Myhmany ugratmak

    Myhman gaýtmagy ýüregine düwüp, turmaga rugsat sorasa sypaýyçylykly bol. Oňa has gadyrsyrap ony bähbidinden galdyrma! ''Rugsat alladandyr'' diýäge-de myhmany ugratmagyň aladasy bilen bol. Biziň Türkmenlerde ''Dostuňy saklama nepden galmasyn'' diýen nakyl bar. ''Myhmany atar, başyňy gutar'' diýen nakyldan hem ugur almaly bolaýýar. Myhmanyň gaýdyş ýol aladasyny etmek hem oňa hormatdyr. Myhmany öz öýüňden ýedi ädim ugratmak ýedi sogapdyr. Sekiz ädim ugratsaň segsen dokuz ädim ugratsaň togsan diýen ýörelge-de bar.
     'Ugradandan ýoldaş bolmaz'' diýen nakyl bar. Özüni soranlara dogaý salam iberip, myhmana ak ýol arzuw edip ugratmak edeplilikdir.
    Myhmançylykda we myhman gelende ýokardaky aýdylanlardan başga-da aýdara zat kän. Bu türkmen halkynyň örän myhmansöýer halkdygyny subut edýär.

    ''Aýda gelseň aş iýersiň, günde gelseň daş iýersiň''
    ''Myhmana söwüş etmek, ärlikden däl, barlykdan''
    ''Myhman gelse öz rysgaly bilen geler''
    ''Gelen - döwlet''
    ''Mert çykar myhmana güler ýüz bilen, namart özün gizlär myhman ýoluksa'' (Magtymguly)
    ''Myhman gelmese özüňden, gitmese özüňden''
    ''Akmak myhman öý eýesine hödür eder''

    Teswirdeşler, eger okaryn diýseňiz şu tema deigşli bir tymsaljygam ýazaýyn.

    Bir gezek bir döwlteli, maşgala myhmançylyga bardyk. Ýaňy mekdebi gutaran ýyllarymdy. Klasdaşlarym meni gadyr bilen myhman aldy. Oturmaga ýer görkezdi-de, özi daş çykdy.
    Ol men gelenimde ýaňyja soýlan janlynyň etini pudarlap oturan ekeni. Elini ýuwmaga giden bolmagy mümkin. Kän gelip ýören öýüm bolmanyndanmy, nämemi, gözüm töweregimde, dagy näme etjek? Soň ýere ýazylan halylaryň nepisliginde nazarym eglendi. Meniň üstünde oturan halym hasam owadan ekeni. ''Arkasyna geçenmikä?'' diýip bir burçyny galdyryp göräýmenmi. Düşegiň aşagyny epin tutmadyk ellilikdir ýüzlüklerden doly eken. Allaniçigsi bolup seredipdirin. Edil şol wagt gapy açylyp:
    - Amanmy, aman-sagmy? - diýip klasdaşymyň ejesi gapydan girdi. Birhili oňaýsyz ýagdaýa düşdüm. Utanjymdan onuň bilen nähili görşenimi bilmedim.
    Soň eli polotensaly klasdaşym geldi. Hiç zatdan bihabar klasdaş meniň bilen garagadyr. Men weli, birhili oňaýsyz ýagdaýda. Oturyp, iýip-içip mazam ýok. Özümem syr  bermejek bolýan. Ahyry gaýdar wagtym boldy. Gaýtmakçy bolup ýerimden turdum-da, klasdaşyma içimi dökdüm. Oňa bolan işi aýdyp berdim-de, gitmänkäm şol puly sanap görmegi haýyş etdim. Ol hezil edip güldi. Soňam:
    - Päheý, munuň aýdýanyny. Seniň ogurlyk etmejegiňi şu adamlar bilenokmy näme? - diýdi.
    Gürrüňiň üstüne onuň ejesi-de geldi. Ol pahyr meniň düşegiň aşagyndaky pula aňalanymy görmänem eken.
    Soň bir gabat geleninde klasdaşym şondan bäri düşegiň aşagynda pul goýup, myhmany utanja goýmaýandyklaryny gürrüň berdi. Menem şondan bäri myhmançylyga baramda gözüme we sözüme ägä bolup ýörün.

    Çeşme: ''Edep'' kitabyndan.