“Adam”çylyk

Bu ýazgyda gahrymanymyz uçýan, suwda ýöreýän bir “super” adam däl, ýönekeý sada bir “Adam”. Hawa onuň ady Adam. “Adam” kinosynyň baş gahrymany “asperger sindromy” bilen dolgan Adam. Asperger sindormly adamlar sosiýal durmuşda gaty utanjaň we ibaly bolýalar. Başgalar bilen aragatnaşygy kän başaranoklar.
Bu kinony surata almak pikiri prodýuserinde, radýo ýaýlymda asperger sindromly biri bilen sohbetdeşlik geçiren soň dogýar. Baş roldaky Adam, zehinli bir injener we matematik bolýa. Gurjak öndürýän bir şereketde, gurjaga diňe aýdym aýtma funksiýasyny goýmagyny isleýärler, ýöne Adam gurjagy adam bilen gürleşer ýaly etmek has gyzykly bolar diýp, adamy sesinden tanaýan bir sistema gurýar. Başlygy bolsa “biz ýönekeý gurjak ýasap, 10 dollardan müň sany satjak bolýas, 100 dollardan 100 sany däl” diýp işden kowýa. Adam şu wakanyň täsiri bilen gynanyp ýören wagty, binadaky täze gelen mugallym goňşysy Beth bilen tanyşýa. Adam gaty utanjaň ýöne gyzykly we üýtgeşik häsiýeti bilen Bethiň ünsini çekýär. Beth, rutin hereketler bilen, monoton durmuş ýaşaýan Adama, nädip iş gözlemeli, adamlar bilen nädip düşinişmelidigini öwretjek bolýar ýöne aslynda Adamdan özüniň köp zatlar öwrenmeli ekeniniň parhyna barýar.
Taryhda geçen meşhur Mozart, Einstein, ýene de köp şahslaryň hem asperger sindromly bolmaklary gaty ahmal diýp aýdylýar.
Bu Adamlary durmuşda tanasadyk belki maýdaçyl, gödek, “adamçylygy” pes diýerdik. Adamlar ýalan gürläp bilenoklar. Hawa çyndanam asperger sindromly adamlar ýalan gürläp bilenoklar. Meselem olara sagat näçe diýp sorasaňyz 10:58 diýerler, 11 diýmezler. Eger de Adam size sagat sorasa we 11:34 i 12 iň ýary diýseňiz ynamyňyzy ýitirirseňiz, hiç haçan ýatdan çykarmaz. Sebäbi detallara gaty ähemiýet berýäler.
Maňa da durmuşda şu sendromdan nesibesi bolan bir dost nesip etdi. We edil kinodaky ýaly kyn harakteri bar, düşinişmek kyn bolýa, ýöne ondan köp zady öwrendim. Ýalan gürlemegiň, “şutgalaý” diýp ýalan goşup “hezil” etmegiň, ýalan ýaşap gyşyk hereketler etmegiň “adamçylyk” diýp altyn bahasyna satylýan şu döwürde, atalarymyzyň “başyňda gylyç dursa hem dogry gürle” diýen prinsiplerini ýaşap nusga boldy.
Adamlary giň görmeli däl, olary jemgyýetden daşlaşdyrmaly däl. Adamlar biziň içimizde başga planetadan gelen ýaly bolup bilerler. Belki bizi “adamçylyk” dan halas etmek üçin iberilendirler.
Adam bolmak aňsat däldir. Adam bolup ýaradylmak eradamyza bagly däl, ýöne adam bolup ýaşamak öz erkimize baglydyr. Dünýäde iň kyn zat adam bolmakdyr. Şahyr aýtmyşlaýyn adam bardyr adamlaryň nagyşydyr, adam bardyr haýwan ondan ýagşydyr.