3D kinoteatr açyldy, ýöne.....

29-njy iýunda
Türkmenistanyň
paýtagtynda «Aşgabat»
kinoteatrynyň açylyş
dabarasy boldy. Oňa
ýurduň prezidenti
Gurbanguly
Berdimuhamedow hem
gatnaşdy.
3D ölçegli filmleri
görkezýän kinozaly hem
bar bolan döwrebap
«Aşgabat» kinoteatryny
“Türkmennebitgazgurluşyk”
döwlet konserniniň
buýurmasy esasynda
Fransiýanyň «Vinci
Construction Grands
Projets» kompaniýasy bina
etdi.
Kontrakt boýunça şu ýylyň
martynda gurluşygy doly
tamamlanmaly edilen bu
kinoteatryň açylyşy üç aý
gijä galdyrylyp, ol
Berdimuhamedowyň
doglan gününe
gabatlanyp, ulanylyşa
girizildi.
Aşgabadyň merkezinde
bina edilen bu kinoteatryň
özboluşly taryhy bar. Täze
kinoteatr geçen asyryň
üçünji çärýeginde
paýtagtlylara hyzmat eden
«Aşgabat» kinoteatrynyň
ýerleşýän ýerinde bina
edilipdi. Bary-ýogy 200
orunlyk bolan bu kinoteatr
1970-nji ýyllarda Ýaş
tomaşaçylar teatryna
berlipdi. 2006-njy ýylda
ýaşlar teatry täze binasyna
göçensoň, köne binanyň
ýerine bu ýerde döwrebap
kinoteatry gurmagyň
kararyna gelinýär.
Kinoteatrlaryň
galkyndyrylmagy
Wideomagnitafonlaryň,
CD-DVD pleýerleriň
çykmagy, çanak
antennalaryň döremegi
halky kinoteatrlardan
barha daşlaşdyrýardy. Bu
problemany ýeňip geçmek
ösen ýurtlara-da kyn
başardýardy. Emma
Türkmenistan welin bu
meseläni özboluşly
«çözüpdi».
SSSR-iň dargamagy bilen
Türkmenistana daşary
ýurtlardan kinolaryň
gelmeginiň kesilmegi
halky kinoteatrlardan doly
daşlaşdyrdy.
Tomaşaçylaryň asla
gelmeýänligi sebäpli,
paýtagtda bar bolan
kinoteatrlar wagtyň
geçmegi bilen toý
mekanlaryna, güýmenje
merkezlerine,
diskotekalara öwrüldi.
Soňy bilen Türkmenistanda
kinoteatr diýen düşünje
ýitip gitdi.
2008-nji ýylda Aşgabatda
geçirilen halkara
kinofestiwala gatnaşan
filmler ýurtda
kinoteatrlaryň ýoklugy
sebäpli, paýtagtyň
teatrlarynda görkezilipdi.
Berdimuhamedow döwlet
başyna gelensoň, ýurtda
kinoteatrlary dikeltmek
baradaky karary kabul
edýär. Netijede ozalky
«Watan», «Gurbansoltan
eje» kinoteatrlary
rekonstruksiýa edildi.
Täzeden dikeldilen
«Gurbansoltan eje»
kinoteatrynyň adyna bolsa
«Türkmenistan» diýen at
berildi.
Halk kinoteatrlara
barmaýar
Täze ideologiýanyň kino
sungatyny, şol sanda
kinoteatrlary
galkyndyrmak baradaky
edýän tagallalaryna
garamazdan, halk
köpçüligi täzeden
dikeldilen kinoteatrlara
barybir barmaýar. Munuň
hem sebäbi kinoteatrlarda
halkyň isleýän kinolarynyň
görkezilmeýänligidir.
Paýtagtdaky «Watan»
hem-de «Türkmenistan»
kinoteatrlarynda soýuz
döwründe düşürilen
türkmen kinofilmleri hem-
de soňky ýyllarda
döredilen wideofilmler
görkezilýär. Daşary ýurt
kinofilmlerinden bolsa
soýuz döwründe terjime
edilen kinolar görkezilýär.
Kinoteatrlar öz girdejilerini,
esasan, şenbe hem-de
ýekşenbe günlerinde
gurnaýan estrada
aýdymçylarynyň konserti
bilen gazanýar. Eger-de
kinoteatrlaryň
girdejileriniň
aýdymçylaryň konsertine
baglydygyny nazara alsaň,
onda olaryň öz
funksiýasyny doly ýerine
ýetirip bilmeýändikleri
ýüze çykýar.
Täze kinoteatr talaby
ödärmi?
«Aşgabat» kinoteatrynyň
açylyş dabarasynda bu
ýere ýygnananlara 3D
ölçegde döredilen
«Türkmenistan — jennet
mekany» atly film
görkezildi. Bu film türkmen
kino sungatynda ilkinji
gezek 3D ölçegde
döredilen eserdir.
3D ölçegde kinofilme
tomaşa etmegi arzuw
edýän aşgabatlylaryň täze
açylan kinoteatry ep-esli
wagtlap doldurjakdygyna
garaşylýar. Emma bu
filmden paýtagtlylar we
olaryň myhmanlary
irensoň, olara täze bir 3D
ölçegde kinofilmiň
hödürlenjekdigine umytlar
az. Sebäbi türkmen
ideologiýasy uruşly, gan
döküşikli, şeýle hem
„türkmen mentalitetine
gabat gelmeýän“
häsiýetdäki kinolara berk
gadagançylyk girizýär.
Mundan başga-da
«Türkmenfilm» birleşigine
degişli kinowideoprokatyň
daşary ýurtlardan
ummasyz pula durýan täze
3D ölçegdäki kinolary
satyn almaga gurbunyň
çatmajagy barada
aýdylýar. Eger-de ol filmler
alnaýan ýagdaýynda-da
çykarylan çykdajynyň
ýekeje kinoteatrdan
öwezini dolmagyň kyn
düşjekdigi mälim edilýär.
Çanak antennalarynyň üsti
bilen dünýäniň iň bir
naýbaşy kinolaryny
saýlap-saýlap görýän
türkmen auditoriýasynyň
öz ýurdunyň
kinostudiýasyndan edýän
talaby gaty ýokary. Emma
Türkmenistanda
döredijilige senzuranyň
berk gözegçilik edýänligi
sebäpli, Oguzhan
adyndaky «Türkmenfilm»
birleşigi halkyň
göwnünden turýan filmleri
hödürläp bilmeýär.
Galyberse-de, ýurtda
awtorlyk hukugyny
goramak boýunça hiç bir
işiň alnyp barylmaýanlygy
sebäpli, «Türkmenfilm»
birleşiginiň döreden
kinolary heniz döwlet
komissiýasyndan
geçmänkä CD-DVD
dükanlarynda satuwa
çykarylýar. Ine, şeýle
meseleler ilaty täze
döredilen kinotetarlara
barmazlyga şert döredýär.