E-hökümet we Biz

Ýurdumyzda gaty köp özgertmeler geçirilýär. Şol sanda hem tehnologiýa
ugrunda edilýän özgertmeler. Muňa mysal edip, döwletimiz eletkroniki hökümeti, yagny E-hökümeti
ýuwaş-ýuwaşdan ornaşdyrmagyny bermek bolar.

E-hökümet näme? Ähli edaralaryň
resminama işleri elektroniki görnüşünde dolandyrylmagy we ulanylmagy.

Mysal üçin, aýdaly siz uniwersitete resminama tabşyrýarsyňyz: lukmandan
saglygyňyz barada kepilnama almaly, surada düşmeli, attestat, passportyň kopiýasy
we ýene-de birtopar resminamalar gerek . . . Siz ep-esli ýerde ep-esli wagt
garaşmaly, ýagny bu wagt gidirme. E-hökümet ornaşdyrylan bolsa, şol işleriňizi öýde
oturan ýeriňizde edip bilmek mümkinçiligiňiz bolýar. Internet arkaly ähli resminamalaryňyzy
taýýarlap, uniwersitete tabşyryp bilersiňiz.

Mundan başga-da, öýde oturan ýeriňizde kassa barmazdan uçuş petegini satyn almak,
bank töleglerini etmek, kitaphanadan kitap gözläp sarmak, dükandan iýmit sarmak
we satyn almak ýaly mysallar berip bileris.

Diýjek bolýan zadym, E-hökümet ähli adamlar üçin ýeňillik döreder. Hiç bir
ýerde dykylşyk (oçered) bolmaz, wagtymyzy tygşytly ulanmagymyza sebäp bolar,bu-da
adam bähbitli edilýän işleriň biri bolup durýar.

Erbet tarapy barmy? Erbet tarapy ýok, emma kompýuter bilmeýän adama bu mesele
gaty kyn düşer. Mysal üçin, ejelerdir-kakalarmyz köpüsi kompýuteri indi-indi
görüp-düşünip başladylar. Olar hem wagtyň geçmegi bilen öwrenerler. Ýöne ýaş
neslimize ähli şertler döredilen ýagdaýda-da, köpüsi kompýuter ylymlaryndan
gaty pes derejede. Esasy zat – kiçilikden öwrenilýän ylymlar. Indi ýurdumyzda
kiçi synplardan başlap, kompýuter dersleri okadylyp başlandy. Bu örän gowy
ädim. Şol sebäpli, ähli gyzlardyr-oglanlarymyza kompýuter ylymlaryndan ýüküňiz
ýetik bolmagyny arzuw edýärin! Ýurdumyz üçin peýdaly ýaşlar bolup ýetişeliň!

E-howpsuzlyk meselesi hem wajyp meselelerden biridir. E-hökümete geçmegimiz
bilen, E-howpsuzlygy üpjün etmelidiris. Ähli resminamalar özümize degişli,
şahsy resminamalarymyz, ýurdumyzyň resminamalary. Bularyň goragly bolmagy üçin
her hili programmalar, enjamlar bar. Mysal üçin FireWall, Tempes, we şuňa
meňzeşler. Munuň ýaly enjamlary, programmalary ulanyp we dolandyryp bilmek üçin
ökde hünärmenler gerek. Şol sebäpden hem ählimiz gowy okap, ýurdumyzy
ösdüreliň! Esasan hem kompýuter ylymlary ugrundan okaýan talyplar, ýurdumyzda E-hökümet
siziň alan ylymlaryňyza, goşjak goşantlaryňyza bagly bolup durýar. Biz hakda
edilýän aladalara jogap edip, gowy okalyň we gerekli hünärmenler bolup
ýetişeliň!

Biz E-hökümet tejribelerini nirden alyp bileris? Daşary ýurtlar, esasan hem
Ýewropa döwletlerinde E-hökümet giňden ulanylýar. Olara seredip, olardan
öwrenip, tejribe gazanyp bileris. Mysal üçin iň güýçli programmistler nirede
bar? Hindistanda. Hindistan ykdysady babatda gaty bir güýçli bolmasa-da, iň
gowy programmistler şolardadyr. Hindistanda ähli çaga kiçilikden kompýuter
satyn almak üçin pul ýygnap başlaýar. Hindistanyň ilatynyň köp bolanlygy üçin, iň
bärkisi başlangyç mekdepde mugallym bolmak üçinem adam aspiranturany (master
degree) okan bolmaly. Olarda talap ýokary, talap ýokary bolanlygy üçinem halky
ylymly. Biz hem birnäçe ýyllar soňra, ylym babatynda şolaryň derejesinde ösen
bolarys diýip umyt edýärin. Taryhda döwletiň ösüşinde her hili modeller bar, şol
modellere seredip, gerek ýerinde düzedişler edip, özümize laýyk ýoly saýlap
almaly. Bu näme diýmek? Tejribe alyş-çalyşy. (Experience exchange)

ABŞ-de kompýuter ugrunda täze teoriýalar, täze taslamalar köp düzülýär.
Meselem, “Cloud
computing”, “Software Project Management Models”, “UML” . . . Bular döwrebap terminlerdir, isleseňiz
internet arkaly tapyp okaň, gaty gyzykly temalar. Döwür bilen aýakdaş
gitmelidiris.

Şulary nygtamak bilen, ýene-de ylym-bilime dolanyp gelýäris. Döwletiň
binýadyny ylym düzýär. Okalyň, öwreneliň we ýurdumyzy mundan beýläk hem
ösdüreliň!

Okanyňyz üçin sag boluň!

Çeşme: öz düzen makalam.

E-hokumet peydalymy siz ucin?

Elbetde(60%, 3 adam)

Yok(20%, 1 adam)

Namedigine-de dusunemok mena(20%, 1 adam)