Yahudilern haj parzlary ( suwsuz hajylyk)

.

Rosh Ashana yahudi kalendaryna gora,taze yyl bayramy hokmunde bellenyar.Shol gunden bashlap 10 gunlap Atseret Yeme Hateshuwa ybadat gunleri hem bashlanyar. Yahudu kalendaryndan Tishri ayynyn 1 guni bolsa taze yyl bayramy bolyar. Bu yyl  bolsa 30 sentyabrdan 1 oktyabra gechilen guni taze yyl gabat geldi.
   Bu bayramy yahudi taze yylyndan sonra museviler Ukrainanyn eteklerinde jana shypaly yer hasaplanyp Hmelniskiyde munlerche yahudi tarapyndan bellendi. Ukrayinadaky Kabalistler Hmelniskiy deryasynda doga etdiler.
 
 Ilki bilen sizi HASIDIZM  bilen gysgacha  tanysh etmek isleyan. Hasidizmi ilki bilen Ukrayinada1698 yylda dogulan  Baal Shem Tow (gysgacha ady Besht) tarapyndan  doredilyar. Besht Karpat daglarynda ishchi bolup ishlap yoren wagtyndan bari yahidi dinini chunnur owrenip owrenip,ozi hem bir akym doreden ksihidr. Onun doreden hasidizm akymyna yahudiler kopchulukleyin gechmage bashladylar. Umuman gysgacha aydanymzyda bu yahudi dindarynyn agtygynyn ogly (Beshtin yzyny dowam etdiriji Naham Nachman)hem Ukrayinada hazirki Cherkaskkiy oblastrynyn Uman diyen yerinde inchekeselden olenden sonra   bu yerini mukaddes yer hasaplap ,bu yere Hasidik yahudiler her yyl taze yyldan sonra gelip hajy bolup gidyarler.
 
 Uman bu sebapli  yagudiler uchin mukaddes yglan edili. Her bir yahudinin bu yere gelip hajy bolup gitmesi parz hasap edilyar.Bu yerde yahudiler ak koynek we gysga balak geyip gun uzyn aydym aydyp gezmelidir. Wagt tapsalar Towrat okap,doga edyarler.Bu yere gelenler yanlarynda pul gotermeyarler,we hich wagt ot yakmayarlar.Chilmkeshler bolsa dine chakmakdan peydalanyp chilim otlap bilyarler. Ot yakmak,we pul gotermek bu mukaddes yerde duybunden gadagan edilendir. Yahudiler haj dowrunde asla suwa dushunmeyarler,el yuwmak hem guna hasap edilyar.Hatda(bagyshlan) olaryn shol wagtky bolyan yerlerinde tualetlerinde erbet yslardan yana durarlyk galmayar.Hatda olaryn yatak jaylarynda hem ysdan yana durar yaly bolmayar.Suw peydalanylmanson,porsy yslardan Umandaky ukrayin  yashayjylar gaty narazy bolyarlar.
Bu gezek Umana 24 dowletden 24233 hasidist yahudi geldi. Bularyn 2726 chaga we 29 ayal bolup galanlary erkek kishilerdir. Bu gezek gel;enlerin kopusi hem Ysrayyldan gelen Hasiditlerdir.

Bularyn iyip ichmelerini yorute Ysrayyldan iberilyar.Mugt berilyan iymek ichmek ysrayyl milli naharlarydyr.
Haja gelen yahudi ayallar kochelere hich chykmayarlar,erkeklerin bolan yerlerinde asla gorunmeyarler.Olar erkeklerden dash ,gorunmejek yerlerde doga edyarler.Towrat okayarlar.Egerde haj dowrunde yagysh yagaysa muny mukaddes hasaplap,bayram shanyny belende goteryarler we doga edyarler.
 
 Musulman haj parzynda inilkinji shert arassachylykdyr.Suwa dushunmek,5wagtyna synja we taheret kylmak,gusul almak  ay garaz bziin dinimiz gaty arassa din. Hatda basan adimini hem arassa yuwulan ayak bilen basmaklyk bizde shertdir. ( Shoa gora  yahudilerin haj parzyny okap,ichimden yene munlerche gezek``Alhamdulilla musulmandyryn diydim)
.