Urulýan çagalar gorkak millete getirýär (mi?)
Bizde, gündogar halklarda umuman gynançlyrak tendensiýa bar. Çagany kiçiliginde urmak. Çagasyny urup görmedik ene-ata az. Özem şeýle bir ýençýän ene-atalar gördüm, endamyň dyglap gidýär. Baryp öz maňlaýyny stena süsdüresiň gelýär. Çagany taýak adam eder diýen düşünje bar. Ýa-da çagasynyň gözüniň alnynda aýalyny urýan adamlar bar. Suwa-salym edip ýençýänler. Onsoň çagada psihiki trawma döreýär, ulalansoň şo momentler göz öňünden gidenok. Belki özi hem ulalansoň kakasynyň “kesbini” dowam etdirýär.
Esasy tema geljek. Kiçi wagty çagalar köp urulsa, ulalansoň gorkak bolup ýetişýär. Urulmaýan çagalara syn edäýiň, bela ýaly bolýarlar, haklaryny giderenoklar. Şeýlelikde çagalaryň köp urulmagy, halkyň agramly bölegini gorkak edýär. Milise görse-de gorkýar, galstukly adam görse-de çekinýär, udostowereniýaly işgär görse-de sandyraýar, köplenç pully we wezipeli adamy sylaýar. Näme üçin? Sebäbi wertikal güýjüň awysyny dadyp görensoň, ulalanda şo mentalitet bilen ýaşaýar. Ýene urulaýmaýyn diýip gezýär. Netijede gorkak millet emele gelýär. Maşgala kiçijek bir döwletiň görnüşi.
Eger kaka ýa eje bolanlar bar bolsa, öz tejribelerinden gürrüň berseler gowy bolar. Belki olar bu durmuşyň içinde bolansoňlar has gowy düşünýändirler. Ýöne men öz gözleglerimden göz ýetiren zadym şu:
Çaga urulýar ---> urulýan çaga köp bolansoň belli bir döwür geçensoň gorkak adam kän bolýar ----> gorkak adam kän bolansoň millet umuman gorkak bolýar ----> millet gorkak bolsa jemgyýetde gorky höküm sürýär ----> jemgyýetde gorky höküm sürýän ýerde awtoritarizm (Saýlanyp durýän güýç) emele gelýär ---> beýle ýerlerde kanunlar we hukuk däl-de, güýç hemme zady çözýär ---> Beyle bolsa her kim "guyçli" bolasy gelyär, adamlary özlerinden gorkmagyny isleýär, sylanasy gelýär, wlast edinesi gelýär, wertikal wlast emele gelýär.
----> Jemgyýetde iň esasy faktor güýç bolsa, “gün göti güýçliňki” bolýar.
Öýleneniňizden soň çagaňyzy urmazlygyňyz geljegimiz we maşgalaňyzyň binýady üçin juda möhüm. Bu ullakan haýyş, hormatly geljekki ene-atalar.
Saglygyňyz.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 52/52 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 5 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 52
Aslynda mesele urgynyň berýän awysy (fiziki trawma) däl-de, ruhda goýýan yzy (psihiki trawma) bolmaly. Hemme kişiden taýak iýmek bir zat däl ahyryn onsoňam. Özümden mysal - mugallymlarymdan taýak iýip görüpdim, ýöne näçe iýsemem kakamyň dili bilen käýýäniniň urgysynyň zarbyny bermeýärdi.
Ägä bolmaly zat - fiziki däl-de, psihiki trawma bolmaly (myka diýýän.)
Ýaşaýyşa, durmuşa, halka, jemgyýete baha bermek üçin bir zady mysal alyp netije çykarmak köplenç ýalňyş netijä eltýär. Men çagamy uranym üçin halkym gorkak bolupdyr. Şeýlemi? Halkymy uran bolaýmasynlar? Garagol çagadanam beter edip? Gökdepe urşunda, basmaçylyk döwründe, kolhoz gurlanda, 37-de, Mäti Köse ýaly adamlary saýlap, ile göz edip basanlarynda... sanap oturmaýyn. Uruşdan soňky ýyllarda tutuş obada sanaýmalyja çaga bolar eken. Olary her kim gujagynda-däl, boýnuna mündürip gezer eken. Onsoň şol çagalar edermen bolup ýetişdimi? Ýa urmaga ejesem ýok, kakasam ýok çagalar türkmeniň iň edermenlerimi? Çagany urmak bolmaýar diýen düzgün ýok. Ýöne urup ulaltmaly diýen düzgünem ýok. Çagany on iki ýaşanda günä bilen sogaby biler ýaly edip ýetişdirmeli. Mekdepden gelende gündeligini barlaýardym diýmek ýeterlik däl. Men şeýle bir çagalary gördüm, ýörite urulaslary gelýär. Şeýle bir çagalar bolýar, ýörite diýen etmezlik edýär. Garagollyk et diýseň etjek däl, etme diýseň welin depäňe çykýarlar. Çaga enesiniň garnyndaka töweregini diňläp ýatarmyş diýýärler. Biz maşgalada nähili bolsak, çagalarymyzam şony gaýtalaýar. Gybatkeş eneleriň çagalary arabozar bolýar, şerçileriň çagalary özündenem beter. Okuwsyz içeriň çagasynyň öňünde suratly kitap goýsaň, bir açýar-da soňam oklap goýberýär. Okuwly içeriň çagasynyň öňünde şol kitaby goýýaň welin, uzyn gün şony süýräp ýör. Ýaponlaryň çagasyny urmaga eli bir degýärmikä? Ýapon eneleri meniň çagam iň zehinlileriň çagalar bagyna gatnaýar, zehinliler mekdebinde okaýar, bilim olimpiadasynda baýrak aldy, iň abraýly uniwersitetde okaýar diýip öwünýär. Çünki o taýda çagaňy çagalar bagyna bermek üçin para alnnanok, zehinliler mekdebine hojaýynyň çagasy bolanyň üçin alnanok, uniwersitetlere para bilen girilenok. Çagaňy adam edip ulaltmasaň başga çykagaň ýok. Ine, şeýle jemgyýet dörese, onsoň çagany nädip ulaltmalydygyny türkmenem oňarmasa, onda aýdýanlaryňyza dogry diýjek. Bir ýere çaýyr düşse ony depip agdaryp, çaýyrynam köki bilen çöpläp aýyrmasaň, şol ýerde başga ekin ösdürip bolanok. Onsoň çagaňy urmajagam bolsaň urarsyň. Ýöne çagaňy urup köşeşmek çykalga däl. Çagasyny urýanyň aňyna-da gelenok, şol çaýyry çöplejegiň şol urýan çagasydygy. Emma, dogry ýol oňa garaňky görünýär. Öz ýüregindäki, aňyndaky çaýyry goparyp bilmeýär. Halal ýaşamak mümükin däl diýýär. Entegem ýazsaň ýazyp oturmaly. Arman ýer dar, ýurdum kiçi.
goryan welin gija galypdyryn, eyyam dushundirish gecipdirler
Sadikdan cagasyny alyp yzyna gecyanleri goryan. Name ucin dogurdyn diydiryar...
Master, sagbol, öraen gowy tema.
Gysgacha oz pikirima yazayyn . Chagalaryng urulmagynyng tarapdary dal yone, yeri gelende jylawlap durmaly!
Howa ReKlAmA.Yalny$masam tema tanamayan ya kocedaki cagalar hakynda dalde terbiyelemage mumkinciligin bolan caga hakyndamyka diyan.
blackeyes señki dogry dogan. :-)
minusam goyyanmy?
minusam goyyanmy?sag bol.
Hakym ýokmy ýa? Göwnüne alma düzetdim. Senki dogry diýdim gep gutardy.
dogry aytyan master dost. birinjiden chagany urmak uly gunalerin hataryna girya,kabir ene atalar shonyn gunadigini bilibem oz chagasyny urya.bize mekdep dowri mugallym aydypdy😆unyade 2sany alym kitap chykarypdyr olaryn biri cccccccccchagany urup terbiyelemek hakda,beylekisem hosh soz bilen terbitelemekde. son olar jedelleshipdirler,wagtyn gechmegi bilen 10yyl otupdir shonda hosh soz bilen terbiyelan alymyn chagasy akylly bolup chykypdyr.hich hachan chagany urmaly dallll...manaha yarady bu yazgy master dost