Srebrenitsa gyrgynçylygy -- ýüreklerimizdäki baky ýara

Şu ýylyň bashynda bir mowzuk açypdym. Bosniýadaky gyrgynçylyk wagtynda alnan kadrlar barada. Bu günki mowzugym şonuň dowamy diýsem hem boljak. Hawa, ondan bäri 3 aý geçdi. Indi gözi ganly köne general Radko Mladiç 16 ýyldan soň tutuldy. Gaga geçirildi. Häzir şo kadrlar Halkara jenaýat suduna (ICT) hem geçirilipdir eşdişime görä. Ýone delilleriňem sany-sajagy ýok diýäler.
 
Taryhda her hili gyrgynçylyk gördük. Ýöne 21-nji asyryň bosagasynda şeýle zat bolar öýdüp kimiň kellesine gelerdi?! Bosniyadaky serbleriň ýaragly güýçleri kop yerlerin, esasanam Srebrenitsanyň halkyny bir ujundan gyryp başlapdylar. Bu genosid II Jahan urshundan son Yewropada bolup gecen in uly gyrgyncylyk hasaplanyar. 8000-denem kop Bosniyaly erkek adamlar we yash oglanlar oldurildi.
 
Çukur gazyp, erkek göbeklileriň hemmesini şo ýere salyp, daşyna-da buldozerleri üýşürip, olary oka tutmak adamyň edip biljek zadymydy? Özem bu waka 18-nji ýa 19-njy asyrda bolmady. Edil 21-nji asyryň gapysynda boldy (1992-1995). Soň halkara guramlalar goşulmaly boldy, UNPROFOR basharmanson NATO ara girdi. 1995-nji ýylda Halkara tribunal Radko Mladiçi adamzada garşy wagşy jenaýat edendigi, uruş jenaýatyny edendigi üçin günäkär hasaplandan soň serbler ony gizledi. Näme üçin? Milli gahrymanmyş! Soň bolsa Ýewrosoýuza giresleri gelip, indi ony tutan boldular. Ýöne ol känbir gizlenip ýören adama-da meňzanok diýäler. Pylan zat diýsem bir milletiň haky üstüme geçer.
 
Häzir gyrgyzlar hem geçen ýyl özbekleri gyryp başlandyklaryny öldürseňiz hem boýun almazlar. Ýek-tük gyrgyz bolaýmasa, hiçisi boýun alasy gelenok. Name üçin? Milli bähbitlerini goranmyşlar, Watana hyýanat etdikleri bolarmyş. Olar gyrgyzlaryň tarapyny çalmalymyş. Meniň mowzugymyň maňyzy şu ýerde? Hiç milleti günäkärläsimem gelenok, aklasym hem gelenok. Ýöne adamçylyk bilen millilik biri-birinden tapawutly zatlar – şonuň aşagyny çyzasym gelýär. Ynsanlyk mertebesi bilen milli mertebe gynansagam häzirem garyşdyrylýar, bulaşdyrylýar.

Mladiçiň ogly “Kakamyň günäsi ýok, ol Watanyň gullugynda boldy” diýýär. Serbler öz hökümetlerini günäkärläp aýak üstüne galdylar: “Siz nädip gahrymanymyzy suda berip bilýäňiz, siz dönük” diýip. Indi şu ýerde bir agyr sorag beresim gelýär. Eger-de aýdaly siziň kakaňyz şolar ýaly gyrgynyçylyk eden bolsa, olam subut edilen bolsa, oňa nähili garardyňyz? Milli gahryman hökmündemi ýa-da adamzada garşy jenaýatçy? Ol diňe buýruklary ýerine ýetirdi diýip aklardyňyzmy ýa eli bilen edenini egni bilen çeksin diýerdiňiz? Bu aňsat iş däl, ýöne wyždanymyz arasynda sorag etmek zyýan edenok.
 
Srebrenits aydymy - Alma Ferovic aydyar.
 
http://www.youtube.com/watch?v=L_eYGJi8YBc
 
Şol waka barada has giňişlegräk bilmek isleseňiz, şu ýerde dokumentdal film bar, BBC-nin 2007-de tayyarlany.
 
http://www.youtube.com/watch?v=Id4wtBJHMdU