TURKMENLERIN NAME OÇIN SANE AZ
salam hurmatle turkmen doğonlarym
esasan name oçın turkmenler orta asyada başka mılletlera gora jemgyet sane az eger kolle turkmenlere hasaba salsan 9 mılıondan artmyar.menın pıkrımça şu mesele şulardan çeşhma alyar
1.turkmenlerın yaşan yurtlare su sız bolyb dır we jemğyet osmana yol bermandır
2.turkmenler 1 ayaldan kop almane halamandırlar we bır maşğala bolyb yaşabdırlar
3.turkmenler başka mılletlere turkmen hasaba almabdırlar(meselem tajklar ozbekıstanda)
4.turkmenler kıçy asya(turkye)gıdyarler
4.eyranın hakımlyge ğhajar şhahların dewrında molerça turkmene ğhıyarlar(meselem sarahs şaherında bolan waka)
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 27/27 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 5 awgust 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 27
Sag bol Ýomot, örän ýerlikli sorag. Ýöne özüni türkmen diýip atlandyrýanlaryň sany seniň görkezişiň ýaly gaty bir azam däl. Yrakda 4 milliondan gowrak, Siriýada 3 million töwregi, Eýranda 2 milliondan gowrak, Owganystanda 1 million töwregi özüni türkmen diýip atlandyrýan millet ýaşaýar. Türkmenistanyňam ilatyny muňa goşanmyzda 15 million emele gelýär. Mundan başga Hytaýdaky, Päkistandaky, Özbegistandaky 200-300 müňlik ilaty hem hasap etsek 16 milliony hem doldurýas.
Bu örän uly san, aslynda türkmenleriň diňe Türkmenistanda jemlenmezliginiň özi hem tapylgysyz ýagdaý. Meselem dünýäde 13 milliona ýakyn ýahudy (ýewreý) milleti bar we olar dünýäniň her ýerine ýaýrap şol döwletlerde diasporalary, lobbylary döredip syýasatyň ýöredilişine güýçli täsir edýärler. Amerikanyň Kongresi ýewreýlere garşy hiç hili karar kabul edip bilmeýär. Çünki her senatory maddy we syýasy taýdan ýewreý lobbylary goldap şu derejä çykardy.
Ýene-de bir mysal; Fransiýa, Amerika ýaly ýurtlarda kökli ýewreý maşgalalaryna degişli bolan uly mediýa korparasiýalary bar. Fox, CNN, Wall street Journal... umuman bulara kän mysal getirip bileris. Diýjek bolýanym, olar mediýanyň güýjini ulanyp özlerine duşman hasaplaýanlary halka erbet görkezmegi, öz eden hapa işlerinde bolsa mamla görkezmegi başarýarlar.
Turkmenlere birinji gyran degiren Chingizhan'myka diyyan. Shondan son her kim bir yere göcyade halk dagynyk yashamaga bashlaya... ondan sonam töwerekdaki hanlyklar Hywa, Buhara, Eyran hanlary cozup galanja turkmenleri hem gyrgyna salyarlar. Son Orslar gelya, bularam gyrya... ONSON NIRDEN TÜRKMEN KÖP BOLSUNAÝ ???
Türkmenleriň käbir ýurtlarda uly topary dünýändigini gözöňünde tutsaň Ysraýylyň başaran işlerini biziňem edip biljekdigimiz orta çykýa.
Garaşsyzlyk ýyllarynda döredilen 'Dünýä Türkmenleri' ynsanperwer birleşigi ädilen oňyn ädimlerden biri. Ýöne häzirlikçe bu gurama diňe medeniýet pudagynda iş alyp barýar. Arzuwymyz bu gurama arkaly Eýrandaky, Yrakdaky türkmenleriň hak-hukuklarynyň goralmagy. Häzirki günlerde Siriýa türkmenleri hem gaty agyr günleri geçirýärler. Habarlara görä Asad goşuny Hums şäherinde olaryň daşyny gabap bomba we oklara şam edipdir. Türkmenistan dünýä türkmenleriniň ýeke-täk döwleti bolany sebäpli bu bidüzgünçiliklere dur diýmäni başarmaly. Emma beýle bolanok.
Häzirki wagt Gollandiýada, Belgiýada umuman ençeme Ýewropa ýurtlarynda türkmenleriň jemgyýetçilik guramalary bar. Ol guramalaryň hemmesi diýen ýaly Yrakly türkmenlere degişli. Şeýle hem Eýrandaky türkmenler hem milletimize edilýän hyzmatlarda Türkmenistanlylardan has aktiw.
Aý näme diýeýin mundan başga... Iň esasy biz oýanmaly!
Türkmenleriň esasy bölegi Çingiz Handan öňem çarwa durmuşda ýaşaýady. Seljukly zamanynda hem bizler esasan goşunuň başynda durupdyrys, serdar we serkerdelerden başga ähli resmi adamlar pars asyllydy we şol sebäplem Seljuklynyň resmi dili parsçady.
Türkmenler diňe Türkmenistanda az. Meselem sen Yrakdaky türkmenler barada gözleşdirip gördüňmi? Hususan özümiň olaryň başaran işlerine syn edip 'gulagym galdy'. Gynansagam biz, ýagny türkmenistanlylar hem-ä öz taryhymyzy yzarlamzok, hemem öz-özümizi kemsidip 'Aý türkmen-dä' we ş.m kemsidiji söz düzümlerini ýaratdyk.
Türkmenler köp, ýöne Anadola göçüp ýörük, alawy ady bilen türk adalgasynyň astynda integrirlenip gidensoňlar häzirki wagt 90 millionluk türkmen bar diýip bilmeýäris. Ýalňyş düşünmäň men türkleri türkmen etjek bolamok! Özüne türkmen diýýänleriň sany meniň rahat dem alyp bilmegim üçin ýeterlik! Ýöne 'Men Türkmenistanly' diýmek 'Men Aziýaly' diýmekden has dogry bolşy ýaly türke türkmen diýmegiň, türkmene türk diýmekden has dogrudygyny subut etjek bolýan. Aramyzda Türkiýede okaýan talyplar köp, mundan öňki sözlem esasan şolara degişli.
Bugünki günde 'Men türkmen' diýýänleriň sany 15 million töwregi. Bu san geljege umytly we özüňe ynamly seretmäge ýeterlikmikä diýip pikir edýän.
Bu yerde esasy mesele turkmenlerin oz-ara dayanjy, goldawy uly rol oynayarmyka diyyan. San oncakly mohum dal. In azyndan su wagt bizin oz-aramyzda pugta agzybirligimiz bolsa onda bu sanymyzam bizin dowletlerarasyndaky awrayymyzy gazanmagymyza yeterlimika diyyan...
dagynlyk bolandygy sebaplem bolup biler. Bolanjasyna shukur🙂
Geçmişdäki alamançylyklar, çapawulçylyklar, ululy-kiçili uruşlar, tebigy we syýasy ýagdaýlar sebäpli göçe-göçlükler... türkmenleriň san taýdan köpelmeginde düýpli rol oýnapdyr. Konserwator agzanyň dogry belleýşi ýaly, türkleriň millet hökmünde bizden bölünip aýrylandygyny hem nazarda tutmaly. Gagauzlaryň hem asly türkmen. Gagauzlar - hristiançylyga uýýan ýeke-täk türki millet ýalňyşmaýan bolsam. Diýmek, olar bizden entek Yslam gelip ýetişmänkä bölünen bolmaly.
Alym Ahmet Bekmyradowyň Amerikany ilki bolup kim açypdyr atly ylmy işi bar. Şoňa salgylansaň, Amerikany ilki bolup Hristofor Kolumb däl-de, türkmenler açypdyr. Sebäbi Kolumb Amerika baranda ol ýerde öňem adam ýaşaýar eken. Indeýler! Ana, şol indeýler - türkmenler! Oguzlaryň bir taýpasy Alýaskanyň üsti bilen Amerika kontinentine düşüpdir.
yada barden bassan anyrdan zybyrdadyp çykaryp duran maşynkalarymyz yok 😆
amerikada onda hiç wagt yerliler bolmandyrda diymek 😆
herkim dashary yurtda okaya we kabiri o yurtda hemishelik galya..kop turkmen zenanlary dashary yurtlyladan owrenip 2 chaga ya 1 chaga yetik figuram pozulya eylen beylen diyip tm halky kopeldenoklar,,, kabiri bolsa pikirlenip ay 10 chaga edip sonam ayaga galdyrmak kyn diyip yasanok,, emma Hudayjan ahli bendesini oz yrsgaly bilen berya ahyry,,gyzlar gowninize degjekdaldim bagyshlawerin... ay umuman sheylerak
betto owadanlap aylaydyn gerek 😆
<SMILE>id=603 alt=':Секрет:'</SMILE> aglasym gelya
Gagauzlaryň dili edil türkmençe ýaly. Olary düşünmek üçin hiç zat öwrenmek hökman däl. Olaryň özlerinden sorasaňa kakalary oguz, ejeleri gypjakmyş.
Oguzlaryň uly bölegi X asryň ikinji ýarysy bilen XI asryň birinji ýarymynda Yslam dinini kabul edipdirler. Şonda musulman bolan türkmenler bilen musulman bolmadyklaryň arasynda çaknyşyklar bolupdyr. Türkmenler hak dine gowşandyklaryny öňe sürse oguzlar Oguz Hanyň ýolundan dönendikleri üçin dönük diýip hasaplapdyr türkmenleri. (Şol wagtky oguzlar käbir çeşmelere görä göktaňry, käbir çeşmelere görä bolsa many ynanjyna uýupdyrlar) Soňra Yslamy kabul etmedikler asgyn gelip türkmenler olary Ýewropa tarapa kowupdyrlar.
Ýöne ol kowlan oguzlaryň uly bölegi Malazgirt söweşinde Wizantiýanyň hasabyna gulluk edýärkäler Seljuklynyň hataryna goşulypdyrlar. Kiçi bölek bolsa häzirki gündogar Ýewropada galypdyr. Meniň pikirimçe şol kiçi bölek öz ynanjyny gorap bilmän hristianlaşan bolmaly.
Gagauzlar häzirki günde Moldowada, Krymda, Ruminiýada ýaşaýarlar. Moldowada aýratyn awtonom oblasty bar. Paýtagty Komrat şäheri. Gagauz sözi Gök+Oguz diýen sözden gelip çykýar. Käbir türkloglar onsuzam olara gökoguzlar diýýäler.
Olaryň dili bize ýakyn bolsa-da medeniýeti düýpli başgaça. Milli geýimleri başga meselem. Muňa-da goňşy slawýan halklaryň täsiri sebäp bolann bolsa gerek. Ilaty ýarym milliona ýetmeýä.
Meniň pikirimçe olary jemlemeli däl. Syýasy goldaw bermeli. Her ülkede türkmen diasporalary, lobbylary döredilmeli. Meselem Yrak we Eýranda häzirki günem hak-hukukyny gorap bilýän türkmen jemgyýetçilik guramalary bar. Esasanam Yrakdaky türkmenleriň hereketi global häsiýetli. Käşke Türkmenistan Siriýadaky Asadyň ýowuz režimine dur diýip ol ýerdäki türkmenlere arka durup bilse.
Enşalla hemme zat wagtyň geçmegi bilen düzeler diýip umyt edýän.
Ruhnamada ýalňyş zat köp. Oguz Han welin Bir Hudaýa ynanan bolmagy mümkin. Käbir taryhçylar onuň pygamber bolmagynyň mümkindigini, aşa söýüleni sebäpli dessan halyna getirlendigi baradaky teoriýany öňe sürýärler. Bu barada tema açypdym, gyzyklanýanlar üçin peýdaly bolarmyka diýýän.Şol wagta üns beren az bolupdy.
Türki Türkmen, a Türkmeni bolsa Türk etmeging hiç hili geregi yok. bizing aslymyz, kökümiz bir. üns berseniz iki etnoniming hem özeni Türk sözünden yasalan. Türkmen- bu taryhçy alymlaryng aytmagyna görae Çyn Türk diymegi angladyar.
in bir yönekeyje mysal bermekçi: Ynha, Hytay ya-da Orsyet. şol yurtlarda yaşayanlaryng aglabasy gelip çykyş taydan slawyan ya-da Hytayly dael.olar wagtyng geçmegi bilen asimilirlendiler. sebaebi ol yerde ingngaen güyçli döwlet bar. bizde bar Türki taypalary bir baydagyng astynda yygnamagy başaran bir döwlet eyyaem Horezmşalardan song döremedi. Teymiring aladalaryny hasaba almasak. şol sebaepli Türki taypalar mydama ongşuksyzlyk pozisiyasyny gorap geldiler. eger-de, taryhda bar Türki taypalary birleşdirmegi başaran bi syyasy lider bizing içimizden çyksady onda taryh-da başgaça yazylardy, araçaekler-de düybünden başgaça bolardy.
Yer yüzünde Türkmening san taydan az bolmagynyng düyp-teykarynda şyleraek faktlar yatyan bolaymasa.
Atawatan agam, siziň pikiriňiz türkiýeli ülküjileriňki bilen kybapdaş. Ýöne türki milletleriň özi eýýäm başga bir uly topar. Bu topar şu wagt bize mäli bolan taryha görä hiç haçan agzybir ýaşamadylar. Göktürk imperiýasy ähli türki milletleri birleşdirmegi başaranam bolsa oguzlar we uýgurlar garaşsyz bolmak islediler we hiç haçan öz islegleri bilen bu döwlete goşulmadylar.
Horezmşalar döwletinde bolsa esasan iki türki millet barada aýdyp bileris - gazak we özbekleriň atalary diýlip bilinýän gypjaklar hem-de türkmenler. Ýöne bu döwlet Çingiz Hana şam bolmagyna-da gypjak-türkmen hanlarnyň arasyndaky agzalalyk sebäp bolupdy.
Türkmenler bolsa türki milletlerden bolan oguzlardan gelýä. Başga-da azeriler we türkiýeli türkler oguzlaryň dowamy hasaplanýar. Türkmen adyny göterýän milletiň sanynyň az bolmagyna bolsa ata-babalarmyzyň aglabasynyň Anadola göçüp ýörük, alawy soňra bolsa türk ady bilen ýatlanylyp başlanmagydyr.
Osmanly döwlet arhiwlerinde özlerniň türkmenlerdigi aýdylýar onsuzam. Ýöne biziň şu günki günümizde türk adyny göterýän başga respublikanyň raýaty bolany sebäpli diňe türkmen diýlip atlandyrylýan etniki topara seredýäris. Olaryň sany bolsa 15 million töwregi. Meniň pikirimçe gaty bir azam däl!
turkmen halky az bolsun uz bolsun diyip dine kachestvenny chaga onduryar. shon uchin biz azlyk. sonky dowurde yashamak birazajyk kynrak boldy chagalarymyz beyle kosenip yashamaly bolsa onda kop chaga yasamalyn diyen dushunje doredi.
aslymyz birem bolsa turkler turkmenler ozbekler bu zatlaryn hemmesi indi taryh. bular bilen medeni gatnashyklar dowam eder yone yurt hokmunde barde edip boljak zat yok. kino gorup, aydym dinlap, kitaplaryny okap, ozumizin hem medeniyetimizi olar bilen paylashyp yashabermeli.
dunyan turkmenlerini birikdirmezden on welayatlaryn arasyndaky tireparazlygy chozmeli. onson gurlap bashlasak bolaram.
gurbik agza bn doly ylalashyan...biz taryhdada samsyk halk bolupdurus,shuwagtam samsyk halk...ozim turkmen bolsamda,kate turkmendigiime gynanyan...gaty gorman agzalar,pryamoy pikirimi yazdym...yalan bolsa aydyn