3) Teblig iň gymmatly sowgatdyr. 4) Teblig dowamly bolmaly / Fethullah Gülen

Buhary hem Müslim, ikisem şu hadysy rowaýat edýärler:
Haýber gabawy ençeme günläp dowam etdi. Ýagdaý öwerlik däldi. Haýberiň ýahudylary bar güýçleri bilen gaýtawul berýärdiler. Bir gün Allah Resuly (sallallahu aleýhi wesellem): „Ertir! Baýdagy bir adama berjek! Ol adam Allahy hem-de Resulyny, Allah hem-de Resuly bolsa ony söýýändir” diýdi. Bu sözler sahabalar üçin söýünjileriň iň ulusydy. Her kim şu derejä eýe bolmagy arzuw edýärdi. Hawa, olar musulman doganlaryny islendik ýagdaýda özünden öňde goýup bilýärdiler. Mysal üçin, olar soňky demde hem-de suwsuz ölüp barýan wagtlary bir owurt suwy içjek bolup durkalar, ýanynda ýatan musulman dogany „Su” diýip gygarsa, suwy içmän oňa berip bilýärler. Olar malyny, mülküni, bar zadyny musulman doganyna gözüni gyrpman bagş edip bilýär. Emma, şol gün aýdylan söz Allahyň hem-de Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi wesellem) söýgüsini gazanyp bolýanyny görkezýärdi. Elbetde, her kim şu derejäni diňe özüne rowa görerdi.
Gepiň gysgasy, herkim şol derejäniň özüne nesip etmegini isleýärdi. Hatda hezreti Omar (r.a) ýaly beýik şahsyýet bu barada şeýle diýipdir: „Hiç hili wezipä kowalaşan ýerim bolmady. Meni şeýle wezipä bellesediler diýip öz ýanymdan pikir öwren ýerimem bolan däldir. Emma, diňe şol gije, o baýdagyň maňa berilmegini çyn ýüregimden isläpdim. Sebäbi, ol baýdaga eýe bolan adam Allahyň hem Resulynyň söýgüsine mynasyp boljakdy” Sahabalar gijesi bilen çirim etmän çykypdyr. Her kim baýdak hakda oýlanypdyr. Ertesi gün, ertir namazyndan soň şol baýdak eýesine gowşurylýany üçin, bar kişi öňki hatarda durmaga çalşypdyr. Namazdan soň, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi wesellem) jemagata ýüzüni öwreninde sahabalaryň bary Iki jahan serwerine (sallallahu aleýhi wesellem) seredipdir. Olar Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi wesellem) diýjek sözüne garaşypdyrlar. Hawa, sähel salymdan şol mübärek dodaklar gymyldap, şol jennet ysly agyzdan ýekeje at çykmalydy. Bar kişi ol ada garaşýardy. Sähel salymdan dünýäniň iň bagtly adamsynyň ady eşidilmelidi. Adamlar tolgunşyp durdular. Ahyry Allah Resuly (sallallahu aleýhi wesellem) pessaý sesi bilen: „Aly nirede?” diýdi.
Indi, her kim bilýärdi. Şol bagtly adam hezreti Alydy (r.a). Emma, ýene bir çykalga bar bolup bilmezmidi?! Gözünde erbet agyry bar bolany üçin hezreti Aly (r.a) kesel ýatyr ahyry. Adamlaryň ýüregi umytdan püre-pür doldy. „Hanha, şol taýda kesel ýatyr, eý Allahyň Resuly” diýişdiler. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi wesellem) bolsa hezreti Alyny (r.a) ýanyna çagyrdy. Ol mübärek barmaklaryny agzyna degirip, hezreti Alynyň (r.a) gözüne ýapdy. Hezreti Alynyň (r.a) gözünde agyry zym uçan ýaly boldy. Soň, ol galan ömrüne şeýle agyryny görmedi.
Hawa, ahyry baýdak özüniň bagtly eýesine gowşupdy. Hezreti Aly (r.a) baýdagy eline alyp, Haýbere bakan ýöräp başlady. Birdenkä, ol durdy-da Allahyň Resulyna (r.a): „Eý, Allahyň Resuly! Olar bilen nädip söweşeýin? Olara näme diýeýin?” diýdi. Iki jahan Serweri (sallallahu aleýhi wesellem) oňa şeýle jogap berdi: „Araçäkden geçýänçäň, ätiýajy elden berme (derrew söweşe girişme). Soň, olary musulman dinine çagyr. Eger-de musulman dinine geçseler, olaryň öz mallaryny hem-de janlaryny goradygy bolar. Ahyrete degişli hak-hukulary bolsa, Allahyň öz işidir. Ýa Aly! Allahdan ant içýärin. Sen sebäpli kimdir biriniň dogry ýola girmegi, ýerýüzini dolduryp duran, ýüňi gyzyl öwüsýän düýeleri Allah ýolunda bagş edeniňden has haýyrlydyr„
Şol günden soň, Yslam goşuny haçan hem nirede çozuşa geçjek bolaýanynda-da, her bir esger Allah Resulynyň (sallallahu aleýhi wesellem) şu sözlerini eşiden ýaly bolýar-da, şu buýruk boýunça hereket etmegi özüne borç hasaplapdyr.

Öňki döwürlerde, bir tarapdan şu we şuňa meňzeş hadyslar, beýleki tarapdanam Allah Resulynyň (sallallahu aleýhi wesellem) tälimleri göz öňünde tutulyp „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesiň nähili alnyp barylmalydygy meýilleşdirlipdir. Başgaça aýdanyňda, islendik bir ýeriň halky irşad ediljek (hak, dogry ýoly görkezmek) bolsa, ol ýere goşundan öň irşad topary girýär. Irşad toparlary hakykaty düşündirip, jemgyýetde musulmançylyga garşy ýakymly howany döredýärler. Eger-de şu ýol bilen Yslam dinini ýaýmaga mümkinçilik bar bolsa, ol taýy basyp alynmazdan Yslam ýurdy hasaplanypdyr. Eger-de garşydaşlar aýak diräp, Yslam dininiň ýaýylmagyna päsgel berjek bolsalar, onda söweşmeli bolýar. Söweşilende-de ýokarda agzalyp geçilen ygtyýarlardan öte geçilmeýär. Başda olara Yslam dini düşündirilýär. Sebäbi, olar kimdir birine dogry ýoly görkezmegiň ýer ýüzüni dolduryp duran ýüňi gyzyl öwüsýän düýeleri Allahyň ýoluna bagş etmekden has haýyrlydygyny bilýärdiler.
Hawa, netijede bir musulmanyň adamzada berip biljek iň gymmat sowgady, ýokarda-da agzap geçişim ýaly, „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesini ýerine ýetirmegidir. Hawa, islendik şert ýa-da ýer bolanynda-da hoşniýetliligi elden bärmän, deňagramlylygy saklap arman-irmän şu wezipäni ýerine ýetirmek – sowgatlaryň iň ulusy hem-de iň gymmatlysydyr.

1. TEBLIG DOWAMLY BOLMALY
   „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesi tutanýerliligi we dowamlylygy talap edýär. Aýatda şeýle diýilýär: „Siz adamlar üçin döredilen, ýagşylygy ýaýýan, ýamanlyga garşy durýan, Allaha ynanýan haýyrly ymmatsyňyz” (Ali Imran, 3/110)
   Şu aýatda geçýän sözleriň üstünde durup geçeliň. „Küntüm” diýen aňlatma „Bolduňyz” diýen manyny aňladýar. Aýatda „Şeýlediňiz” diýilmän, „Bolduňyz” diýen manyny aňladýan sözüň gelmegi ýöne ýerden däldir. Diýmek, bu ýerde „Keýnunetden” (Soň şu ýagdaýa gelmek) söz açylýar. Ýagny, bu siz öň beýle däldiňiz, soň şu ýagdaýa geldiňiz diýmekdir. Galyberse-de, ezeli bar bolan bir zat ýitmeýär. Emma, soň ornaşan zatlar ýitip bilýär. Diýmek, şeýle ýagdaýyň saklanmagy şu ýagdaýy dörediji şertlere bagly bolup durýar.
   „Siz ymmatlaryň iň haýyrlysy bolduňyz”. Şu ýerdäki „boluşyň” soň dörändigi mese-mälimdir. Şol sebäpden, soň gazanylan zadyň elden gitmegem ahmaldyr. Haýyrly bolmak biziň zandymyzda, aslyýetimizde ýokdur. Biziň aslyýetmiz bilen Moskwada ýa-da dünýäniň islendik ýerinde ýaşaýan adamyň aslyýetiniň arasynda hiç hili tapawut ýokdur. Biziň barymyz bir damja suwdan ýaradylypdyrys. Emma, biziň ruhy ýaşaýşymyza täsir edýän wagtlaýyn bir faktor bardyr. Ana, şol faktoram bizi beýleki ynsanlardan tapawutlandyrýar. Biz diýenimde tutuş musulman ymmatyny göz öňünde tutýaryn. Bu ymmata haýyrly bolmak ezelde berilmändir. Haýyrly bolmaklyga şu ymmat soňundan ýetipdir we şu gözel ahlak ondan aýrylybam bilýär. Käbir şertler bolupdyr. Musulman ymmaty şol şertleri berjaý edipdir we haýyrly ymmata öwrülipdir. Şu ymmatyň edil şu wagt haýyrly bolmagy, onuň gelejekde-de haýyrly boljagyny görkezmeýär. Eger-de şu ymmat özüni haýyrly ymmata öwürýän şertlerden daşlaşsa, onda ol özüniň ýeten derejesini elden gidirer.
   

Allatagala bir ymmaty haýyrly etjek bolsa, birinjiden Siz „Emri bil magruf, nehýi anil münkerdir” wezipesini berjaý etseňiz haýyrly bolarsyňyz” diýipdir. Ine, ýokarda agzalan aýatyň manysynyň tersini alyp göreliň. Şu ýerde „Eger-de siz „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesini berjaý etmeseňiz adamlaryň iň erbeti bolarsyňyz” diýen manynam getirip çykarsa bolýar. Pygamberimizden (sallallahu aleýhi wesellem) rowaýat edilen birnäçe hadyslar hem-de sahabalar bilen baglanyşykly bolup geçen wakalar şu pikiriň dogrulygyny tassyklaýar. Mysal üçin, biziň milletimiziň atynyň üzeňňisini öpmegi beýleki halklar özüne abraý-mertebe saýypdyrlar. Biz şu mertebä „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesine dowam etmek bilen ýetipdiris. Haçan-da biz şu wezipäni terk edenimizde bolsa, beýleki halklaryň arasynda abraýdan gaçypdyrys.
Hawa, şu wezipe berjaý edilmäni üçin, wahýyň bereketi kesilýär, pikirler ýerliksiz, zehinler kemter bolýar... aýdylan her bir söz gury owaz bolýar. Owadan sözler aýdylýar. Emma, şol sözleriň arasynda tejribä geçirip boljak ýekeje-de söz tapmarsyň. Ine, bularyň bary wahýyň bereketiniň kesilmeginiň alamatlarydyr. Onsoňam, oý-pikirlerde we düşünjelerde ylham ýok bolsa, islendik tehniki hem medeniýet ugurlarda-da çökgünlik başlaýar. Aslynda, şu gün her ugurda özgä mätäç hem-de hemişe kimdir birine el garama bolmak – wahýyň bereketinden mahrum bolan musulmanlaryň takdyrydyr. Çökgünligiň başlamagy bilen biziň içki, ruhy dünýämizdäki ýumurylyşlaryň başlamagy şol bir wagta gabat gelýär.
Biz, meseläň şu tarapyny kitapyň soňky bölümlerinde has içgin öwreneris. Dürli mysallar bilen bu barada aýdylyp geçiler. Häzir bolsa, aýatda agzalyp geçilýänler hakykatlary birin-birin agzap geçeliň. „Siz adamlar üçin döredilen, ýagşylygy ýaýýan, ýamanlyga garşy durýan haýyrly ymmatsyňyz” diýen aýat „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesiniň dowamly alynyp barylmalydygyny nygtaýar. Ýene bir hadysda şeýle diýilýär: „Sizden kim bir münker görse, şony eli bilen düzetsin. Güýji ýetmese dili bilen düzetsin. Oňa-da güýji ýetmese, çyn ýüregi bilen ony ýekirsin. Şeýtmek imanyň iň aşakgy mertebesidir”

Münker – Yslam dininde erbet hasaplanýan zatlardyr. Şonuň üçin, bir musulman adamyň Yslam dininde erbet hasaplanýan zatlara gabat gelende, birinji etmeli işi, şol münkeri düzetmek ýa-da üýtgetmekdir. Düzetmek işiniň netijesi münkeriň ululygyna-kiçiligine baglylykda üýtgäp bilýär. Bu ýerde esasy zat, musulman adamyň şol münkeri düzetjek bolup yhlas etmegidir. Musulman adam juda ýanbermezek bolmalydyr. Onuň etmeli işi – ilkibaşdan mümkingadar şol münkeri eli bilen düzetmäge çalyşmakdyr. Eger-de onuň eli bilen düzetmäge güýji-gurbaty ýetmese, onda ha söz bilen ha galam bilen, dili bilen göreşmelidir. Muňa-da mümkinçilik ýok bolsa, çyn ýüregi bilen şol münkeri ýekirmelidir. Imanyň iň pes derejesi-de soňky amaldyr. Şol iň soňkyja göreşem ýerine ýetirilmeýän bolsa, onda iman hakda asla söz açmagam gerek däldir. Sebäbi, bir münkere ýol berýän adam, imandan nesibesiz hasaplanypdyr.
Ýürekden ýekirmeklik diýlende şeýle düşünmelidir: Bir adam kimdir birini ýürekden ýigrenýän bolsa, ol adam bilen bir ýerde oturmajak bolup elinde baryny edýär. Adam özüniň halamaýan adamsy bilen hiç hili pikir alyşmaz ýa-da sözleşmez. Sebäbi, söýgi bilen ýigrenç islendik ýürekde-de birwagtda döräp bilmeýär. Adam ýekirýän adamsyny özüne golaý hasaplamaýar. Ine, münkeri ýekirýän musulman adam şeýtmek bilen özüniň ruhy dünýäsini erbetlikden goraýar. Emma, diňe şunuň bilen çäklenmek – musulman adamdan garaşylýan hyjuwyň ählisi däldir. Ýürekden ýekirlenden soň, hökman el hem-de dil bilen ediljek işler amala aşyrylmalydyr. Ýürekde zerre ýaljak ýigrenjiň bolmagy-da, münkeriň münkerdigine ynanmaklygyň alamatydyr.
Yslam dininde halanmaýan zady, hiç bir musulman adamam halap bilmez. Mömin adam münkeriň deňinden ümsüm geçip bilmez. Şonuň üçin, musulman adam hemişe ruhy joşgunlylygyny aýap saklamalydyr. Aýatda hem-de agzap geçilen hadysda-da şeýtmek maslahat berilýär.
Netijede, şeýle diýse bolar. Mömin kimdir biri bilen gatnaşygyny hem-de ýakynlygyny, ol adamyň Allatagala bilen gatnaşygy esasynda düzýär. Ol Allahdan daş düşen adamlar bilen çyn dost bolup bilmez. Munuň iň ýönekeý alamaty – münkeri ýürekden ýekirmekdir. Ine, ýürekdäki şol ýigrenç dowamly bolmalydyr.

Tereziň bir gapdalynda Allaha hem-de Resulallaha (sallallahu aleýhi wesellem) bolan söýgi, tereziň beýleki gapdalynda bolsa bize ýakynam bolsa Allahdan daş adamlara bolan söýgi bar bolsa, hiç hili ikirjiňlenmän Allaha hem-de Resulallaha (sallallahu aleýhi wesellem) bolan söýginiň agramyny kalbymyzda duýmalydyrys. Sahabalaram şeýdipdir. Bu ýerde mesele diňe söýgi bilen çäklenmeýär. „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesini berjaý edip, hakykat bar zatdan ýokarda goýulmaly we eliň ýeten ýerinde eliňden, diliň ýeten ýerlerinde-de diliňden peýdalanmalydyr. Bularyň ýok ýerinde bolsa, bolmanda münkeri ýürekden ýigrenmek gerek. Eger-de kimdir birine bolan söýgi, Allah hem-de Resulallaha (sallallahu aleýhi wesellem) bolan söýgä ters gelýän bolsa, onda ol söýgi ynsany hemişe ýamanlygyň üstünden elter.
Meseläniň başga ýany bolsa, „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesini dowamly ýöretmek şol bir wagtyň özünde döwletiň-de jogapkärçilikleriniň biridir.
Döwlet – ýamanlygy eli bilen düzeltmäge mümkinçiligi bolan häkimiýetdir. Döwletiň zynany, alkogolizmi, humar oýunlaryny, süýthorlygy we dürli münker işleri el bilen düzetmäge güýji ýetýär. Adamyň eliniň ýetmeýän ýa-da ýetip bilmeýän ýerlerine, döwletiň eli kynçylyksyz ýetip bilýär. Bir adam zina edýän, alkogolly içgileri içýän ýa-da humar oýnuny oýnaýan adama jeza berip bilmez. Şeýle wezipe döwlet tarapyndan ýerine ýetirilmelidir. Adam öz eli bilen kimdir birini münkerden daşlaşdyryp bilmez. Adamyň eliniň ýetip biljek örüsi ýokarda agzalyp geçildi.
Bu ýerde şeýle netije çykarsa bolar. „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesiniň döwlete degişli çägi bardyr. Ana, şol çäkde diňe döwletiň sözi ýöreýär. Adam ol ýere girip bilmeýär. Başga-da adamlaryň özlerine degişli çägi bardyr. Olam – adamyň şu wezipäni dil bilen ýerine ýetirýän hem-de münkeri ýürekden ýekirýän çägidir. Mysal üçin, zynanyň, ogrylygyň, süýthorlygyň, parahorlygyň erbetdigini düşündirip, şeýle zyýanly endikleriň jemgyýetde ýaýramagynyň öňüni almak üçin yhlas etmek – her kimiň jemgyýetçilik borjydyr.
Diýmek, el bilen göreşmäge esasan, döwlet adamsy ähmiýet bermelidir. Dil bilen göreşmäge-de musulmanlaryň bary ähmiýet bermelidir. Emma, şu wezipe beýlekilere garanyňda esasan, halkyň sowatly gatlagyna degişli bolup durýar. Üçünji derejedäkiler bolsa, ýürekden ýigrenip oňýanlardyr.

gaty gyzykly maglumatlar. Paylashanynz ucin minnetdar. Alla sizden razy bolsun! Kandilinizem mubarek olsun!!!

gaty gyzykly maglumatlar. Paylashanynz ucin minnetdar. Alla sizden razy bolsun! Kandilinizem mubarek olsun!!!

ayat-hadys yokmy hakykat?

„Siziň araňyzda haýyra çagyrýan, ýagşylygy ýaýýan, ýamanlyga garşy göreşýän (ýamanlygyň öňüni alýan) topar bolsun. Ine, halas bolan şolardyr” (Ali Imran, 3/104)

Hakykat:
„Siziň araňyzda haýyra çagyrýan, ýagşylygy ýaýýan, ýamanlyga garşy göreşýän (ýamanlygyň öňüni alýan) topar bolsun. Ine, halas bolan şolardyr” (Ali Imran, 3/104)

gaty dogry hakykat.

„Siz Allahyň dinine ýardam etseňiz, Allah hem size ýardam eder” (Muhammed süresi 7)
„...Emma, biziň ugrumyzda jihat edenleri, elbetde, öz ýolumyza gowuşdyrarys. Hiç şübhe ýokdur, Allah haýyr iş edýänler bilen biledir” (Ankebut 69)
Kurany Kerimde hezreti Lokmanyň (a.s) öz ogluna berýan maslahatlary gürrüň berilýär. Şol ýerde-de şu mukaddes wezipäniň agramyna deginilýär. „Eý, balam! Namazyňy bolmalysy ýaly dogry oka, „Emri bil magruf, nehýi anil münker” wezipesini berjaý et, saňa erişen belalar-da sabyr et. Elbetde, bular işleriň iň kyn bolanlarydyr“ (Lokman, 31/17).