Dirika gadyrsyz, ölenson gymmatly
Dirika
gadyrsyz, ölenson gymmatly <span style="font-size:10.0pt;font-family:
"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:
bold">Meşhur Arşiduk Leopold Wilhelm (Archduke <span style="mso-bidi-font-style:
italic">Leopold Wilhelm)
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold;mso-bidi-font-style:italic" lang="TK">kartinasynyň<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold;mso-bidi-font-style:
italic" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold;mso-bidi-font-style:italic" lang="TK">suratkeşi Flaman milletine degişli Dawid
Teniers (1610-1690) öz döwründe köp sungat işgärleriniň gabanjyna sezewar
bolmak derejesinde şöhratly durmuşda yaşap, Korol Luizin hem minnetdarlygyna
laýyk bolupdyr.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold;mso-bidi-font-style:
italic" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold;mso-bidi-font-style:italic" lang="TK">Emma “Izzet ü ikbali her dem mi sanirsin”
(Gowy durmuşy baky diyip pikir etme) manysyna görä soň gadyry gaçypdyr.
Teniersiň maşgalasam köpçülik bolup belli wagtdan soň durmuş kynçylygyny
çekmäge başlapdyrlar. Maşgalasy we çagalarynyň etinden ötüp süňňüne ýetip
günaşa “Dädemiz entegem bir kartina satyp bilmedi” diýip başlanlarynda Teniers
uly bir göwniçökgünlige sezewar bolupdyr. Elimde kartinalardan başga baýlyk, göwnümdede
boýagdan başga çeperçilik yok barybir diýip hemme kartinalary lomaýdan satlyga
çykarypdyr ahyryn. Kartinalar şäherin köçelerinde üýşüpdir, gyzyklanýanlar köçä
ýygnanypdyr, arzan ele salmakçy bolýan muzeýleriň eýeleri, birnaçe teňňe bilen
uly baýlyk ýygnajak bolýan açgözleriň hemmesem şotaýdaken. Bahany arzanlatmak
üçin suratlardan kemçilik gözläp başlapdyrlar. Biri barlap görjek bolup:<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold;mso-bidi-font-style:
italic" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Bize görkezjek kartinalaryň hemmesi şumy? Şular ýaly biderek tomaşa üçin
halky ýygnamak utanç.<span style="font-size:10.0pt;font-family:
"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Beýlekisem ony goldap:<span style="font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Bizem saňa suratkeş diýip
ýörüs. Şeýle bimany garalama üçin kim pul tölär?<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Kim şular
ýaly sypatsyz adamlaryň suradyny diwarda her gün göresi geler, şu aýaly azajyk
owadanlasaň bolmaýamy.<span style="font-size:10.0pt;font-family:
"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Hemmesi bir birine meňzeş, şo bir eskiz täzeden garalanan ýaly.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Ey Teniers, sen goşgy ýazyp gördüňmi? Käriňi üýtgetseňem boluberýä.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Gynansagam suratkeş bu duzaga düşüpdir we kartinalaryny şo taýda taşlap
gaçyp gaýtmagy pikir edip başlapdyr. “Ölenim has gowy bolarmyka?” diýýän eken.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Bir erkek üçin düşünjeli ýanýoldaşyň bagt bolşy ýaly Teneiersiň aýaly
Anna hem adamsyny hemem maşgalasyny betbagtçylykdan gutarmak üçin çykalga
gözleýän eken. Adamsyny köşeşdirip:<span style="font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Gynanma ärjagazym, Korol Luiz
senden yüz öwürip biler, parižli asylzadasyraýanlaram seniň suratlaryňa baha
bermän biler. Dünýäde ýeke ýurt Pariž dälä. Germaniýa bar, Angliýa bar, hasam
bolmasa öz ýurdumyza gideris, bir alajy bolar.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Yok mende
suratçylyk başarnygy ýok Anna. Men iň gowusy gidip öleýin.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Öleýin sözüni
eşiden aýalynyň kellesine bir pikir gelipdir. Adamsyny razy edip plany ýerine
ýetirip başlapdyrlar. Anna plany şeýle düşündirýär:<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Teniers bir
gije şäherden ýitip gitdi. Menem ol ölen ýaly hereket etdim we çagalarym we
hyzmatkärlerim soranda jesediniň derýadan akyp gidenligini aýtdym. Bütin
maşgala bolup matam geýimlerini geýindik. Jynaza adatlary edilmeli däldi. Bir
hepde soň ölen ýanýoldaşymyň kartinalarynyň satyljakdygyny uly tutumly bildiriş
bilen şähere ýaýratdym. Elbetde öňki ýygnananlardan hasy köp adam ýygnandy.
Hemme kartinalaryň owadanlygyny, Teniersiň nähili uly bir sungat işgäridigini,
kartinalardaky keşpleriň nähili hakykada ýakynlygyny we adam ruhyna täsir
edýänligini we ş.m. aýtdylar durdylar.Öňki
sergide suratlary kiçeltmäge çalyşanlar indi birbirleri bilen ýaryşýardylar.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Jady ýaly. Nahili tebigy, nahili göwne ýakymly. Şu adamlaryň herekedine
bir serediň, kartinadan çykyp aramyza giräýjek ýaly.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Hemmesinde
aýratyn hezillik, hemmesinde aýratyn lezzet. Bolar ýaly däl. Dünýä gaýdyp beýle
suratkeş gelmez..<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Şu bazary nähili suratlandyrypdyr, seslerem eşdilip duran ýaly. Sungat
diýleni şeýle bolýar öýdýän.<span style="font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Eý beýik Teniers. Senden soň
beýle sungat adamsy gelmez.<span style="font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Şeý diýle diýle suratlar
satylyp başlandy. Indiki suradyň bahasy gitdigiçe galýardy. Uly peýda
gazanypdym we elimde iň gymmatbaha on kartina bardy. Söwdany gyzyşdyrmak üçin
dowam etdim:<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Bulary satjak däl, bärde gymmatyny biläýjek biri bardyr öýdemok sebäbi.
Bulary Angliýa, Belgiýa alyp gitsemmikä diýen?<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK">Elbetde olary
aljaklar has köp pul töledi. Hatda Teniersiň yarym galan suratlary, garagalamda
çyzan taslamalary hem ýokary bahadan geçýärdi. Iň soňky bölek hem satylyp
bolandan soň uly ýakaly plaşly biri ýuwaşja ýöräp kürsä çykdy. Hemme ony sungat
analisti, Teniers hakynda söz aýtjak kärdeşi diýip oýlaýardy. Emma plaşyny çykaran
Teniersiň hut özüdi. Meýdanda uly galmagal başlady. Az wagt mundan öň ölenine
gynanýan adamlar indi gaharlanýardylar. Tutuş meýdan Teniersiň ýaşaýanlygyna
gynanýan adamlardan doludy. Kimi ony suda berjekligini, kimisi bolsa korola
şikaýat edip dardan asdyrjaklygyny aýdýardy. Hälem korol üçin kartina satyn
almaga gelen köşk işgäri ara girip Teniersiň suratlarynyň öz bahasyna
satylandygyny we onuň yokary ahlakly adamdygyny korolyň adyndan aýdyp
meýdandaky adamlary köşeşdirdi. Elbetde Teniersiň ondan soň çagalarynyň
özlerine “Yene-de edip bilýän işi yok” diýip seredýän nazaryna gözi kaklyşmady.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">Näme diýse bolar, taryh gadyry bilinmän dünýäden öten adamlardan dolydyr.
Gyzykly tarapy ölensoň hemmesiniň gymmaty bilinip hemmesem gymmatyna laýyk
ýatlanýalar.<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">http://www.zaman.com.tr/yazar.do?yazino=1149139<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:
"Times New Roman";mso-bidi-font-weight:bold" lang="TK"> <span style="font-size:
10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"">İskender Pala<span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TK;mso-bidi-font-weight:
bold" lang="TK">
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 10/10 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 12 oktýabr 2011 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 10
Original tekst üçin şuna basyn . Terjimedaki yalnyşlyklary bildirseniz minnetdar bolardym.
<span style=font-size:10.0pt;font-family:Times New Roman,serif;
mso-fareast-font-family:Times New Roman;mso-ansi-lang
sizdede şular yaly hat-yazuw çykyarmy. mena düzeldip bilemdim.
Коп йазыпсын. :-)
Dogrudanam adamlaryñ arasynda ölenden soñ gadyr-gymmatyny has-da belent derejelere çenli ýetirmeklik, sylag hormaty öñküden-de güýçlendirmek ýaly tebigy häsiýetler bar. Bu ýagdaýyñ bolsa tebigy häsiýet bolanlygy üçinmi, nämemi, uzak asyrlar bäri adamzat kalbynda belli bir häsiýet ornuny üýtgewsiz tutup gelýänligi mälim zat. Köp sagbol dost paýlaşanyñ üçin, bu ýazgydaky suratkeşiñ ýanýoldaşy has akylly, ugurtapyjy zenan eken.
olen sygyr suytli bola, gecen bayram gutly bola diyip turkmenlerde nakyl bar, sygyr olenden son yaman suytlidi diyip gynanyalar aa diri wagty welin ol suytsiz sygyrdy, bayramcylygam gecenden son, wah yadymdan cykypdyrda bilen bolsa gutlardym diyen bolyalar, shon yaly bu yokardakam diri wagty kan gadryny bilman olenden son gadry bilinjek bolupdyr.
Adam hokman bir zadyn gadryny bilmeklik ucun shony yitirmegi zerurmyka? Belki-de zerurdyr gadryny biler son?
Dirikagadyrsyz, ölenson gymmatly Meşhur Arşiduk Leopold Wilhelm (Archduke Leopold Wilhelm)
kartinasynyň suratkeşi Flaman milletine degişli Dawid Teniers (1610-1690) öz döwründeköp sungat işgärleriniň gabanjyna sezewar bolmak derejesinde şöhratly durmuşda yaşap, Korol Luizin hem minnetdarlygyna laýyk bolupdyr.
Emma “Izzet ü ikbali her dem mi sanirsin” (Gowy durmuşy baky diyip pikir etme) manysyna görä soň gadyry gaçypdyr. Teniersiň maşgalasam köpçülik bolup belli wagtdan soň durmuş kynçylygynyçekmäge başlapdyrlar. Maşgalasy we çagalarynyň etinden ötüp süňňüne ýetipgünaşa “Dädemiz entegem bir kartina satyp bilmedi” diýip başlanlarynda Teniersuly bir göwniçökgünlige sezewar bolupdyr. Elimde kartinalardan başga baýlyk, göwnümdedeboýagdan başga çeperçilik yok barybir diýip hemme kartinalary lomaýdan satlygaçykarypdyr ahyryn. Kartinalar şäherin köçelerinde üýşüpdir, gyzyklanýanlar köçäýygnanypdyr, arzan ele salmakçy bolýan muzeýleriň eýeleri, birnaçe teňňe bilenuly baýlyk ýygnajak bolýan açgözleriň hemmesem şotaýdaken. Bahany arzanlatmaküçin suratlardan kemçilik gözläp başlapdyrlar. Biri barlap görjek bolup:
Bize görkezjek kartinalaryň hemmesi şumy? Şular ýaly biderek tomaşa üçin halky ýygnamak utanç.
Beýlekisem ony goldap:
Bizem saňa suratkeş diýip ýörüs. Şeýle bimany garalama üçin kim pul tölär?
Kim şular ýaly sypatsyz adamlaryň suradyny diwarda her gün göresi geler, şu aýaly azajyk owadanlasaňbolmaýamy.
Hemmesi bir birine meňzeş, şo bir eskiz täzeden garalanan ýaly.
Ey Teniers, sen goşgy ýazyp gördüňmi? Käriňi üýtgetseňem boluberýä.
Gynansagam suratkeş bu duzaga düşüpdir we kartinalaryny şo taýda taşlapgaçyp gaýtmagy pikir edip başlapdyr. “Ölenim has gowy bolarmyka?” diýýän eken.
Bir erkek üçin düşünjeli ýanýoldaşyň bagt bolşy ýaly Teneiersiň aýalyAnna hem adamsyny hemem maşgalasyny betbagtçylykdan gutarmak üçin çykalgagözleýän eken. Adamsyny köşeşdirip:
Gynanma ärjagazym, Korol Luizsenden yüz öwürip biler, parižli asylzadasyraýanlaram seniň suratlaryňa bahabermän biler. Dünýäde ýeke ýurt Pariž dälä. Germaniýa bar, Angliýa bar, hasambolmasa öz ýurdumyza gideris, bir alajy bolar.
Yok mende suratçylyk başarnygy ýok Anna. Men iň gowusy gidip öleýin.
Öleýin sözüni eşiden aýalynyň kellesine bir pikir gelipdir. Adamsyny razyedip plany ýerine ýetirip başlapdyrlar. Anna plany şeýle düşündirýär:
Teniers bir gije şäherden ýitip gitdi. Menem ol ölen ýaly hereket etdimwe çagalarym we hyzmatkärlerim soranda jesediniň derýadan akyp gidenliginiaýtdym. Bütin maşgala bolup matam geýimlerini geýindik. Jynaza adatlaryedilmeli däldi. Bir hepde soň ölen ýanýoldaşymyň kartinalarynyň satyljakdygynyuly tutumly bildiriş bilen şähere ýaýratdym. Elbetde öňki ýygnananlardan hasyköp adam ýygnandy. Hemme kartinalaryň owadanlygyny, Teniersiň nähili uly birsungat işgäridigini, kartinalardaky keşpleriň nähili hakykada ýakynlygyny weadam ruhyna täsir edýänligini we ş.m. aýtdylar durdylar. Öňki sergide suratlary kiçeltmäge çalyşanlarindi birbirleri bilen ýaryşýardylar.
Jady ýaly. Nahili tebigy, nahili göwne ýakymly. Şu adamlaryň herekedine bir serediň, kartinadan çykyparamyza giräýjek ýaly.
Hemmesinde aýratyn hezillik, hemmesinde aýratyn lezzet. Bolar ýaly däl. Dünýä gaýdyp beýle suratkeş gelmez..
Şu bazary nähili suratlandyrypdyr, seslerem eşdilip duran ýaly. Sungat diýleni şeýle bolýar öýdýän.
Eý beýik Teniers. Senden soň beýle sungat adamsy gelmez.
Şeý diýle diýle suratlar satylyp başlandy. Indiki suradyň bahasygitdigiçe galýardy. Uly peýda gazanypdym we elimde iň gymmatbaha on kartinabardy. Söwdany gyzyşdyrmak üçin dowam etdim:
Bulary satjak däl, bärde gymmatyny biläýjek biri bardyr öýdemok sebäbi. Bulary Angliýa, Belgiýa alypgitsemmikä diýen?
Elbetde olary aljaklar has köp pul töledi. Hatda Teniersiň yarym galansuratlary, garagalamda çyzan taslamalary hem ýokary bahadan geçýärdi. Iň soňkybölek hem satylyp bolandan soň uly ýakaly plaşly biri ýuwaşja ýöräp kürsäçykdy. Hemme ony sungat analisti, Teniers hakynda söz aýtjak kärdeşi diýipoýlaýardy. Emma plaşyny çykaran Teniersiň hut özüdi. Meýdanda uly galmagalbaşlady. Az wagt mundan öň ölenine gynanýan adamlar indi gaharlanýardylar.Tutuş meýdan Teniersiň ýaşaýanlygyna gynanýan adamlardan doludy. Kimi ony sudaberjekligini, kimisi bolsa korola şikaýat edip dardan asdyrjaklygyny aýdýardy.Hälem korol üçin kartina satyn almaga gelen köşk işgäri ara girip Teniersiňsuratlarynyň öz bahasyna satylandygyny we onuň yokary ahlakly adamdygynykorolyň adyndan aýdyp meýdandaky adamlary köşeşdirdi. Elbetde Teniersiň ondan soňçagalarynyň özlerine “Yene-de edip bilýän işi yok” diýip seredýän nazaryna gözikaklyşmady.
Näme diýse bolar, taryh gadyry bilinmän dünýäden öten adamlardan dolydyr.Gyzykly tarapy ölensoň hemmesiniň gymmaty bilinip hemmesem gymmatyna laýykýatlanýalar.
http://www.zaman.com.tr/yazar.do?yazino=1149139
İskenderPala
Dirika gadyrsyz, ölenson gymmatly Meşhur Arşiduk Leopold Wilhelm (Archduke Leopold Wilhelm)
kartinasynyň suratkeşi Flaman milletine degişli Dawid Teniers (1610-1690) öz döwründeköp sungat işgärleriniň gabanjyna sezewar bolmak derejesinde şöhratly durmuşda yaşap, Korol Luizin hem minnetdarlygyna laýyk bolupdyr.
Emma “Izzet ü ikbali her dem mi sanirsin” (Gowy durmuşy baky diyip pikir etme) manysyna görä soň gadyry gaçypdyr. Teniersiň maşgalasam köpçülik bolup belli wagtdan soň durmuş kynçylygyny çekmäge başlapdyrlar. Maşgalasy we çagalarynyň etinden ötüp süňňüne ýetip günaşa “Dädemiz entegem bir kartina satyp bilmedi” diýip başlanlarynda Teniersuly bir göwniçökgünlige sezewar bolupdyr. Elimde kartinalardan başga baýlyk, göwnümdede boýagdan başga çeperçilik yok barybir diýip hemme kartinalary lomaýdan satlyga çykarypdyr ahyryn. Kartinalar şäherin köçelerinde üýşüpdir, gyzyklanýanlar köçä ýygnanypdyr, arzan ele salmakçy bolýan muzeýleriň eýeleri, birnaçe teňňe bilen uly baýlyk ýygnajak bolýan açgözleriň hemmesem şotaýda еken. Bahany arzanlatmak üçin suratlardan kemçilik gözläp başlapdyrlar.
Biri barlap görjek bolup:
Bize görkezjek kartinalaryň hemmesi şumy? Şular ýaly biderek tomaşa üçin halky ýygnamak utanç.
Beýlekisem ony goldap:
Bizem saňa suratkeş diýip ýörüs. Şeýle bimany garalama üçin kim pul tölär?
Kim şular ýaly sypatsyz adamlaryň suradyny diwarda her gün göresi geler, şu aýaly azajyk owadanlasaň bolmaýamy.
Hemmesi bir birine meňzeş, şo bir eskiz täzeden garalanan ýaly.
Ey Teniers, sen goşgy ýazyp gördüňmi? Käriňi üýtgetseňem boluberýä.
Gynansagam suratkeş bu duzaga düşüpdir we kartinalaryny şo taýda taşlapgaçyp gaýtmagy pikir edip başlapdyr. “Ölenim has gowy bolarmyka?” diýýän eken.
Bir erkek üçin düşünjeli ýanýoldaşyň bagt bolşy ýaly Teneiersiň aýaly Anna hem adamsyny hemem maşgalasyny betbagtçylykdan gutarmak üçin çykalgagözleýän eken. Adamsyny köşeşdirip:
Gynanma ärjagazym, Korol Luizsenden yüz öwürip biler, parižli asylzadasyraýanlaram seniň suratlaryňa bahabermän biler. Dünýäde ýeke ýurt Pariž dälä. Germaniýa bar, Angliýa bar, hasambolmasa öz ýurdumyza gideris, bir alajy bolar.
Yok mende suratçylyk başarnygy ýok Anna. Men iň gowusy gidip öleýin.
Öleýin sözüni eşiden aýalynyň kellesine bir pikir gelipdir. Adamsyny razyedip plany ýerine ýetirip başlapdyrlar. Anna plany şeýle düşündirýär:
Teniers bir gije şäherden ýitip gitdi. Menem ol ölen ýaly hereket etdim we çagalarym we hyzmatkärlerim soranda jesediniň derýadan akyp gidenligini aýtdym. Bütin maşgala bolup matam geýimlerini geýindik. Jynaza adatlary edilmeli däldi. Bir hepde soň ölen ýanýoldaşymyň kartinalarynyň satyljakdygyny uly tutumly bildiriş bilen şähere ýaýratdym. Elbetde öňki ýygnananlardan hasyköp adam ýygnandy. Hemme kartinalaryň owadanlygyny, Teniersiň nähili uly bir sungat işgäridigini, kartinalardaky keşpleriň nähili hakykada ýakynlygyny we adam ruhyna täsir edýänligini we ş.m. aýtdylar durdylar. Öňki sergide suratlary kiçeltmäge çalyşanlarindi birbirleri bilen ýaryşýardylar.
Jady ýaly. Nahili tebigy, nahili göwne ýakymly. Şu adamlaryň herekedine bir serediň, kartinadan çykyparamyza giräýjek ýaly.
Hemmesinde aýratyn hezillik, hemmesinde aýratyn lezzet. Bolar ýaly däl. Dünýä gaýdyp beýle suratkeş gelmez..
Şu bazary nähili suratlandyrypdyr, seslerem eşdilip duran ýaly. Sungat diýleni şeýle bolýar öýdýän.
Eý beýik Teniers. Senden soň beýle sungat adamsy gelmez.
Şeý diýle diýle suratlar satylyp başlandy. Indiki suradyň bahasygitdigiçe galýardy. Uly peýda gazanypdym we elimde iň gymmatbaha on kartinabardy. Söwdany gyzyşdyrmak üçin dowam etdim:
Bulary satjak däl, bärde gymmatyny biläýjek biri bardyr öýdemok sebäbi. Bulary Angliýa, Belgiýa alyp gitsemmikä diýen?
Elbetde olary aljaklar has köp pul töledi. Hatda Teniersiň yarym galan suratlary, gara galamda çyzan taslamalary hem ýokary bahadan geçýärdi. Iň soňky bölek hem satylyp bolandan soň uly ýakaly plaşly biri ýuwaşja ýöräp kürsäçykdy. Hemme ony sungat analisti, Teniers hakynda söz aýtjak kärdeşi diýip oýlaýardy. Emma plaşyny çykaran Teniersiň hut özüdi. Meýdanda uly galmagal başlady. Az wagt mundan öň ölenine gynanýan adamlar indi gaharlanýardylar. Tutuş meýdan Teniersiň ýaşaýanlygyna gynanýan adamlardan doludy. Kimi ony suda berjekligini, kimisi bolsa korola şikaýat edip dardan asdyrjaklygyny aýdýardy. Hälem korol üçin kartina satyn almaga gelen köşk işgäri ara girip Teniersiň suratlarynyň öz bahasyna satylandygyny we onuň yokary ahlakly adamdygyny korolyň adyndan aýdyp meýdandaky adamlary köşeşdirdi. Elbetde Teniersiň ondan soň çagalarynyň özlerine “Yene-de edip bilýän işi yok” diýip seredýän nazaryna gözi kaklyşmady.
Näme diýse bolar, taryh gadyry bilinmän dünýäden öten adamlardan dolydyr.Gyzykly tarapy ölensoň hemmesiniň gymmaty bilinip hemmesem gymmatyna laýyk ýatlanýalar.
http://www.zaman.com.tr/yazar.do?yazino=1149139
İskenderPala
Adamyng bar mätäc zady ho$ sözdür
Hosh soz aydyng depesine tac bolar
Dirilikde aydyng dirika sylang
Kim bilip dur bir yyldan song gic bolar...:( gowy yazypsynz. Sagbolung payla$anynyz ucin
🙂 🙂 🙂
twlme betje eken