ŞYPALAR

UKY
«Ukusy köp bolanyň ruhy hassa, işi kyndyr».
Ukynyň iň gowusy 5 sagady geçmeýänidir. Ýetişen (sagdyn) bir ynsan üçin 6
sagat uklamak ýeterlikdir. Çagalar we agyr işleýänlar 7-8 sagat, hassalar
isleýişleriçe ýatyp bilerler. Sagat 22:0023:00dan 04.00 05:00a çenli bolan
wagt uky üçin ideal wagt dilimidir. Iň giç, sagat 24:00a çenli ýatmaly we Gün
dogmazdan öň turmalydyr.
Hezreti Omar razyýallahu anhu: «Säher wagty uklamakdan saklanyň!
Çünki bu uky agyz ysyna, ruhy näsazlyga we saglyk ýagdaýyň
bozulmagyna sebäp bolar». «Uky guşluk wagtynda ýatana akyly kemlik,
ikindide ýatana bolsa, dälilik getirer»diýipdir.
Gün dogmazdan öň turmak we Gün batmazdan ýatmazlyk örän
möhümdir. Çünki şu sagatlarda ähli organlary we ulgamlary herekete getirýän
durmuş gormonlary öndüriler. Uky wagtynda ähli döwürler haýallaşýandygy
üçin gormonlar hem ýeterlik dereje öňdürilmeýär. Şeýlelikde, köp uky gormon
deňsizligine we şuňa bagly kesellere, şeýlede ruhy durnuksyzlyga sebäp bolar.
Sagdyn adamlaryň ukuda, sagdyn bäbekler ýaly sessizje we ýeňillik bilen
dem alyşy bardyr. Näsaglaryň bolsa, çuň we sesli dem alyşy bardyr. Birnäçe
sagatlap çuň dem alypbermek bilen bedeniň kislorod uglerod deňagramlylygy
bozular. Şu durnuksyzlyk hem astma we beýleki kesellere ýol açar.
Ýatylýan otag garaňky bolmalydyr. Garaňkyda, jynsy taýdan ýetişýän çagada
ösüşi üpjün eden, jynsy we gormon önümçiliginde täsirli bolan, immunitet
ulgamyny güýçlendiren Melatonin atly bir gormon bölünip çykarylar. Yşyk
bolanda melatonin işläp çykarylmagy azalar. Melatonin agşam sagat 21.00dan
soňra işläp çykarylmaga başlar, iň köp gije sagat 02.00 04.00 aralygy bölünip
çykarylar we irden sagat 07.00da azalar. Melatoniniň gije uky getirmäge,
irden oýanmaga hem goşandy bardyr. Ukusyzlykda melatoniniň bölünmegi
bozular. Gündiz bölünip çykarylsa, gündiz uklamak we gije ukusyzlyga ýol
açar.
Ýatylýan düşek gaty, ýassyk ýeterlik derejede beýik, ýorgan ýada odeýal
ýumşak, ýeňil we tebigy serişdeden bolmalydyr. Sag tarapa, başy döşe tarap
egip, dyzlary garna, gollary göwüse çekibräk ýatmak uky üçin iň gowy
pozisiýadyr. Şu pozisiýa ýürege, gan we energiýa dolanşygynyň we siňdirilen bolup biler.
Ukuda dişlerini gyjyrdadan ýetişen adamlaryň epilepsiýa keseline uçramak
howpy bardyr. Çagalaryň ukuda dişlerini gyjyrdatmagy bolsa, ýaşy ulaldygyça,
geçip biler.
Gyşda Gün yşygynyň az, naharlaryň agyr bolmagy sebäpli uky artar. Ýöne
iýmitlenme düzgünlerine laýyk gelýän we agyz bekläp ýören adamlaryň
ýagdaýy gyşdada üýtgemez.
«Az iý, rahat ukla!» (Atalar sözi).
Sauna gitmek, anis, keten tohumy, kimýon we senna ulanmak ukyny
azaltmaga kömekçi bolar.
Ýatyp bilmeýänlere bolsa, hammama gitmek, ýatmazdan ozal baldan sirop
içmek, gerkules suwy ýada arpa suwy içmek, nişlän bugdaý iýmek, kelle
derisine zeýtun ýagy çalmak, reýhan ýada safran ysgamak we gan aldyrmak
gowy peýda eder.

■GEÝIM
Içki we daşky ähli eşikleriň ählisiniň ýüň, keteni, pagta we ýüpek ýaly tebigy
matalardan bolmagy sünnetdir. Şu eşikler damarlary oýaryp, gan dolanyşygyny
aňsatlaşdyrar, damaryň dykylmagyna we deri kesellerine böwet bolar,
ýapynjany gorar. Eşikleriň matasynda birnäçe süýüm sintetiki ýüplük bolsa
hem bedendäki energiýa akymyny garyşdyrar, öýjükleriň zikirine täsir eder.
Hadysyşerifde: «Ahyr zamanda näçe ýapynjalyny ýalaňaç görersiňiz»
diýip aýdylandyr. Kyýamatdan öň, emeli bolan ähli zat aslyna döner. Sintetiki
matalar gazdan sintez edilendigi üçin ýakyjy dumana öwrüler, adamlar ýalanaç
galar.