Hadys-40(kyrk)

YLYMDA ÜÇ TOPAR
Ebu Musa el-Eş'ary (radyýAllahu anhu) rowaýat etmegine görä Resulullah (sallaLlahu aleýhi we sellem) şeýle aýdýar: „Allahyň (jelle jelaluhu) meniň bilen size iberen ylym we terbiýesi, ýere ýagan güýçli (bol) ýagyş-ýagmyra meňzeýär. Bu ýerleriň bir bölegi bereketli bolup çykdy. Ol öz içine suwy siňdirdi we şol toprakda köp mukdarda ot we ösümlik ösüp ýetişdi. Şol topragyň ýene bir bölegi bardyr, ol gaty bolup şol suwy öz üstünde saklady we Allah (jelle jelaluhu) olary adamlaryň peýdasyna öwürdi. Adamlar şol suwy içmek üçin ulandylar, mal-garasyny suwa ýakdylar we ekinlerini suwardylar. Ýagyş ýene-de şeýle ýere yagdy, ol toprak çöllük bolup öz üstünde suwy saklamady we şol toprakda hiç zat ösmedi. Şol topraklar şeýle adamlara meňzeýär: 1) Allahyň (jelle jelaluhu) dinine düşündiler we özüne peýda edindiler. 2) Özleri ylym edindiler we başgalara geçirdiler. 3) Özi hem şol zady almady we Allahyň (jelle jelaluhu) ýörelgesini kabul etmedi... Şol ýörelge bilen meni Allah (jelle jelaluhu) size (adamlara) iberdi“. ŞERHI: Hadyslarda Resulullah (sallaLlahu aleýhi we sellem) adamlaryň düşünäýjek we hemişe görüp duran tebigy hadysalaryndan mysal berýär. Sebäbi, esasy zat dogryny aýdyp geçmek däl, adamlaryň aňyna ýetäýjek derejesinde aýtmany başarmaly. Ine şu ýerde üç topar adam üç hili topraga meňzär diýilýär. Ýagny adamlar Pygamberiň (sallaLlahu aleýhi we sellem) getiren zatlaryna üç hili garap bilýärler; 1) Gelen hydaýet dinini topragyň ýagmyry siňdirişi ýaly, öz aňyna, kalbyna, ahlagyna we bütin ýaşaýşyna siňdiren adamlar bardyr. Olar Allahyň (jelle jelaluhu) aýatlaryndaky we Pygamber (sallaLlahu aleýhi we sellem)-iň sünnetindäki hökümlere doly uýdylar, hatda şol öz nebsi isleglerine agyr hem gelse... Bular Allahyň (jelle jelaluhu) razylygyny gözleýän musulman-mu'minlerdir. Olar başgalaryň öňüne düşüp wagyz-nesihat etmeseler hem özleri doly Yslamy berjaý etjek bolarlar we yhlas ederler..... 2) Olar suwy saklaýan toprak ýalydyr. Ýagny olar özleri hem ylymdan peýdalanarlar we adamlara hem ýetirýärler. Olar ömürlerini adamlara ýagşylygy buýuryp we ýamanlykdan gaýtaryp, dogry ýoly salgy berip ýaşaýarlar. Ýagny Resulullahyň (sallaLlahu aleýhi we sellem)-yň dagwatyny dowam etdirmäni özlerine maksat edinenlerdir... 3) Yslam dagwaty nähili güýçli ýagyş ýaly ýagyp hemme ýere ýetse-de, çöl topragy ýaly suwy içine hem siňdirmez, üstindede saklamaz. Çöle ýagan ýagyş derrew ýitip gitmek bilen bolar we hiç hili netijesi bolmaz. Hiç zat ösüp güllemez. Şol adamlara näçe Yslamy dagwat etseň hem, olar almazlar, kalplaryny açmazlar. Hydaýeti inkär ederler, hiç hili peýdalanyp bilmezler... Indi şu hadysyň yşgynda her adam özüni hasaba çekip, özi barada oýlanmaly. Men şu toparlardan haýsysyna meňzeýärin. Men alan ylmymy ulanyp, şolar bilen amal edip bilýärinmi? Ahlak-häsiýetim şol ylyma görä gözelleşipdirmi? Ýa hut men çöldäki gum ýaly ýagan ýagyşy şol netijesiz içime siňdirip otyrynmy? Heý şol toprakda ösümlikler (ýagşy amal netijesi) gögermezmi? Ýa hut men hem özüm gelen dagwat-hydaýetden peýdalanyp hem ylymy dogry we çuňňur ulanyp, ylym-yslama suwsaýan adamlara ýetirýänmi? .. Oýlan ynsan! Sen şu toparlaryň, şu toprak görnişleriniň haýsyna degişlisiň? Allahyň (jelle jelaluhu) adamlara Resuly Ekrem (sallaLlahu aleýhi we sellem) üsti bilen iberen hydaýetinden sen näçe derejede peýdalanyp bilýärsiň? Yslam seniň ruhy dünýäňde we ýaşaýşyňda täsir goýýarmy? Allah (jelle jelaluhu) üçin haýsy günä işleri terk etdiň? Haýsy ýagşy amallar gazandyň, haýsy gowy häsiýetler edindiň? Allah (jelle jelaluhu) hemme mu'minlere hikmet we iman bersin, hemmämize sabyr-kanagat, päk yhlas we salyh amallar bersin. Yslam ýolunda durmana güýç kuwwat bersin, ýardam bersin. Şübhesiz Rebbim Sen biziň kalplarymyzy we ýagdaýlarymyzy iň gözel şekilde bilýänsiň. Özüň biziň üçin iň haýyrlysyny bereweri! Ämin ýa Rabbel A'lemin.

Gorer-Gozun-Gymmaty=Kor yanynda Bellidir*