Hadys-34(otuz dort)

AHLAKDA-HIKMET
Abdylla ibn Mesud (radyýAllahu anhu) rowaýat etmegine görä Pygamberimiz (sallaLlahu aleýhi we sellem) buýurdylar: „Eger siz üç kişi bolup duran bolsaňyz, goý araňyzda ikiňiz üçinjiň ýanynda pyşyrdaşmasyn, tä başga adamlara goşulýançaňyz. Sebäbi şeýle etseňiz ol (üçinji ýoldaşyňyz) göwün eder“. (Buhary-Müslim)
ŞERHI: Yslam iň dogry we iň hikmetli dindir. Ol öz ylahy päkligi bilen kalby hidaýete açyk bolanlary haýranda goýýar. Yslam her bir iş we hereketde adamdan agraslyk we hikmetliligi talap edýär. Başgalaryň bolsa hak-hukugyna diýdirmezden, düşünişmezlik bolmazdan hormat-sylag goýmaklyga üns berýär. Iň bärkisi özara gepleşikde köp zada üns bermeli. Üç bolup oturan wagtyňyz ikiňiz pyşyrdaşsaňyz, üçinji adam nämeler pikir eder. 1)Bular men barada ýaman gürrüň edýärmikä? 2)Bular maňa ynanmaýar we dogan hasabynda görmeýär, sebäbi menden syrlary barmyka? 3)Men hem bulara ynanjak däl we ş.m. Musulmanlar diýseň akylly we hikmetli bolmalydyr. Adamyň tebigatyna gowy düşünmeli, onuň göwnüne degmejek bolup hemme taraplaýyn pikir etmäni başarmaly, aýlawy giňden bolmaly. Ine hadyslar musulmanlara şu meselede kömek edýär, köp meselelere gözüni açýar. Diňe şu hadysda aýdylan ýagdaýda däl, başgada hemme ýagdaýlarda diýseň hikmetli bolmak gerek. Görşüňiz ýaly Yslamda iň esasy zat musulmanlaryň özara ynamy, doganlygy, sylag-hormaty, gatnaşyklarda edep-ahlagy, ytagaty we tertibi saklamany başarmagydyr. Şeýtanyň iň uly üstünligi musulmanlaryň agzybirligini bozup bilmekligi, aralaryndaky edep-ahlak perdesini ýyrtmany başarmaklygydyr. Şondan soňra hiç zat galmaýar, Allahyň (jelle jelaluhu) rahmeti we ýardamy şol musulman jemagatyň üstünden aýrylýar. Şol ýerde indi hiç wagt netije bolmaz. Döwülen küýzäni ýenede çöpläp birleşdirseň hem yzlary galýandyr. Adamyň göwni hem şonuň ýalydyr, has hem musulmanyňky şeýledir (Ar-namys we duýgy eýesi bolandygy sebäpli). Şonuň üçin doganlar, edýän hereketlerimizde we gürrüňlerimizde seresap bolalyň.

Ene-ata tagat etmezligi Pygamberimiz şirkden soň iň uly günäleriň biri saýypdyr, (Buhary).