Ene süýdi

Çagasyny dünýä indirip, gujagyna alan enäniň ilkinji aladalarynyň biri, ony ene süýdi bilenmi ýa-da körpe bilen iýmitlendirmek meselesidir. Dogrusy bu sowalyň jogabyny ylym bireýýäm beripdir we bilim dünýäsinde ene süýdiniň ýerine körpe berilmegi maslahat berlenok. Şonda-da, eneleriň aglabasy, diňe ene süýdi bilen kanagatlanarlanyp bolmaz diýen pikir esassynda çagalaryna şu ýa-da şuňa meňzeş maddalary goşmaça iýmit hökmünde ulanýarlar. Belli wagtdan soňra bolsa, bu hili iýmitlenme çaganyň ene süýdüne bolan islegini gowşadýar we ene süýdiniň kesilmegine sebäp bolýar. Gysgaça aýdanymyzda, keselli doglanlar bilen wagtyndan öň doglanlary hem hasaba alanyňda ilkinji 6 aýda çaga üçin iň möhüm iýmit ene süýdi bolup durýar. Ynha ene süýdüniň şeýle täsirliligi barasynda birnäçe mysallar:
Ene süýdi, çaga bilen enäniň arasyndaky mähir duýgusyny artdyrýar: Çaga doglanyndan soň, enäniň çagasyny emdirmegi, çaga bilen ene arasynda güýçli mähir duýgusyny emele getirýär. Bu duýgy, enäniň çagasyna bolan ýokary derejeli jogapkärçiligi ýüze çykarýar we çaganyň daşky gurşaw bilen gatnaşygy has-da kämilleşdirýär.(ysnyşykly).
Ene süýdi, beýniň kämilleşmegine ýardam edýär: Beýin öýjüklerine gerekli ýaglaryň iň esasy çeşmesi ene süýdi bolup durýar.
Ene süýdi bilen iýmitlenýän çagalar has sagdyn bolýar: Ene süýdi, çaganyň immun sistemasynyň iň uly goldawydyr. Çagalara täsirini ýetirýän ýokanç kesellerden bolan gulak we dem alyş ýollarynyň infeksiýalary, ene süýdi bilen iýmitlenýärlerde has az derejede duş gelmek bolýar. Munuň daşynda aşakda ady agzalan kesellere hem az duşmak bolýar:
- Menengit;
- Peşew ýoly infeksiýasy;
- Içiň gatamagy;
- Süýji keseli ýaly hroniki keseller;
- Allergiýa-egzema,bronhit, iýmite garşy allergiýa;
Wagtyndan öň doglan çagalaryň entek doly derejede kämilleşmedik immun sistemalary, esasanam ene süýdünden köp peýda görýärler.
Çagasyny emdirmegiň ene üçin peýdalary: Emdirýän enede aşakda görkezilen kemçiliklere az duş gelmek bolýar:
- Gursak raky
- Ýumurtgalyk raky
- Süňküň eremegi (osteoporoz)
6 aýdan köp emdiren eneler aňsatlyk bilen horlanyp biler we ruhy taýdan hem özlerini has gowy duýarlar. Çagalaryň has sagdyn bolmagy, az kesellemegi, eneler üçin goşmaça bir bagtyň özüdir.
Çaga dogulmazyndan öň näme etmeli?
Sagdyn emdirmek üçin çaga doglanyndan soňky birnäçe sagadyň ýa-da ilkinji günüň dowamynda has wajypdyr. Arman, käbir hassahanalarda, hasam emeli usul bilen çaga dogranlaryndan soň, enäniň süýdüniň ýoklugy sebäpli çaga ilkinji 2-3 gün tertipli şekilde körpe bilen iýmitlenmekde, bu bolsa has soňralary diňe ene süýdi bilen iýmitlenmek üçin hiç hili ýol galdyrmaýar. Bu mowzugy çaga dogmazynyň ozaly bilen hassahananyň çaga lukmany we akuşerleri bilen duşuşyp, lukmançylyk talaplary daşynda çagaňyza ene süýdünden başga, hatda şekerli suwyň hem berilmezligi gazanmak hökmanydyr.
Üstünlikli emdirmegiň usullary:
- Çaga doglanyndan soň wagt ýitirmän ilkinji bir sagadyň içinde ony emdiriň. Bu ilkinji emdirme iki tarapdan möhümdir. Sebäbi çaga bu pursatda oýa we hereketde bolýar, ýeňillik bilen iýmitlenip bilýär. Ikinji tarapdan emdirmek, enedäki käbir garmonlaryň aňsatlyk bilen öndürilmegine ýol açýar, çaga dogran mahaly emele gelen näsazlyklaryň öňki halyna gelmegine ýeňilleşdirýär.
- Çagadan alynjak gan we şunuň ýaly agryly lukmançylyk öňüni alyş hereketleriniň, emdirmegiň öňi syrasynda edilmegine ýol bermezlik.
- Çagaňyzy her pursatda, her açlyk yşaratynda emdirmeli. Çagaňyzyň aglaryna garaşman ony emdiriň. Ilkinji günlerde 24 sagadyň içinde 8-12 gezek emdirmek wajypdyr. Ilkinji bir ýarym aýyň dowamynda, çaganyň iýmitlenmegi belli sagatlarda bolmagyna gaýrat etmeli.
- Çaganyň uly täretini yzarlaň we bellik ediň. Uly täret sanyny we yzygiderliligi iýmitlenmegiň aýnasydyr. Çagalar, ilkinji gün ortaça bir, ikinji gün iki gezek täret edýärler, soňa baka bu san artyp başlaýar. 3-4-nji günlerden soň uly täret gara reňkden sary reňge öwrülip başlaýar.