyň netijeliligini ýokarlandyrmaga, Garaşsyz,
hemişelik Bitarap Türkmenistanyň azyk garaşsyzlygyny pugtalandyrmaga ygtybarly
kepil döredýär. Dünýäde durnukly ösüşiň esasy faktorlarynyň biri bolan azyk
howpsuzlygyny üpjün etmek, daşymyzy gurşap alan tebigaty goramak we suwdan
peýdalanmagyň ekologiýa meselelerini çözmek, ýurdumyzda azyk bolçulygyny
döretmek, ilaty özümizde öndürilýän azyk önümleri bilen doly üpjün etmek
boýunça möhüm meselelere uly üns berip, zähmetsöýer halkymyz bilen suwuň
her damjasyny tygşytly peýdalanyp, bereketli topragymyzdan gyzyla barabar
hasyl öndürip, ýurdumyzyň gülläp ösmegi, halkymyzyň abadançylykda, bolçulykda
ýaşamagy üçin zerur işleri dowam etdireris.
Ýurdumyzyň welaýatlarynyň senagat
taýdan ösüşini düýpli ýokarlandyrmak, oba ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini
has-da gowulandyrmak boýunça degişli işleri amala aşyrmak wezipesi möhüm bolup
durýar. Täze Galkynyş we beýik özgertmeler zamanasynda “Türkmenistanyň
durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasyny”
üstünlikli durmuşa geçirmek, ýurdumyzyň sebitleriniň öndüriji güýçlerini
ýokary derejede netijeli ulanmak, olaryň amatly geografiki ýerleşişinden doly
peýdalanmak, senagatynyň pudaklaýyn ösüşini diwersifikasiýalaşdyrmak, täze döwrebap
enjamlaşdyrylan iş orunlaryny döretmek boýunça toplumlaýyn işler durmuşa
geçiriler.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap
ýurdumyzda amala aşyrylýan ägirt uly işler geljekde-de uly özgertmeleri talap
edýär. Türkmenistanyň öz taryhynyň täze tapgyryny başdan geçirýän döwründe
eziz Watanymyzyň we mähriban halkymyzyň abadançylygynyň hatyrasyna, ýurdumyzy
syýasy, ykdysady we medeni taýdan ösdürmekde, Watanymyzyň abraýyny, şöhratyny
we mertebesini artdyrmakda Türkmenistanyň her bir raýatyndan ägirt uly
tagallalar talap edilýär.
Asly halal, sada,
zähmetsöýer, agzybir halkymyz bilen bilelikde Garaşsyzlygymyzyň 20 ýyly içinde
toplanan tejribäni öwrenmek we ony döredijilikli ulanmak bilen, Türkmenistanyň
täze, Galkynyş eýýamynda mundan beýläk hem has kuwwatly ösmegi, halkymyzyň
abadan durmuşda ýaşamagy, olaryň ýaşaýyş derejesiniň has-da ýokarlanmagy,
«Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we
etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça
2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasyny» ýerine ýetirmek, türkmen
halkynyň abadançylykda,bolçulykda
erkana ýaşamagyny we işlemegini gazanmak, döwletimiziň ykdysady mümkinçiliklerini
has-da netijeli peýdalanmak ugrunda özümiň ähli bilimimi, tejribämi, gujur-gaýratymy
gaýgyrman ak ýürekden zähmet çekjekdigime ynandyrýaryn.
Baýbä, tüweleme, indi men pikirim aýtsam, bize häzir adalatlyk gerek (şu taýda demo sözi agzammokdyryn), birinjiden haýyş, häzirki ýa-da indi boljok prezidentlere ýüzlenme, kim täze prezident bolsa, öňki prezident dalaşgärlerine, sen prezidentlige saýlanjak boldyňmy dp sü
tem etmäň, ýa işinden, ýa saglygyna zeper ýetirmäň, ikinjiden okuwçylar we talyplarymyz (sdudent) ýowardan we marşyrowkadan we gerekmejek gatnaşyklardan boşadyp, okuwyna üns bermegini talap ediň, muny düzetmek üçin, köpüräk wiktarinalar gurnaň olimpiýada gurnaň, mollymçylyk sostawy daşary ýurda iberip okadyp , bärde mollymçylyk etmäni mümkinçilik beriň, kadrlar krizasy ýokary derejede. Kim okuw giresi gelse parany wobşe aýyryň, para almak haýsy künjekde bolsada, şu okuw sistemasyndan aýyryň jenaplar, ÝOJ-y elýeterli tölegli ediň ýa-da bolmoso, ÝOJ-yň ähli kitaplaryny terjime etmekde karar çykaryň, şoňa näçe milýon dollor bolsoda harç ediň, kitaby ýart bahasyny okaýjyň özi töläýsin, bolmosa, ýada satlyga beriň, ýa-da bolmosada ors dilinde okatjak bolsaňyz, ors diline kursalr açyň, ýök ors dili bolanok diýseň iňlisçe okadyň, garaz şu döwletiň iň bir naýbaşy ýüzi we sütini, hereket etmesiňiz döwlet ýykylar !, däri-derman satylýan ýerinde demanyň hillerini barlaýan laborotoriýa açyp, dermanyň hilini barlap durmaly, öňki gezek gentamesin dp alanym, demodrol boldy, garaz şol atarapda serediň, birem halk özüne seretmek mümkinçiligi bar, nalaoga serediň we kim aşgabada kartoşka ýa gök sökleri getirjek bolsa, ýoldo tutup,azar berýäler, zatlar ýewropaň bazaryndanam gymmat ýaly köp zatlar, kim telekeçilik etse ýedinni nalog dörediň, bahalar hökmany dolandyrylsyn, ýaşamok üçin jaýlar 2 milýarda baryp ýetdi, satyn almak mümkin däl, ösüp barýan jemagat bir zat edip jaý edinmelä, täze jaýlaň kommunal bahalary uýtgeşik bir galýar, şol assasiýa komunal hyzmatlary dwiženýa edegen şolory bir kontrollykda saklaň, komunal hyzmatlary ýeke medjlisiň çykaran karary boýuňça ykrar etmeli, gören galdyryp ýörmeli däl,iň soňky haýyşym granissalar goralýandygyna ynanýan welin, şol taýdaky soldatlary kontrakta alyň, hasda gowy gulluk ediler ! şeýleräk pikrim, HAÝYŞ Agalar, Agam dp ýüzlenýän, eger bolmosa şu diýän zatlam, ondo hökümet polny abzas bolýar, aýdaýyn men şuna duýyän, wi ýene-de ýatdan çykarmakam, halk bikanunçylyga garşy göräşmäne bir ýol açyň, kime ýüzlenmeli, sud hemme zat çözenok, şol mehanizimlerem bir seredip görüň, kim pul berse statýa üytgäp dur, bolýan zatmy şol, hemmänize üstünlik !dost boljak prezidente yuzlenme diyipsin velin, boljak prezident ertir.com-a giryamika? deregi interneda giryamika?🙂 ishini tashlap senin yazanlaryny okap otyrmyka?🙂 yalnysh yerde yuzlenipsin sen prezident dalashgarlerine🙂
dost boljak prezidente yuzlenme diyipsin velin, boljak prezident ertir.com-a giryamika? deregi interneda giryamika?🙂 ishini tashlap senin yazanlaryny okap otyrmyka?🙂 yalnysh yerde yuzlenipsin sen prezident dalashgarlerine🙂
halka bahbıtlısı saylansynda
kitap bolup gidipdiraow kyn gorman yazanlara telpek. Kim prizdent bolandada tapawudy yok mana