Göwher ýüzüklije gelin.bölüm 4
(dowamy, öñi geçenki mowzuklarymda)
...Gök çüý$e ýaly bolup çaýkanyp ýatan kölüñ üsti dürli gu$lardan, olaryñ gykylygyndan ýaña hyñ berýärdi. Kasplaryñ deñzi tarapdan ördekleriñ, guwlaryñ, gazlaryñ toplumy pelpelle$ip, uçu$yp gelip, bu täsin köle gonýardylar.
-Eý-ho! Bu ýerleriñ täsinligini! Salam, meniñ eziz sähram!-diýip, Ismal sesiniñ ýetdiginden gygyrdy.- Bu ýerleri görmegem bar ekeni.
Täsin reñklije ýa$ylba$ gamy$laryñ üstünden pessaýlap uçup geçdi, Ismal onuñ güberçekläp duran ýaldyrawuk gözlerini-de görüp galdy. Awçynyñ gu$uñ gamak ýaly gaýyp ýör$üne gözi gitdi.
Gu$ bolup ýa$amak, gör nähili gowy! Sen erkin. Nirä gidesiñ gelse, dört tarapyñ açyk, erkana ýaýnaber! A, adam bolup ýa$amak... Dogry, bu-da erbet däl. Ýöne adamyñ ganaty ýok-da. Ýogsam, Ismal ýañky ýa$ylba$ ýaly, ganatlaryny pasyrdadyp, dogduk mekanyna- Oks deñziniñ añyrsyna uçup giderdi. Ol ýerde bolsa, oña garaja gözlerini ýola dikip, Serwisi gara$ýar. Ismal barardy-da, derek boýy ýokarda pel-pelläp dur$una Serwiniñ kaddy-kamatyny, seýkin basyp ýöri$ini, berda$ly eginlerini ýapyp duran uzyn gara saçlaryny, gök mata çolangyja göwüslerini mähir bilen synlardy, $eýdýänligini oña duýdurmazdan synlardy.
Kerwen bilen gydyrdanyp otury$yña Oks deñze haçanlar ýetjek?! Oña deñiç näçe gezek Gün ýa$maly, Aý dogmaly. Deñze barañsoñam, hüýt gara ýelkenli gämä münüp, näçe gije-gündiz ýüzmeli.
"Serwimi bi golaýlarda görübiljek däl-ow men" diýip, Ismal uludan dem alyp py$yrdady. Ol köli synlamasyny bes edip, dü$elgä gaýtdy. Öñem aýaklaryny zordan süýräp gelýän ýañy eldekile$dirilen hortañ atlar go$ulan çalamydar arabalar kerweni ýene-de ýola dü$di. Käýerleri düýe hamyndan i$ilen ýogyn ýüpler bilen berk dañylan araba tigirleriniñ $ol birsydyrgyn jygyldysy halys ýüregiñe dü$üp ukyñy tutdurýardy. Ismal iñ öñdäki arabanyñ üstündäki tor haltalaryñ üstünde keserip ýaty$yna kerwendäki kowumda$laryny synlady. Olaryñ ýüz-ke$plerini tüý, çañ-tozan basyp gidipdir, arabanyñ hereketlerine yrañ aty$yp, irkili$ip gelýärler. Serwisiniñ ýanyna ýetmäge howlugyp, ölüp-öçüp barýan Ismal ýañky dü$elgede-de olara arkaýyn ýatyp dynç almaga maý bermedi.
Üç aý aý ýagtysy mundan öñ Oks deñziñ añyrsyndaky derýanyñ kenarynda ýa$aýan kasplar taýpasynyñ serdary, goja, tejribeli awçy hem serkerde Tur Ismaly ba$ edip, kerweni söwda ugradypdy. Kerwende ýat adam ýokdy, hemmesem kowumda$lardy-kasplardy.
Kerweniñ gidip-gel$i $owly boldy, diñe awçylaryñ biri jeññellikden atylan okdan öldi. Ýaýy kimiñ çekenligem belli bolmady. Aýby ýok. Oña derek gaplañ, samyr, gunduz, suw pi$igi derileriniñ gör, näçe ýüzüsi bar.
Ismal bulary ýabany adamlara mis, demir böleklerini berip, ylala$yp aldy. Olara misden ýasalan $aýlaram, pagtadan dokalan biýzem, palçykdan ýasalyp, soñ da$a öwrülen küýzejiklerem berildi. Elleri sypyndygy, özlerem awladylar. Muña welin mümkinçilik gaty azdy. Sebäbi ömrüni sowuk tokaýda geçirip ýören ýabanylarda rehim-$epagat ýokdy. Sak durup, öz-özüñi goraýmasañ, kaklap gidýärdiler. $onda-da, Ismal Serwisi üçin iñ uly samyry awlady, dersine duz sepip, aýratyn ýygnap goýdy.
Ismal araba go$ulan ýarym ýabany atyñ horgurmasyna ýalpa gözüni açyp,öñe seretdi. Ululygy kiçeñräk düwlen (týulen) ýaly zemzen ýoly kesip geçen eken. Ol atyna gamçyny çalaja aýlady-da, ýene-de gözüni ýumdy. Atlaryñ gyssamagyñ geregi ýokdy, barybir olarda $undan gaty ýöräre ysgyn-mydar galmandy. Ismal ýene-de süýji ýatlamalara, arzuwlara gark boldy. Olaryñ baryp gaýdan tokaýlygy bi görýänlerinden däl. Agaçlaryñ düýbi dymyk hem garañky, Gün ýa$ar ýerde ýa$anok. Gijeler ýyldyzlar elýeter ýere gel$ip, ýylpylda$yp duran ýaly. Olaryñ ýagtysyna aw awlabermeli. Ir ertirine bolsa, otlaryñ ýüzüne pagta dü$elen ýaly. Gün çykdygam $ol galyñ gyraw dessalymda bugaryp gidýär.
Äpet agaçlar bir-birlerine çyrma$yp diýen ýaly ösü$ip otyrlar. Göwnüñe bolmasa, olaryñ hersiniñ añyrsynda bir ýabany adam bukulyp, ýoluña garap oturan ýaly. Bir wagtlar Tur ba$lyklaýyn bu ýere gelenlerinde, ýabanylar olara "ýüz bermediler". Gelmi$ekleriñ deñ ýarysy gyryldy. Diñe Turuñ ugurtapyjylygy-ele salnan ýesirleri bo$atmagy, olary $aý-sep, mata-marlak bilen sylaglamagy kömek etdi. Diñe $ondan soñ, ýabanylar gelmi$eklere çalarak ynanyp ba$ladylar. Olaram adam-da. Ýabany ýa$aýanam bolsalar, niýetiñ düzüw bolsa, basym añýarlar. Olara-da peýkamyñ ujuna ötürer ýaly demir, mis gerek. Gazaply gy$da aýy, gaplañ derisiniñ içinden çolanar ýaly mata gerek.
Ýabanylar Ismaly hem-de onuñ ýanyndakylary sugun eti bilen ýag$yja hezzetlediler, soñundanam alabeder agajyñ ýarygyndan damýan suwa ýabany bal garyp içdiler.
Gijeler ýatylmaýar diýen ýalydy. Taraplaryñ ikisi-de biri-birlerinden öler ýaly gorkýardylar. Ahmal galaýmazlyk üçin, diñe gündiz gezekli-gezegine uklaýardylar. Ýabanylar sowuk, tas on bä$ aý ýagtysy (bir aý) wagtlap dowam edýän aladañdanlar hakda, üstünde al-elwan dilkawlar sallany$yp duran Salgymlar deñzi dogrusynda gyzykly söhbet açýardylar.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 13/13 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 9 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 13
bashyny okap gormedin shondada yene +
Minnetdar Lady! Dowamyna garashyan..
Gowy mowzuk. Dowamyna garashyan LADY 🙂
Her döwrüñ öz gymmatlyklary barou, oglan söýgülisine samyryñ derisini taýýarlapdyr 🙂
Ýabanylar sowuk, tas on bä$ aý ýagtysy (bir aý) wagtlap dowam edýän aladañdanlar hakda, üstünde al-elwan dilkawlar sallany$yp duran Salgymlar deñzi dogrusynda gyzykly söhbet açýardylar. Ýüzi ýukajyk buz bilen örtülgi ýeriñ üstünde bolsa ap-akja moh gyzyl güllerini ülpüldedip oturandyr-diý$ip, olar $ol gazaply mekan hakda-da guwanyplar gürrüñ berýärdiler.
Ismal $ol gürrüñleri höwes bilen diñleýärdi hemem asly Ýarymgüne$li ýurtda bolan söwdagärden ýadygärlik alan ýiti pyçagy bilen agaçdan ýonup, her hili $ekiljikler ýasaýardy. Ol $ekil çekmäge çagalykdan ba$lapdy. Ilki-ilkiler çägäniñ ýüzünde surat çekmäni çykardy. Soñ-soñlar da$dan adam $ekillerini ýasap ugrady. Onuñ bu pi$esine kowumda$lary haýran galýardylar. Onuñ çekýän suratlary edil janly ýalydy.
Goja Tur Ismalyñ kowumda$larynyñ arasynda abraýynyñ artyp barýanlygyny gördi hem-de oña surat çekmegi bütinleý gadagan etdi. Indi ol suraty diñe gizlin çekýärdi. Ol ýabanylara atyñ, gatyryñ, düýäniñ suratyny çekip berdi, olar bu haýwanlary ömürlerinde görmän ekenler. Ismal keýigiñ suratyny çekdi. Ýabanylar ine, bu haýwan bizde-de bar diý$ip, suguny görkezdiler. Myhman, sen sugun çagasynyñ suratyny çekdiñ diýi$diler.
Olar Ismalyñ pyçagyna-da haýran galyp seredi$ýärdiler. Pyçak ýiti, uzyn hem owadan süñk saplydy.
Üç-dört ýyllykda Oks deñizde tupana duçar bolup, gämisi batan akyp gelýän nawa ýapy$yp, ölümiñ öýünde özüni kenara atan bir adam Ismala gabat gelipdi. Ismal halys ysgyndan gaçyp, çala jan bolup ýatan $ol nätany$y naharlady, täzeden geýindirdi. Gaý-tupan sowlansoñ, oña öz salyny berdi hem-de ýola saldy.
Ol Ismala ýanynda saklanyp galan ýeke-täk zadyny-pyçagyny sowgat berdi. Ba$ga ýag$ylyk edip bilmeýänligine gynanyp agladam. Ol Kasplar deñziniñ kenaryndaky Katsag $äherinde ýa$aýanlygyny aýtdy hem-de Ismaly myhmançylyga çagyrdy. $ol pyçak eline dü$eli bäri Ismal da$dan, agaçdan dürli $ekilleri ýonup ýasaýardy. Bu i$ine ol indi gaty ökdeläpdi.
Demirgazykdan günorta uzalyp gidýän Da$ gu$aklygynyñ arasyndan uzalyp akýan giñ, suwy deñizdäki ýaly çyrpynyp ýatan derýanyñ gumak kenaryna gelip dü$lediler. Üç müñ bä$ ýüz ýyl mundan ozal Aralyñ günorta kenarynda ýa$ap geçen Ismal hem onuñ kowumda$lary $ol derýanyñ Wolgadygyny, elbetde, bilmeýärdiler.
Üçünji gün diýlende, Ismal kert gaýa tarapdan içi köwlen dubdan ýasalan salyñ suwuñ akymyna ýüzüp barýanlygyny gördi. Salyñ üstünde egni uzyn köýnekli, eli äpet kürekli, berda$ly, saçlary $emala galgap duran daýaw ýigit atan-satan bolup ab$arylyp durdy. Ol Ismaly görenden, küregini depesinde bulaýlap:
-E-heeý, eh-eeý-diýip, çasly gygyrdy.
Ismal gollaryny depesinde gow$uryp, oña salam berdi, soñra bir elini kükregine tutup ba$ egdi hem-de beýleki elini bulaýlap, ony sag kenara çagyrdy.
Äpet ýigit salyñ ýüzüni bärik öwürdi-de, dü$nüksiz dilde nämelerdir bir zatlary sorady. Ismal onuñ näme diýýänini çak etdi hem-de suwuñ akymy ugruna-Kasplar deñzine bakan goluny uzatdy. Sal golaýlap gelende Ismal düýäniñ hamyndan edilen sanaçdan göle derisini çykaryp, kenarda ýazyp goýdy. Deriniñ iç ýüzünde Oks deñziñ hem-de oña gelip guýýan äpet derýanyñ kömür bilen çyzylan $ekilleri bardy. Äpet ýigit salyñ üstüne bükülip dur$una deridäki $ekillere tiñkesini dikip, uzak wagtlap seretdi-de, dü$ündim diýen äheñde bir zatlary mydyrdady. Ýigit yzyna dolanyp gitdi hem-de köneje ýelkenli gämisini alyp geldi. Äpet ýigit bä$-alty gezek gatnap, adamlary, ýükleri, atlary, arabalary añyrky kenara geçirdi. Äpet ýigit ýolagçylardan göz hakyny alansoñ, akymy gaýalap sag kenara ýüzüp gitdi. Ol ýerde oña sal-sal e$ikli, hor, hüjjük saçly dargaçylar gara$ýardylar.
Ýatlamalar ummanyna batyp, çalaja ymyzganan Ismal kowumda$larynyñ biriniñ ezeneginden tutup, penjeläp silkmesine tisginip oýandy-da, ur-tut bilindäki pyçaga ýapy$dy.
Kowumda$y:
-Bu men, Ismal, hany, oýan. Uzakdan gämiler gelýär, ýükleri häzirläli-diýensoñ, ol gözlerini owkalap, arabadan syrylyp dü$di.
* * *
Üç aý ýagtysy wagtlap (alty gije-gündiz) ýüzensoñlar, ag$amaralar Oks deñziniñ günorta kenarlaryna çykdylar. Jeýgunyñ deñze gelip guýýan ýerindäki giñ ýalpaklygyñ kenarynda oýna$yp ýören oglanjyklar gämileri ilkinji bolup gördüler-de, garasar ýaly bol$up, gykylykla$yp golaýjakdaky gamy$ külbejiklere bakan eñdiler.
-Baryñyz kenara çykyñ, biziñkiler gelýär!
-Ismal batyr gelýär, ol bize elinem bulaýlady.
-Nagra tartyñ, goý hemmeler e$itsinler.
Kenaryñ belent ýerinde ähli ýeri gyzyl $al bilen örtülgi belent gamy$ öý ýa$yp barýan Günüñ ýiti tyglaryna birgeñsi öwsüp, seleñläp görünýärdi. Onda urug serdary goja Tur ýa$aýardy. Onuñ töwereginde pessejik gamy$ öýjagazlar, üsti çöp-çalam bilen örtülen ýerdöleler, çertekler ýeg$erili$ip otyrdylar. Kenara golaýrak kert gaýada dört diwary sözen çybykdan galdyrylyp, palçyk bilen suwalan tam uzalyp gidýärdi. Onuñ ýedi-sekiz ýerinde gamy$ gapysy bardy. Üçeginiñ bä$-alty ýerinden çal tüsse zogdurylyp çykýardy. Bu tam goja Turuñ urugynyñ dü$elgesidi. $u tamda üý$ülip nahar iýilýärdi, maslahat edilýärdi.
Diñe ýatar wagtlary Turuñ nökerleriniñ gözegçiligi astynda her ma$gala öz külbesine dargaýardy. Goja Tur garraly bäri $eýledi. Ol kowumda$larynyñ özüne gar$y dil düwü$meginden öler ýaly gorkýardy. Dü$elgänem $onuñ özi saldyrypdy.
Çagalykdan tany$ ýerlerini görende, Ismalyñ ýüregi gopdy, gözüne ýa$ aýlandy. Çagalaryñ sesine ähli öýler gorjalan ary ketegine döndi. Olardan çykan jemende kenara eñdi. Derýanyñ gaýtgynynda galan balyklary, balykgulaklary ýygnap ýören aýallardyr çagalaram gamy$ sebetlerini ta$la$yp, ylgawlaryny ýazdyrman kenara geldiler.
Ýükler demsalymda dü$ürildi. Aýallar ärleriniñ, çagalar atalarynyñ, agalarynyñ sag-salamat dolanyp gelenlerine begeni$ip gykylyk baryny edýärdiler. $ol wagyrdynyñ içinde ýogalan awçynyñ aýalynyñ eý-waý, indi biziñ da$ymyzy kim gorar diýen agyly sesi aýyl-saýyl e$idildi. Gyzyl $al bilen örtülen öýden eli hasaly, ba$y jygaly, egni gaplañ derisinden içmekli goja Tur tasap çykdy-da, çep elini galdyryp, uzak ýöri$den gaýdyp gelenleri uzakdan mübärekledi. Sesler $obada ýaty$dy. Ismal goja Turuñ salamyna gollaryny depesinde gow$uryp, jogap berdi hem-de golaý-goltumda Serwiniñ ýokdugyny añyp, töweregine garanjaklady. Ol, dogrudanam, bu ýere üý$enleriñ arasynda ýokdy. Ismal gämilere añkarylyp duran bükür, garryja aýaldan sorady:
-Aýym-günüm, aýtsana, hany bi Serwi görnenok-la!
Garry ahmyr bilen ba$yny ýaýkap, ýa$ ýigidiñ ýüzüne naýynjar seretdi-de:
-Onuñ niredeligini goja Turdan sora-diýip, çalaja py$yrdady. Ol töweregine gorkuly ýaltaklady-da, goja Turuñ nökerleriniñ hatara düzülýänini görüp, Ismalyñ ýanyndan ýitirim boldy.
Uly, ýalpyldawuk öküz $ahyny zörledip çaldylar, depçiler göle hamyndan edilen goçak depi güpürdedip ba$ladylar. Goja Tur ak gatyra atlandy. Gatyryñ iki gapdalyndan eli uzyn naýzaly, ýany ok-ýaýly arkasy syh-syh bol$up duran peýkamly dört nöker peýda boldy. Gatyryñ yzyndan urug begzadalary,olaryñ yzyndan bolsa ýaragly nökerler nyzam bilen ýöräp gelýärdiler.
Ismal serdary gar$ylamak üçin öñe iki-üç ädim ätdi hem-de onuñ üçin ýörite saýlap getiren sowgatlyk derilerini hemmeler görer ýaly edip, depesine göterdi.
-Seret, Tur! $ulardan saña-da, uruga-da gaty köp getirdim.
Tur kanagatlanma bilen ba$ atdy. Hasasynyñ ajdarha kelleli kümü$ tutawajyny sypalap otury$yna ep-esli wagtlap ba$yny galdyrmady. Onuñ garaýagyz, popu$ ýüzi agrasdy, ýowuzdy. Ol birdenem galyñ gabaklaryny galdyryp, Ismalyñ ýüzüne dikanlap, esli wagtlap seredip durdy-da:
-Awçylygyñ ýaman däl. Ba$yñ ýa$am bolsa, i$ bitiribilipsiñ. Ygrarlylygyñ üçin sen üç deri alarsyñ-diýip, ol ýene-de gabagyny a$ak sallady.
Bar berjeji üç deri. Ýeri, ol bergiñe-de ýetmez. Sen gysganç hem gaty nejis adam, Tur. Bolýa, men seniñ merhemediñi unutmajak borun Ismaldan ses-selem çykmansoñ, turuñ özi dillendi.
-Dü$elgä baryp, dem-dynç alyber, saña gowy hyzmat ederler, gerek bolsañ, özüm yzyñdan nöker ýollaryn.
Ol gatyryñ nogtasyndan tutup duran ba$ nökeri barmagyny büküp, ýanyna çagyrdy-da, onuñ gulagyna nämedir bir zatlary py$yrdady.
Ba$ nöker içi derili tor haltalary da$ap ýören gullaryñ birini saklap, onuñ arkasyndaky ýüki silkip aldy. Gul gamçy iýerin öýdüp kellesini tutup, ýere ýazyldy.
Ba$ nöker haltanyñ bagyny çözdi-de, içinden kiçeñräk aýy derisini hem-de samyr derisini çykaryp, Ismalyñ aýagyna oklady.
-Goja Tur, ine, $ularam saña eçildi. Näme üçin $eýdenine akylyñ çatýamy?!
Ba$ nökerem hälki garryja aýal ýaly, Ismalyñ ýüzüne naýynjar garady-da, Turuñ gatyry yzyna öwürenini görüp, öz sowalyna-da jogap bermän, ylgap gitdi. Ismal onuñ aýdanlaryna känbir ähmiýet beribem durmady. Häzir onuñ kalbyny ba$ga bir mesele gaplap alypdy. Näme üçin Serwi meni gar$ylamaýarka?. Syrkawlan bolsa, garry aýtmazmydy näme? Ba$y dik bolsa, onda niredekä?
Ol gamy$ serpigi birýan çekip, dü$elgä girdi. $obada-da ortada burugsaýan selniñ tüssesine gözüni gapdyryp, ençe wagtlap hiç zat saýgaryp bilmän, sadylla bolup durdy. Onuñ aljyraññylygyna gülü$diler. Gözi tüssä öwreni$ensoñ, ol çagalykdan tany$ ojagynyñ ba$yna çökdi. Töwerekde Ismalyñ urugda$lary ma$gala-ma$gala bölüni$ip, nahar iý$ip, gürle$ip otyrdylar. Ismalyñ baryp oturan ojagynyñ ba$y sallahlaryñkydy. Ol elindäki derileri düýrläp ýassyk edindi-de, $oña gy$ardy. Añyrrakda oturanlar onuñ ýadaw ýüzüne ü$erili$ip seredi$ýärdiler. Gündizki surnukdyryjy i$lerden ýaña hemmeler öler ýaly ýadawdylar.
Jaýyñ alagarañkylygyna gözi öwren$ensoñ. Ismal töweregine garanjaklady. Emma, näçe jan etse-de, Serwini görüp bilmedi. Ol öz ma$galasynyñ ojagynyñ ba$ynda-da ýokdy. Ismal hopukdy,ony sowuk der basdy. Ýüregi gürsüldäp agzyndan çykaýjak bolýardy.
Ismal gelip gy$aran badyna kakasynyñ kiçi dogany onuñ ýanyna gelipdi,emma gepläp bilmän dommarylyp otyrdy. Ismal onuñ keýpiniñ ýoklugyny añdy.Onuñ elhenç bir zat aýdaryndan gorkýardy. Ahyram ol ýüregini bire baglap, agasynyñ ýüzüne çiññerildi.
-Aýdyber, men barybir e$iderin.
-Sag-aman geleniñe begendim. Sen Serwini bu ýerlerden gözläbem oturma. Tur ony öz öýune ýygnady,ýerzemine dykanmy$ diýip,gürrüñ edýärler.
intagem yazilmandyr yzy...hrrrrrr
ine ýazjak häzir 🙂
-Näme üçin, o Tura näme zyýan edenmi$?!
-Buýrugyna kaýyl bolmandyr.
Ismal lañña ýerinden galdy. Agasy ony diwara gysyp, gulagyna py$yrdady:
-Ýeriñden butnama. Tur Serwiniñ ýüreginiñ sendedigini bilýär. Gahardan ýaña bir ölüp bilenok. Turuñ gazabyna duçar bolma. It ýaly ölüp gidersiñ. Ol seni ýeke peýkama tab$yrar.
Ismal di$lerini $akyrdatdy. Ýassyga gy$ardy, ýadaw bolsa-da, gözlerine çi$ kakylan ýalydy. Kän oýlany$dy, hiç hili çykalga tapyp bilmedi. Ýönekeý awçynyñ urug serdaryna edip biljek zady ýokdy. Onuñ gudraty güýçli, da$y nökerli, aýdany aýdan, diýeni diýen. Her öñýeten awçy oña gar$ylyk görkezjek bolsa, urug dargar. Urugyñ arasyna agzalalyk dü$se, ba$ga urug seni gul eder. Gul bolup ýa$amak bar zatdan elhenç.
Ýok, men Serwiden habar almaly, men ony hökman göräýmeli diýip, Ismal öz ýanyndan gesgitli karara geldi.
Gijäniñ ýarynda ol ýuwa$lyk bilen ýerinden turdy, ýarymgüne$li ýurtly söwdagärden sowgat alan ýiti pyçagyny gu$agyna gysdyrdy.
Asmanda öçügsi ýyldyra$ýan ýyldyzlar dañyñ da$da däldiginden habar berýärdiler. Ismal ýerzeminiñ nirededigini oñat bilýärdi, onuñ özi $ony gazanlaryñ biridi. Ol bagry bilen süý$üp, ýerzeminiñ agzyna bardy-da, onuñ gapysyna sokulan temmäniñ göle hamyndan i$ilen porsy ýüplerini kesi$dirdi. Berda$ly gollary bilen temmäni $akyrdatman aýyrdy-da,bir gapdalda söýäp goýdy. Gapyny ýuwa$lyk bilen açyp, içerik ätledi.
Serwi köne sugun derisiniñ üstünde bükdü$ip otury$yna uklap galypdyr. Ismal onuñ uzyn saçlaryny emaý bilen sypalady. Onuñ gulagyna agzyny goýdy-da:
-Oýansana, bu men, Ismal-diýip, çalaja py$yrdady. Serwi tisginip oýandy hem-de gygyrmak üçin demini içine tartdy. Ismal onuñ agzyny ýuwa$lyk bilen tutdy hem-de:
-Sen gygyrma, bu men, Ismal ahyryn-diýip, ýene-de py$yrdap gaýtalady.-Men seni äkitmäge geldim. Meniñ bilen çöle gaçyp gitmekden gorkmazmyñ?!
Serwi Ismaly tanady hem-de begenjinden ýaña dik galdy. Ol sesini sandyradyp, ýigidiñ gulagyna py$yrdady.
-Sen ýanymda bolsañ, men hiç zatdan gorkmaryn.
Gyz tasdanam ýigidiñ boýnuna böküpdi. Durmu$a kasam içilmänligi ýadyna dü$üp saklandy. Sähralylaryñ adaty $eýledi: ömürlik bile ýa$amaga bir-birleriniñ ganyny ýalap kasam içilýärdi. Soñra ýigidiñ aýala, aýalyñ adama göz dikmäge, söýmäge durmu$ gurmaga haky ýokdy. Kim ähtinden dänse, ölenden soñ kowumda$larynyñ mekanyna dü$üp baky ýa$amaly bolanda, ýeke özi galmalydy. Baky ýeke ýa$amagyñ hupbaty welin, çekip-çydar ýaly dälmi$.
Serwi-de, Ismalam kasama taýýardylar. Gyz muny bireýýämden bäri duýýardy. Muny urugdakylaryñ hemmesi añýardy. Serwi Ismala gara$any üçin, goja Tura boýun egmedi. Gara$any gowy bolaýypdyr. Ýogsam, goja Tur Ismaly gitse-gelmeze ýollanyny telim ýola ýañzydypdy. Ynha, indi iki a$yk bir ýerde. Dañ agarýança uzak gidip bolmady. Ýola giç çykyldy. Ismalyñ tapyp gelen gatyry ülhit garry ekeni. Diñe Serwini göteribem uzak ýol a$yp bilmedi. Gün naýza boýy galyp, ot yssy öwsüp ba$landa, zordan Oksuñ kenaryndaky gür gamy$lyga özlerini atdylar. Gündizi $ol gamy$lykda gara$yp geçirmeklik makul bilindi.
Jeýhun günbatara-Kasplar deñzine tarap çyrpynyp akyp ýatyrdy. Ýene müñ ýyl geçer, bu ýerlerini Uzboý diýip atlandyrarlar.
Tejribeli awçy, yzçy goja Tur bendisiniñ gaçanlygyny gijräk bilse-de, Ismal bilen gatyryñ yzyny gaty basym tapdy.
Ismalyñ dö$ünde ba$yny goýup, çalaja irkilen Serwi itiñ üýrýän, erkek ki$ileriñ hümürde$ýän seslerini uzakdan e$itdi.
-Goja Tur ýetip gelýär- diýip, ol hasanaklap ýerinden galdy. Ismal gatyryñ yzyndan eñdi, ony gür gamy$lykdan tapdy-da, üstüne Serwini oturdyp, suwa itip göýberdi. Derýanyñ ortasynda adajyk bardy, $oña ýetip bolsa, añry ýüzüp geçmäniñ bir alajy tapylardy-da! Gatyr ilkibada hopugyp, gark boljak ýaly boldy-da, soñ temegini ýokary tutup ýuwa$ja-da bolsa, ýüzmäge ba$lady. Ismal çep eli bilen gatyryñ nogtasyndan tutup, sag eli bilen zymdyrylyp akýan suwy kürekläp ba$lady. Güýçli akym Serwini dolap äkiderli görünýärdi, emma ol ysgynsyz elleri bilen gatyryñ ýalyndan berk ýapy$ýardy.
Ada çenli gamy$lyk bolany üçin ýüzmek gaty kyndy, ýöne gizlenmek üçin amatlydy. Kenardan taýak atym da$la$anlarynda, uzakdan atlylar göründi. Olardan öñürti ýüwrüp gelen it suwa bä$-on ädim girdi-de, gaçgaklara tarap ýüzüni tutup, jabjynyp üýrdi. Güýçli akymdan gorkujyna kenara çykyp, silkindi-de, ýene-de üýrüp ba$lady.
Atlylar ala gykylyk bol$up kenara geldiler. Goja Tur uzagrakda gatyryny saklady.
Içigargalmy$, gaçyp gutulyp boljak däl-ow diýip, Ismal içinden ýangynly pikir öwürdi. Ha$lap ýüzüp bar$yna ada golaýla$dy. Aýagy ýere ýetdi. Ol çaltlyk bilen arkasyndaky ham haltadan peýkamy silkip aldy-da, goja Tury ny$anlap, ýaýy çekdi.
Goja Tur bir gapdala sowuljak ýaly etdi, gaýtam oñky tersine boldy: peýkamyñ öñüne öz-özi bardy. Goja Tur aýylganç bögürdi-de, gatyryñ öñ aýaklarynyñ ýanyna güpürdäp gaýtdy. Köpek eýesiniñ ölümini añan ýaly, jabjynyp üýrüp, $ol tarapa eñdi. Nökerleriniñ ikisi Turuñ üstüne egildiler, galanlary atlaryny haýda$yp, adajyga ýüzüp gelýärdiler.
-Sen adanyñ o çetine gaç-da, gatyra bukul-diýip
-Sen adanyñ o çetine gaç-da,gatyra bukul-diýip, Ismal Serwä buýurdy hem-de peýkamy ýäýa doldurdy.
-Ýok, Ismal, bize indi ölümden gutulma ýok, dirikäm gara gözleriñe bir seredip galaýyn.
Ismal ýaýy üç gezek çekdi, nökerleriñ ikisi ýere ýazyldy, peýkamyñ biri syp geçdi. Ýüzüp gelýän nökerleriñ üç-dördüsi ösgün gamy$a bukulyp, ýaý çekdiler, peýkamyñ biri Ismalyñ bir penje saçyny dört barmak ýaly hamy bilen goparyp alyp gitdi. Eginlerine gara-gan seçelendi. Ismal tygyñ degen ýerine gum sürtmek üçin a$ak egilende, Serwi aýylganç ses edip, ýere ýazyldy. Ol ýylan ýaly towlanyp, arkanlygyna agdarylanda, Ismal peýkamyñ gyzyñ çep böwründen girendigini gördi. Diýmek, bary gutardy.
Ismal pyçagynyñ ýiti ujy bilen damarlak go$arynyñ jylka ýerini çalaja dilip goýberdi. Kesilen ýerden gara gan syrygyp ugrady. Ol go$aryny Serwiniñ agzyna tutdy-da:
-Ganymy ýala-da, ant iç. Sen meniñki, sen meniñ aýalym bolmaly-diýip çasly gygyrdy.-Ikimiz kowumda$larymyzyñ mekanynda du$u$arys.
Serwi ysgyndan gaçyp barýan dodaklary bilen go$ardan akýan gany çalaja sordy hem-de:
-Men seniñ aýalyñ, Ismal! Sag bol, aýym-günüm! Indi men ölsemem bagtly bolaryn-diýip zordan seslendi.- Ismal, senem ant iç ahyryn. Ýogsam, gijä galaýmagyñ gaty ähtimaldyr!- Ismal gyzyñ çep böwründen zogdurylyp akýan gana dodaklaryny basdy.- Ynha, Serwim, menem ant içýän! Men seniñ äriñ. Senden göwnümi bölsem, goý, meni kowumda$larymyñ gazaby gynasyn. Ýöne men seni ajala bermen. Serwim, sen hökman ýa$arsyñ.
Ismal aýalynyñ ganly lebine dodaklaryny basdy. Da$-töwerek bir minutlykça gabyr dymy$lygy bilen dymyp durdy.
Uzakdan goja Turuñ ýanyndakylaryñ gykylygy e$idildi. Ada ýüzüp gelýänler howlukmaç yzlaryna öwrüldiler.
Ismal Serwiniñ çep böwründen zogdurylyp akýan gany saklajak bolup, ony gumly ýere çekdi-de, ýarpy göwräni çägä gömdi. Emma giçdi. Ismal peýkamy yza çekip aljak boldy, kän gan giderinden howatyr edip, bu niýetinden el çekdi. Serwi çalaja gözüni açdy. Emma onuñ käse ýaly giñ owaly gözlerinde eýýäm diriligiñ alamatlary ýitip barýardy. Ismal onuñ bir zatlar aýtjak bolýanlygyny añyp, a$ak egildi-de, agzyna gulagyny tutdy.
Serwi:
-Sen meni kowumda$larymyzyñ mekanyndan gözlegin, Ismal, saña $ol ýerde gara$aryn, ýöne hökman meni tapgynyñ!- diýip, çalaja py$yrdady. Ol sandyraýan eli bilen bilindäki gu$agy sermeledi. Ol ýerden suwa ezilen kiçijik haltajygy çykardy:
-Ine, saña ak läläniñ köki. Al, ýaraña em bor.
Serwi $eý diýdi-de, Ismalyñ gözlerine öçügsi göreçlerini dikdi. Ýa$ gyzyñ owadan gözleri $ol açyklygyna-da galdy.
(dördünji bölüminiñ soñy)
-Sen adanyñ o çetine gaç-da,gatyra bukul-diýip, Ismal Serwä buýurdy hem-de peýkamy ýäýa doldurdy.
-Ýok, Ismal, bize indi ölümden gutulma ýok, dirikäm gara gözleriñe bir seredip galaýyn.
Ismal ýaýy üç gezek çekdi, nökerleriñ ikisi ýere ýazyldy, peýkamyñ biri syp geçdi. Ýüzüp gelýän nökerleriñ üç-dördüsi ösgün gamy$a bukulyp, ýaý çekdiler, peýkamyñ biri Ismalyñ bir penje saçyny dört barmak ýaly hamy bilen goparyp alyp gitdi. Eginlerine gara-gan seçelendi. Ismal tygyñ degen ýerine gum sürtmek üçin a$ak egilende, Serwi aýylganç ses edip, ýere ýazyldy. Ol ýylan ýaly towlanyp, arkanlygyna agdarylanda, Ismal peýkamyñ gyzyñ çep böwründen girendigini gördi. Diýmek, bary gutardy.
Ismal pyçagynyñ ýiti ujy bilen damarlak go$arynyñ jylka ýerini çalaja dilip goýberdi. Kesilen ýerden gara gan syrygyp ugrady. Ol go$aryny Serwiniñ agzyna tutdy-da:
-Ganymy ýala-da, ant iç. Sen meniñki, sen meniñ aýalym bolmaly-diýip çasly gygyrdy.-Ikimiz kowumda$larymyzyñ mekanynda du$u$arys.
Serwi ysgyndan gaçyp barýan dodaklary bilen go$ardan akýan gany çalaja sordy hem-de:
-Men seniñ aýalyñ, Ismal! Sag bol, aýym-günüm! Indi men ölsemem bagtly bolaryn-diýip zordan seslendi.- Ismal, senem ant iç ahyryn. Ýogsam, gijä galaýmagyñ gaty ähtimaldyr!- Ismal gyzyñ çep böwründen zogdurylyp akýan gana dodaklaryny basdy.- Ynha, Serwim, menem ant içýän! Men seniñ äriñ. Senden göwnümi bölsem, goý, meni kowumda$larymyñ gazaby gynasyn. Ýöne men seni ajala bermen. Serwim, sen hökman ýa$arsyñ.
Ismal aýalynyñ ganly lebine dodaklaryny basdy. Da$-töwerek bir minutlykça gabyr dymy$lygy bilen dymyp durdy.
Uzakdan goja Turuñ ýanyndakylaryñ gykylygy e$idildi. Ada ýüzüp gelýänler howlukmaç yzlaryna öwrüldiler.
Ismal Serwiniñ çep böwründen zogdurylyp akýan gany saklajak bolup, ony gumly ýere çekdi-de, ýarpy göwräni çägä gömdi. Emma giçdi. Ismal peýkamy yza çekip aljak boldy, kän gan giderinden howatyr edip, bu niýetinden el çekdi. Serwi çalaja gözüni açdy. Emma onuñ käse ýaly giñ owaly gözlerinde eýýäm diriligiñ alamatlary ýitip barýardy. Ismal onuñ bir zatlar aýtjak bolýanlygyny añyp, a$ak egildi-de, agzyna gulagyny tutdy.
Serwi:
-Sen meni kowumda$larymyzyñ mekanyndan gözlegin, Ismal, saña $ol ýerde gara$aryn, ýöne hökman meni tapgynyñ!- diýip, çalaja py$yrdady. Ol sandyraýan eli bilen bilindäki gu$agy sermeledi. Ol ýerden suwa ezilen kiçijik haltajygy çykardy:
-Ine, saña ak läläniñ köki. Al, ýaraña em bor.
Serwi $eý diýdi-de, Ismalyñ gözlerine öçügsi göreçlerini dikdi. Ýa$ gyzyñ owadan gözleri $ol açyklygyna-da galdy.
(dördünji bölüminiñ soñy)
Ismal-Serwi :'(