ÖLÜM : Şebi Arus-Toy gijesi

Olum ukynung doganydyr diyip men bir kitapda okapdym. Olumden gorkma ol hem uky yaly bir zatdyr diyip yazylan ol kitpda. Mowlana'nyng ol aydan sozi has yerlikli boluppdyr. 
 

Elbetde Hz. Mowlana yalylar u/n olum toy gijesidir. Sebabi olar olumin hakyky yuzuni gorup bilyan alymlar. Allajan bize hem olumi sheyle gozel zatdgyny dushunmegi bu dunyede nesip etsin.
 gowy zat yazypsyn dost. olumi yatladanyn u/n sagbol +1

Mende birje sorag bar, kim gownejay jogaplap bilse minnetdar bolardym. Name uchin adamyn ichinde yene az wagtdan olayjek yaly duygy doreyar? Yene 1 aydan belki ondanam az wagtdan men olerin diyip olume garashyar, belli wagtdan sonam hic zat bolmadyk yaly adaty duygular bn omruni dowam etyar, name uchin? Nireden, name sebapden dorap biler bu duygy? Umytsyzlykmy, ya omrine, edyan hereketlene has unsli bolmak ucinmi, name uchin?

Banu gowy sorag goyupsyn👍. Menem shu soraga dushunishimche jogap berjek bolayin, yone hazir dal(wagtym az).

mewlana diýer. oňa belet.

Banucicek, mening pikirimcha bu gorky bolmaly. Ol gorkyny hem sheytan yureginge salyar. Aslyndaha olum ing gowy zatlang biridir. Sebabini 'dowgala' yazypdyra.

Agzalar size Mevlanny koprak okamagyngyzy teklip edyarin. Gaty gowy kitaplary bar.
👍👍👍👍

Banucicek
 
bu yagday men pikirimce dünyeden doyan wagtyn,kyn yagdaydakan, ay garaz dünye bizden yüz owren wagty bolyamika diyyan.sebabi men özümde şeyle yagdaylarda kan bolipdi.
bu dünyede sayawanyn aşagynda dynjyny alyp sonra da yola rowana bolyan yolagçy yaly bol diylen hadysy kella geldi. bizin üçin nahili gowy yol görkeziji.

Aslynda ukyda wagtymyz goryan duyshumiz yalyda bu dunyede

dunya gechijidir, yone sogap we guna galyjydyr

Maash, men olumden gorkamok :). Shu duygy name ucin doreya de yitirim bolya? Dowgala agam dunyaden doyan adam men shu dunyade hemme zady dadyp gordim, bir olumi gormedim diyya, we bye bye dunya. Durmushdan sowamak bu duygyny doredenok da goni ustunden eltyar, imany bolan yashayan oli, imany pesem topraga giden oli bolyar. Bashga jogap gerek, bashga. Yazylanlary okap men yashayan oli diyen netija gelyan, emma her shu yakynda olayjek yaly bolanda adam gaytam ozune gelya, onkidenem beter o dunyasine tayyarlanyp bashlaya. Sonam bu duygy yitip gitya, olman galyberyan. Name adam oynayanmow diyayesin gelya. Men ozumce bilyanemlay bu soragyn jogabyny welin, has okde jogaplar yazylsada gaty begenjek.

Banu uya
 
imansiz bir doydum indi, bye bye diyip biler yöne Hudayini,pygamberini bilyan adam beyle etmez.
ol duyga dine dünyeden doymaklyk eltyan daldir yöne o da sebaplerin birimika diyyan. netijede herkim üçin bolyp geçyan ahwallar üytgeşik bolya.
Yöne yakinda ölayjek yali duyga eye bolmak men pikirimçe gowy duygu.
İn azyndan adama ölüme tayin bolmaklygy yatladya we anyna getirya.
Wapşe ölmejek yaly we gapyl yaşamak erbet yagday. Gije gündiz söwda diyip ylgap yören we o dünyeden bihabar yaşap yören tanşyma geçenlerde şeyle diydim :
Yaşyn 30y geçti.Geljek barada planyn name?Özüne goyan pellehanan barmy ya ömrün ötünça şeyle dowammy?
O da : Yok,limit bar. 10 mln USD toplap bilsem, ondan sonra munyn yali ylgajak dal diydi.
yöne yekeje bir kesel çyksa bary biderek. Bu ylgamali diymeklik dal yöne hemme zat bahasyna göra bolmaly. Bolmasa kompusyn bozulmagy yali adam pahyr yolyny yitirya.

Ölmek gowydyr.

Hz.Osman(r.a) bir öwlya baranda şeyle aglaya welin,goydyrup bolanok diyar.Son sorayalar name için beyle aglayanyz her öwlya geleninizde.Jennet diyyas.dowzah diyyas aglanzok.Hikmeti nameke.
Hz.Osman(r.a) :gabyr  ahirete baryan menzillerin in azaplylaryndan.Gabyrda günalem yuwulmasa dowzaha(jehenneme) günalerimizi yuwmana  gideris diyar
Görşüniz yaly ölüm o diyen ansat zadam dal.Onam kynçylygy bar
Yöne ölümin yadyna düşip ahirete tayarlanyp başlarsyn.Yöne son melgun iblis ol duyguny unutdyrar
Sebabi ölüm newsi gysar we işlemez hala getirer.şeytanyn bolsa ullakan yaragy news.
Yokarda diyşim kan gorkulam daldir belki.Bir alym adam<Mümin üçin ölüm süyjidir>diyyar
Sebabi biz  Rahman we Rahym bolan Alla yanyna baryas,Muhammet(s.a.w) yanyna baryas.HZ.Eby Bekirin(r.a),HZ.Omaryn(r.a),HZ.Osmanyn(r.a)HZ.Alynyn(r.a)..................................... yanyna baryas
Pany dünyade synag gutaryp,Ylahy merhemete gidyas

Olumi yatlasam yuregim gysyalay:(
hemmamiz bir gun olmelidiris, kimin nirede hacan nahili bolup oljegini bilyan yok
ajal yakandan tutan guni gidibermeli,

Olum barada pikire batanymyzda, tanayan adamymyzyn oldi habaryny eshidenimizde ya-da olum bn baglanyshykly wakalary eshidenimizde, bizin omrumizin nahili gysgadygyna goz yetiryas. Shu gysgajyk omurde hem yakinlarymyn, dost-yarlarymyn gownune degdimmikam diyen pikirler kella gelip bashlayar.
 
Omur gysga, edilmeli has vajyp ishler bolsa gaty kop
Omruni peydasyz zatlara sarp etme, son ahmyr etmersin

Ölüm-bu adam üçin syr bolup duran bir ajy zatdyr! Çünki dünýä ölümiň gelmegi hem pajygalydyr. Adam ata we How enäniň Hudaýdan boýun bolmazlyk ýoluny saýlap, gadagan edilen agaçdan iýende olar Mukaddes bolan Hudaýdan we baky ýaşaýyşdan aýra düşdüler we ölümli boldular. Bu sebäpden biziň hemmämiz hem ölümli teni miras aldyk, biziň bedenimiz bir gün gelip ölýär. Ölüm - diýmek aýralyk diýmegi aňladýar. Bedenimiz ölüp görünýän dünýäni terk edýäs, ýakynlarymyzy, dost-ýarlarymyzy, bu dünýäde bagly bolan zatlarymyzň hemesini goýup gidýäs we eger hakykat ýoluna iman getiren bolsak onda bakyýeti Hudaýyň jennetinde, bu ynam bolmasa onda bakyýeti dowzahda geçirmeli bolýar, bu bolsa iň erbedidir!
Ölümiň alada goýýandygynyň ýene bir sebäbi hem onuň duýdansyz, ogry kimin gelýändigidir! Bu sebäpden ölüme ölmänkäň taýýarlyk görmelidiris! Emma Hudaýa şükür Onuň Hoş Habary bardyr! Bu hem Isa Mesihdir, çünki Ol gelip ölümi we şeýtany ýeňdi we bize gutulyş getirmek üçin öldi we üçüni güni direldi, bu direliş bilen hem bize umyt berýär! Ol ýenede gaýdyp geler we Özüne iman edenlere özüniň boljak ýerine äkider! Wagt gelip ölüler bakyýet üçin direler!
Sylapmen ýene-de başlady diýmegiňiz mümkin, emma maňa umyt beren we ölüm gorkusyndan we gelejege bolan ynamlylykdan dolduran ynamymy paýlaşasym gelýär, çünki Hudaý siziň her birňiziň ölüme taýýarlykly bolmagyňyzy we bakyýeti Ol bilen geçirmegiňizi isleýär bu sebäpden hem Injili ýollady, bu sebäpden hem Injil diýmek Hoş Habar diýmegi aňladýar!

Ine Hudaýyň gelejekgi ýaşaýyş we Onuň nädip bize täze ýaşaýyş berjekdigi we tenimiziň üýtgediljegi baradaky aýan edenleri:
Emma biriniň: «Ölüler nähili direler? Haýsy ten bilen geler?» diýmegi mümkindir.Eý akmak! Seniň ekýän zadyň ölmese, ýaşaýşa gowuşmaz.Sen ekeňde gögermeli bütin ösümligi däl-de, diňe tohumyny, bugdaý ýa başga bir ösümligiň tohumyny ekýärsiň.Ýöne Hudaý oňa Öz isleýşi ýaly, bir ten, her tohumyň öz tenini berýär.Hemme et bir et däldir, ynsan eti başga, haýwan eti başga, guşlaryň eti başga, balyklaryň eti bir başgadyr. Asmana degişli tenler hem dünewi tenler bardyr, ýöne asmana degişlileriň şöhraty başga, dünewileriňki başgadyr.Günüň şöhraty başga, Aýyň şöhraty başga we ýyldyzlaryň şöhraty başgadyr, çünki şöhratda ýyldyz hem ýyldyzdan parhlydyr. Ölüleriň direlmegi-de şeýledir. Ten çüýremede ekilip, çüýremezlikde galýandyr;harlykda ekilip, şöhratda galýandyr, ejizlikde ekilip, kuwwatda galýandyr;tebigy ten ekilip, ruhy ten galýandyr. Tebigy ten bar bolsa, ruhy ten hem bardyr.Şeýle-de ýazylgydyr: «Ilkinji ynsan Adam ýaşaýan jan boldy», ýöne soňky Adam ýaşaýyş berýän ruh boldy.Emma ruhy bolan däl-de, tebigy bolan ilkinjidir, ruhy bolan soň gelendir.lkinji adam ýerden, toprakdandyr, ikinji adam bolsa Gökden inen Rebdir.Toprakdan bolan adam nähili bolsa, topraga degişliler hem şeýledir. Gökden inen nähili bolsa, Göge degişliler hem şeýledir. Biz toprakdan bolanyň keşbini nähili göteren bolsak, Gökden ineniň keşbini hem şeýle götereris. Ýöne, eý doganlar, men et bilen ganyň Hudaýyň Patyşalygyndan paý alyp bilmeýänini, şeýle hem çüýreýäniň-de çüýremezlikden paý alyp bilmeýänini aýdýaryn.Ine, size bir syry paş edeýin. Biziň hemmämiz öljek däl, soňky surnaý çalnanda, birden göz açyp-ýumasy salymda üýtgediljekdiris.Çünki surnaý çalynjak, ölüler çüýremez bolup, direljek, biz üýtgediljekdiris.Sebäbi bu çüýreýän çüýremezlik donuny geýmelidir, bu ölümli ölmezlik donuny geýmelidir.Bu çüýreýän çüýremezlik, bu ölümli ölmezlik donuny geýende, «ölüm ýeňişde ýuwduldy» diýen söz ýerine ýeter. «Eý ölüm, hany seniň tikeniň? Eý, ölüler diýary, hany seniň ýeňşiň?»Ölümiň tikeni günädir, günäniň güýji bolsa kanundyr.Emma Rebbimiz Isa Mesih arkaly bize ýeňşi yhsan eden Hudaýa şükür!Şonuň
üçin, eý söýgüli doganlar, elmydam berk, durnukly bolup, Rebbiň işine
yhlasly ýapyşyň, çünki zähmetiňiziň Rebde boş däldigini bilýänsiňiz.

Mewlana barada goşant goşaýyn. Ölüm barada bolsa tmolympiad we talyplarda köp sanly mowzuklar we olarda pikirlerimi, terjimelerimi paýlaşypdym. Bärde-de bardyr diýen niýet bn goýamok. Ine, Mewlana Jelaleddin Rumy barada:

Mewlâna 30 Ruhnama 1207 yylynda bugünki Owganystanyn içinde yerleşyan Horasan Ülkesi'nin Belh şaherinde dogulyar. Mewlânanyn kakasy Belh Şehrinin tanymal ynsanlaryndan bolup, Sultânü'l Ulemâ (Alymlaryn Soltany) adyny alan Hüseyin Hatibînin ogly Bahâeddin Weled'dir. Ejesi bolsa Belh Emiri Rükneddin'in gyzy Mümine Hatyn'dyr.

Kakasy Sultânü'l Ulemâ mongollaryn cozuşlary sebapli, 1212-1213 yillarynda Belhden Nişapur'a, ol yerden Bagdada, sonra Kûfe yolu bilen Kâba hereket edyar. Hajdan sonra, yzyna gelyarka Şama degip gecyar. Şamdan sonra Malatya, Erzincan, Siwas, Kayseri, Nigde yoly bilen Lârenda (Karaman) geldiler. Karamanda Subaşy Emir Mûsânyn gurdyran medresesine yerleşdiler.

     1222 yylynda Karamana gelen Sultânül-Ulemâ we maşgalasy bu yerde 7 yyl galdylar. Mewlâna 1225 yylynda Şerefeddin Lalanin gyzy Gowher Hatyn bilen Karaman'da oylenyar. Onun Soltan Weled we Alâeddin Çelebi adynda iki ogly bolyar. Gowher Hatyn wepat edyar, son Mewlâna bir çagaly dul bolan Kerrâ Hatyn bilen goş birikdiryar. Mewlânanyn ondan Muzaffereddin we Emir Alym Çelebi adynda iki ogly we Melike Hatyn adynda bir gyzy dünya gelyar.

     Bu yyllarda Anadolyn uky bolegi Selçuklu Dewleti'nin golastyndady. Konya'da bu dowletin baş şaheridi. Konya sanat eserleri bilen bezelip, bilim adamlary we sanat ussatlarynyn merkezi bolupdy. Gysgacasy, Selçukly Dowleti in parlak dowruni yaşayardy we Dowletin hokümdary Alâeddin Keykubâddy. Alâeddin Keykubâd Sultânü'l-Ulemâ Bahaeddin Weledi Karamandan Konyaya cagyrdy we Konya yerleşmegini isledi.

     Bahaeddin Weled soltanyn cakylygyny kabul etdi we Konya 3 Magtymguly 1228-de maşgalasy we dostlary bilen geldiler. Soltan Alâeddin olary hormat bn garşy aldy we Altunapa (Yuplikçi) Medresesini olara berdi.

     Soltânü'l-Ulemâ 12 Turkmenbaşy 1231 yylynda Konyada wepat etdi. Mazar yeri hokmunde Selçukly Sarayynyn Gül Bakjasy seçildi.

Durmuşyny Çygdym, bişdim(ýetişdim), ýandym sözleri bilen şygar edinen Mewlâna 17 Bitaraplyk 1273 ruh güniHakyň rehmetine gowuşýar.

     Mewlâna ölüm gününi tazeden dogluş güni hokmunde kabul edyardi. Ol ölen wagty soygulisine, yagny, Allah'a gowuşjagyny bilyardi. Şonun uçin Mewlâna ölüm gününe toy güni ya-da gelin gijesi manysyna gelyan Şeb-i Arûs diyyardi we dostlaryna ölüminin son ah-ah, wah-wah edip aglamazlyklaryny wesyet edyardi.

Ölümimizden soňra mazarymyzy ýerde gözlemäň!
Biziň mazarymyz akyldarlaryň köňüllerindedir

Onuň iň meşhur sözlerinden biri hem:”Gel, gel, ýene-de gel, kim bolsaňam gel! Otparaz bolsaňam, dinsiz bolsaňam, putparaz bolsaňam gel! Tobaňy ýüz gezek bozan bolsaňam gel! Bu ýeri umydyň gapysy, her näme bolsaňam gel!(Ynsanlary söýdük, Ýaradandan ötüri!)”
Mewlanadan altyn öwütler:

1-Jomartlyk we kömek etmekde akýan suw ýaly bol;
2-Şepagat we merhemetde gün ýaly bol;
3-Başgalarynyň günäsini örtmekde gije ýaly bol;
4-Gahar we gazapda öli ýaly bol;
5-Kicigöwünlilikde ýer ýaly bol;
6-Hoşniýetlilikde deňiz ýaly bol;
7-Ýa bolşuň ýaly görün, ýa-da görnüşiň ýaly bol!

Arapreyhan diýen biri goňşy obalaň birinde degişli bir ýazgy goýan ekeni, men hem paýlaşaýyn:
 
MÖWLANA JELALEDDIN RUMYDAN SETIRLER...
Ýa bolşuň ýaly görün – ýa-da görnüşiň ýaly bol !

Umytsyzlykda-da umyt kändir.

Men dünýäden ötemsoň mazarymy toprakdan gözlemäň ony öz köňlüňizden tapyň..

Bilimli adam älemlere rehmetdir bütin älemjesetdir bilim-jandyr.Söýgi bilimiň netijesidir.

Men –menlikden gutulanlara gögem sejde eder aýam güneşem

Söz bilmeýäne bir zat öwretmek üçin onuň dilinde söýlemek gerek.

Adalat her bir zady laýyk ornunda goýmakdyr.Aýakgap aýagyňky telpek başyňkydyr.

Senet senetkärden aýrylmaz.

Güneşiň bardygyna delil ýene güneşdir.

Arslan boýny zynjyrly bolsa-da zynjyr ýasaýanlaryň ählisinden rüstemdir.