Konfusiý we onuñ aýdanlary.

Hytaý akyldary Konfusiý (hytaý di 
linde Kon-Fu-Si, latyn lilinde Con 
fucius) miladydan öňki 551-479- 
njy ýyllarda ýaşap geçýär. 
Çagaka ýetim galan geljekki meş 
hur filosof ejesiniň elinde terbiýe 
lenýär we atasyndan ylym öwren 
ýär. Ömrüniň ahyryna çenli Lu (hä 
zirki Şan Dong welaýaty) şalygyn 
da ýaşap geçýär. Ýaşlygynda emel 
dar bolup işlän Konfusiý, geljekde 
Hytaýyň ylmy taýdan ösmekligi 
üçin öz saldamly goşandyny goş 
ýar. Konfusiniň düşünjeleri "Söh 
betler we garaýyşlar” diýen kitap 
da beýan edilýär. Kitap akyldaryň 
şägirtleri we onuň yzyny eýerijiler 
bilen eden söhbetlerini we aýdan 
gürrüňlerini öz içine alýar we bu 
kitap hytaý nusgawy edebiýaty 
nyň iň meşhur 13 eseriniň biri ha 
saplanýar. Konfusiniň taglymatyn 
da ynsanperwerlik möhüm dü 
şünje bolup, ol adamlaryň öz ata- 
babalaryna, ýaş we dereje taýyn 
dan özünden ululara hormat goý 
mak, hökümdara wepadarlyk ýaly 
ahlak ýörelgelerine esaslanýan eti 
kileriň we sosial garaýyşlaryň je 
midir. 
Konfusiançylyk agalyk ediji tagly 
mat hökmünde ykrar edilen ma 
haly filosofyň özi hem "10 müň 
nesliň” mugallymy diýlip yglan 
edilýär. Akyldaryň taglymaty hytaý 
ýaşaýyş terziniň esasyna öwrül 
meklik bilen hytaý siwilizasiýasy 
nyň köp babatda ösen keşbe eýe 
bolmagyna getirýär. 

Konfusiniň pähimleri 
* Näme gözleýändigini bilmeýän 
adam, tapanynda-da, onuň näme 
digine düşünmez. 
* Ähli zadyň gözelligi bardyr, ýö 
ne, muny her kim görüp bilýän 
däldir. 
* Garaňka nägile bolma-da, birje 
şem ýak! 
* Gapyňyzyň öňüni arassalaman, 
goňşyňyzyň üçegindäki gara şika 
ýat etmäň! 
* Oýlanman öwrenmek peýdasyz 
dyr, öwrenmän oýlanmak howp 
ludyr. 
* Alkyşy sessiz-üýnsüz kabul 
eden adam, alkyşa laýyk adamdyr. 
* Bir adam ýalňyşlyklaryny bili 
bem düzetmeýän bolsa, diýmek, 
olara öwrenişendir. 
* Beýik adam özüne akyl ýetirjek 
bolar, pes adam özgelere. 
* Bilmek adamy şübheden, ýagşy 
lyk yzadan, kesgitlilik gorkudan 
halas eder. 
* Sypjyrylan almaz sypjyrylmadyk 
daşdan has gowudyr. 
* Gowy adam owadan gürleýän 
adam däl-de, aýdýanyny amal ed 
ýän ýa-da amal edip biljegini aýd 
ýan adamdyr.