Çilimiň zyýany barada. gunde 20mnt*30 dendır 600,mnt 3,000,000

Döwlet Saglyk” maksatnamasynyň biziň
ýurdymyzda iň wajyp meseleleriniň biri hem çilime garsy göreşmek bolup durýar. Şonuň üçin hem saglygy goraýyş
işgärleri elmydama wagyz-nesihat işlerini halkyň arasynda geçirmelidirler.
Çilim çekmeklikden ýüz döndarmelidiklerini maslahat bermelidinler.

Gynansakda çilim
çekmeklik köp derejeli, zyyanly endikdir. Daş toweregindäki adamlaryn nähiliderejede saglygyna: zýan ýetirýärkä ?Çilim çekýän maşgalada dünýa inen çagalarda
köplenç ýiti pnewmoniýa we ýiti respirator kesseler duş gelýär. Çilim çekýan
enelerden doglan çagalar köplenç öz deň duşlaryndan akyl taýdan ösmekde yza
galýarlar. Çilimiň ysy nikotin, we guran kuli, çagalarda allergiýa keselleriniň
ýüze çykmagyna, çaga näçe kiçi bolsa şonça hem saglygyna uly zyýan ýetirýar.
Çilim çekilýan jaýlarda ýaşaýan çagalar, ýygy-ýygydan dem alyş ýollaryň keseli
bilen keselleýärler. Çilim çekýan ene-ataly çagalar bir ýaşa çenli aralykda
bronhit, pnewmoniýa keseli bilen kesellýärler, we agyr kesellere hem duçar
bolmaklary mümkin. Çilimiň tüssesi ösüp barýan beden üçingerek zatlary–ultra fiolet şöhlelerini
saklaýarlar, çaganyň saglygyna peýdaly şöhleleri, ganda süýjiniň siňmegini
peseldýär, witamin “C” siňdirilişini bozýar.

ABŞ–nda geçirilen
barlaglar, çilim çekýan enelerde doga bitdi
näsag çagalaryň dogulmagynyňahtimaldygyny
görkezdi. Meselem: “towşan dodak”, we “mojek ýatagy” ýaly kemçilikler, çagalara
2 ýasdan - 4-e çenli operasiýa geçirmeli bolýar, maşgalanyň çykdaýjylary artýar.
Olaryň ruhy agyrylaryny bolsa pul bilen ölçap bolmaýar. Çilimkeslik häzirki döwrüň
wajyp meseleriniň biridir. Çilim çekýänler üçin meseleleriň biri “nadip çilimi”
taşlamaly. Çilim çekmeýänler üçin esasy zat özlerini nadip çilimiň tüssesinden
goramaly diýen uly sorag durýar. Sebabi çilimiň tüssesi, çilim çekmeýäniň
saglygyna, az zyýan ýetirenok. Hemme adamlar çilimiň zyýanynyň güýçlidigini
bilseler hem, muňa garamazdan dünýäde 15 million çilim bir günde,çekilýär.

Çilimiň tüssesinde
800-e golaý awularyň görnüşleri barlygyny alymlar ýüze çykardylar. Olar: nikotin,
uglerodyň okisi, sinil kislotasy, uglekislyý gaz we organiki kislotalar.

Nikotin nerw zäheri
diýlip aýdylýär. Az mukdarda ol nerw siztemasyna zeper ýetirýär, ýürek urmasyny
çaltlaşdyrýär, ýüregiň ritmini bozýar, ýüregi bulaşdyrýär, gaýtardýär. Uly mukdarda nikotin
nerw sistemasyny ysmaz edýär. Ol eliň titremegi işe ukyplygy peseldýär,
ýatkeseligi peseldýär.

Içki mäzleriň işleýşine hem nikotin otrisatel
täşir edýär. Esasan hem böwrek üsti mäzlere, adrenalin işläp çykaryp, ony gana
goşýar, ol hem damarlaryň daralmagyna, A/D – ýokarlamagyna we ýürek ursunyň
çaltlanmagyna eltýär.

Nikotin erkeklerde -
impotensiýa eltýar. Şonuň üçin hem bu keseliň bejergisini esasan hem I-nji ýerde – çilimi taşlamakdan
başlaýarlar. Çilim tüssesiniň beýleki awulary – meselem – okis uglerodyň köp sanda
gana düşmegi - kislorod ýetmezçiligine getirýar, şonuň esasynda hem ugar gazy
ýeňil derejedegemoglobin bilen birşlesýär
we adamyň bedenine ýaýraýar. Biziň ýurdymyzda adamlaryň saglygy ugrunda
göresilýänligi sebäpli köpçülik ýerlerinde çilim çekmeklik gadagan edildi. Ýaşlara,
mekdep okuwçylaryna we talyplara ulyüns
berilýär, olaryňömrüni ortaça 10-15 ýyl
uzaltmak ugrunda göreşilýär we toweregiňdäki adamlar çilim tüssesinden goralýar.
Dowletiň aladasy oglanlary we gyzlary çilim çekmeklikden goramagagoldaw berýmek. Çilim çekmeklik bu awudyr -
zäherdir !!!