Ogaln bilen gyz dost bolup bilermi
Salam teswirciler, arman gowmy yagdaylarynyz otyrsynyzmy kompyn yuzune seredip.Size seyle sorag oglan bilen gyz dost bolup bilerlermi? Koplenc oglanlar gyzlara soz aytyalar gyzam yok diyse goni onda dost bolup galaly diyya yada dostluk elini uzaltyalar.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 75/75 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 8 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 75
Kimde bar bolsa ellini galdyrsyn? Gyz dosty? Gyzlanam oglan dosty?
mende bar. aragatnashygam gowy. men ol gyzyn halashyany bn hem dost. hic hili problema yuze cykanok shu wagta cenli
Ozik, nirede gozlegin netijesi sheyle boldy? Rossiya bolsa adaty. Onrak gonshy sahypada yumshagrak edip sheyle yazan ekenim:
soygulin ilki bada, elbetde, dost bolar,
onun onat-erbet taraplaryny owrenip
halap dostluk soyga owruler. Ondan
bashga-da dost edinsen, dostlyk
gatnashygyny belli mukdardan ote
gecirman saklamak hemme kisha
bashartmazmyka diyyan, galyberse-de,
soygulin hem muna rugsat bermezmika
diyyan.
Netijede mena gyz-oglan arasynda dostluk bolmaz diyyam. Bu adamdan adama uytgeyar elbetde. ashakda dini nukday nazardan gerekli maglumatlary paylashmakcy. Ozuma oylenen. Gelnimin oglan dostlarynyn bolmagyny gramam islamok. Gelnimem mende gyz jora bolmagyny duybinden islanok. Yok hem.
Sahypada yazanymy gatyrganjak bolyar. Gyzdan shahsy mail gelayse dagyn... Men hem sheyle ona garshy. Toy edenlerde bu yagday sheylerak bolyarmyka diyyan. Toy we sallahlar ka ynsanlarda tersi bolup bilse-de. Yazara zat kan, yone gysgaca:
ot bn dari bir yerde durup bilmez. Derrew tutashmak bn bolar. In azyndan pikir taydanam bolsa garshy jynsa ymtylma bolar. Ikin ucunjisinin sheytanlygy beyan edilyar hadysda. Yagny, gyz-oglan bir yerde bolsa, sheytan olaryn ikisine-de waswasa berip bilyar. Showket/shehwet duygylaryna tasir edip biler diyilyar. Bu yagdaydan Allaha sygynyaryn.
wagytlayyn bolmagy mumkin sony belki soyga owurler
Mena dost bolars diyyadim welin bolanok ekeni, ynanayyng
Yakyn dost, syrdash bolup bolmaya, yone klasdash/kursdash
diyip belli bir distansiyaly dostluk bolup biler.
Onler men dostluga ynanyadym, yone nache yyl son gelen netijam: Yslam dini
biderek yere oglan gyz gatnashyklaryny sebapsiz dogry dal hasap etmandir.
Elbetde gyzam erkegem yaradan Alla, ikisinin hem gurlushyny in gowy bilyar..
Eger gyzyn hem oglanyn halashyan, adaglysy yada yoldashy yok bolsa we gowy
dushunushyan bolsalar hokman bir tarapda soygi + owrenshmek duygylary dorap
bilyar.
Eger halashyany, adaglysy, yan yoldashy bar bolsa oglan/gyz
dost uly problema bolup biler. Problema dal yaly gorunsede aslynda shol
problema bar. Gyz oz yan yoldashyndan bashga erkegi yakyndan tanamasa, erkek
hem oz yan yoldashyndan bashga gyzy yakyndan tanamasa gowy. Sebabi hichhaysymyz
perishde dal, we in bolmanda hokman garshylashdyrma bolar. Ol oglan/gyz oz
soyyan yaryndan has gowy yaly gorunip bilya, yada gyz/oglan oz yaryna berip,
gyzyklanyp biljek wagtyny bashga gyzlar/erkeler bn paylashmaly bolya, bu bolsa
yenede oglan/gyz arasynda problema doredip bilyar. Hemem in uly minus:
probleman namedigine ne oglan dushuner, nede gyz.
Yokardaky teswirleri okamadym,yaman kän.ön muny yazan bar bolsa gaty görmän
pikirim : bolup biler emma gysga wagtlyk
Bilmedim mende de bar doganym yaly goryan kabir zatlary gurlesyan, dertlesyan. Onun yaly problem hic cykanok, yone kawagt gowne degismeler bolya, o da adaty yagday.
aýal-erkek gatnaşyklarynyň edebi
yslam dinindäki ähli emr we
gadaganlyklarynsanlaryň, aýratynam,
musulmanlaryň şahsy, maşgala we
jemgyýetçilik ýaşaýyşlaryny
düzgünleşdirip, dünýä we ahyret
bagtyny gazanmaklygy baş maksat
edinendir.
emr wegadaganlyklaryň hemmesinde
ynsanyň bähbidi bardyr, olaryň hiç biri
zyýanly däldir. käbirleri göräýmäge
şahsyýetüçin peýdaly görünse-de,
jemgyýet üçin zyýanlydygy sebäpli
gadagan edilendir. mysal üçin, käbir
zatlarydaşky görnüşine görä baha
berip, peýdaly ýa-da zyýanlydygyna
höküm edýäris. bu babatda allatagala
gurhany kerimdeşeýle aýdýar:
«siziň halamaýan zadyňyz, mümkin,
siziň üçin peýdalydyr.
şeýle hem siziň göwnüňizden tursa-da,
şol zat siziň üçin zyýanly bolup biler. her
bir zadyň ýagşy ýa-da erbetdigini anyk
we kesgitli görnüşde diňe alla biler, siz
bilmersiňiz.» (bakara, 216). bu aýat
nämäniň peýdaly, bähbitlidigi we
nämäniň zyýanlydygy meselesinde
ynsanlaryň kämahal yalňyşyp
biljekdiklerini, haýyr bolany şer, şer
bolany-da haýyrly diýip häsiýetlendirip
biljekdiklerini nygtaýar.şol sebäpli
allatagala her bir meselede bolşy ýaly,
aýal-erkek gatnaşyklarynyň edebini
hem hut özi düzendir. gurhany kerimde
wepygamberimiziň hadyslarynda bu
mowzuk bilen baglanyşykly belli kada
we düzgünler taglym edilendir.
hawa,geçmişi we geljegi iň gowy
bilýän allatagala käbir erbetlikleriň
öňüni almak maksady bilen aýal-erkek
gatnaşyklarynda erkinlik ýörelgesini
çäklendirendir. mysal üçin, maşgala
abadançylygyna, nesil sagdynlygyna we
şahsyýetdeutanç, edep, haýa-şerini we
ynam duýgularyny ýok eden zynanyň
öňüni almak üçin «zyna yakynlaşmaň,
çünki ol çenden aşalyk we erbet bir
ýoldur» (isra, 32) aýaty bilen zyna eltjek
ähli hal-hereketleri wegatnaşyklary
gadagan edendir. aýal bilen erkegiň
özara ýakynlyk derejesine göra mährem
(biri-birleri bilen öýlenmekleri
gadagan) bolanlar, mährem
bolmadyklar webularyň mähremlik
derejesine laýyklykda, kabir esaslar
kesgitlenipdir. bu esaslara laýyklykda,
aýal-erkekgatnaşyklary
düzgünleşdirilipdir. şonuň üçin
ynsanlaryň ten-bedenleriniň käbir
agzalary jynsy meýilleri döredýändigi
sebäpli, öwrat (utanç-haýa duýgusy
sebäpliynsanyň ýapmagy zerur bolan
ýerleri we agzalary) kabul edilipdir.
öwratýerleriniň ýapylmagy we olara
seredilmezlik edep hasap edilip, her hili
erbetligiňdüýbünden ýok edilmegi
usuly esasy maksat kabul edilipdir.
öwrat näme?
utanmak manysyny aňladýan öwrat
sözi, ynsanyň jynsy agzalarynyň bolan
ýerlerini göz öňünde tutan bir
meňzetmedir. yagny, açyk bolmagy
sebäpli ynsanyň utanç duýjagynyň
ikuçsyzdygyny aňladýar. pygamberimiz
sallallahu aleýhi wesellemiň:
erkek erkegiň, aýal-da aýalyň öwrat
ýerine seretmesin (müslim) hadysy
şerifindebu many göz öňünde
tutulandyr.
köneürgenç türkmenleri döwletiniň
ýetişdiren meşhur yslam alymy
fahreddin razy ýazan gurhan tefsirinde
ynsanyňbiri-biriniň ýanynda ar-namys,
utanç-haýa kabul ediljek hallaryny
(öwrat) weolaryň edebini dört
görnüşde jemleýändir,
1. erkekleriň özara öwrat haly we onuň
edebi.
2.aýallaryň özara öwrat haly we onuň
edebi.
3.aýalyň nätanyş bir erkek bilen öwrat
we gatnaşyk edebi.
4. erkegiň nätanyş bir aýal bilen öwrat
we gatnaşyk edebi.
1. erkekleriň özara öwrat haly we onuň
edebi
erkekler özara bilelikde bolanlarynda
haýa duýgusy sebäpli ejap edip
ýapylmagy zerur bolan öwrat ýerleri
göbek bilen dyz aralygydyr.erkekleriň
biri-birlerine göbek bilen dyz aralygyny
görkezmegi haram saýylypdyr. göbek
bilen dyz aralygyndanbaşga bedeniň
tutuş hemme ýeri öwrat saýylmayar.
öwrat bolmagynyň delili şu hadyslardyr:
pygamberimiz sallallahu aleýhi
wesellem huzeýfe diýen sahabany
metjitde dyzy açyk halda görende,
dyzyňy ýap, çünki o taýy öwratdyr
diýýär. (tirmizi). şeýle hem bir
gezeginde-de hezreti ala (alla ondan
razy bolsun) dyzyňy açma, öli ýa diri,
hiç kimiň dyzyna seretme! diýip aýdýar
(tirmizi).
2.aýallaryň özara öwrat hallary we
onuň edebi
aýallar özara bile bolan wagtlaıy haýa
duýgusy sebäpli ejap edip ýapmagy
zerur bolan ýerleri edilerkekleriňki
ýalydyr. aýallaryňda özara biri-birleriniň
göbek bilen dyz aralygyna seretmeleri
haram saýylypdyr. bulardanbaşga
bedenleriniň beýleki ýerlerine (pitne
endişesi ýok bolsa) seretmeleriniň hiç
hili zeleli ýokdur. bu meselede ýakynlyk
derejesi hasaba alynmaýar. ejesi, gyzy,
gyz dogany,goňşusy ... tapawudy ýok,
bularyň biri-birleriniň göbek bilen dyz
aralygyna seretmeleri halal däldir.
3.erkegiň nätanyş bir aýal bilen öwrat
we gatnaşyk edebi
aýallaryň elleri we ýüzünden başga
tutuş bedeni nätanyş erkekler üçin
öwrat saýylypdyr. seredilmegi ýa-da
görüljekşekilde açylmagy dürs däldir
we edepsizlik saýylýar. erkegiň nätanyş
bir aýala ýörite seretmegi dürs
görülmändir we uly edepsizlik hasap
edilipdir. erkek adam biygtyýaraýalyň
öwrat ýerlerine seretse, allatagalanyň:
mümin erkeklere aýt! gözlerini
haramdan sowsunlar (nur, 31) emrine
laýyklykda, derhal gözüni ýumup,
ýüzüni öwürmelidir. erbetlige
iteklemejek bolsa, zerurlyk ýagdaýda
bir gezeklik seretmek dürs görlendir.
emma bakyşyňy ikinji gezek
gaýtalamaklyga rugsat edilmändir.
ymam agzam hem bu pikirdedir. bu
mesele bilenbaglanyşykly
pygamberimiz döwründe şeýle waka
bolýar. pygamberimiz bilen hezreti aly
köçede ýöräp barýarkalar hezreti aly
(alla ondan razy bolsun) nazarynätanyş
bir aýala düşende, pygamberimiz
sallallahu aleýhi wesellem şeýle aýdýar:
eý aly, nazary nazara goşma. birinjisi
üçin saňa hiç hili günä ýokdur, emma
ikinjisi seniň zyýanyňadyr (ebu
dawut).
alym kurtuby bu hadysy okandan soň,
el-jamyg atly kitabynda şeýle
düşündiriş berýär: «ynsan, umuman,
ilkinji bakyşyna päsgel bolup bilmeýär.
şonuň üçin munuň jogapkärçiligi
ýokdur. emma kalplaryň arassa
galmagy, erbet pikiriň döremegine ýol
bermezlik üçin allatagala hyjap aýaty
bilengatnaşyklaryň perde arkasyndan
ýöredilmegini, gürleşende özüňe çekiji,
maýyl ediji görnüşde gürlemezligi
musulman zenanlara emr edendir.
yogsa, musulmanerkekleriň we
zenanlaryň nebis we şeýtan allaryndan
uzakda bolmaklary mümkin däldir.»
türkmen halkyndaasyrlaryň
jümmüşinden dowam edip gelýän
yaşmak edebi bardyr.
Oglan bilen haýwanam dost bolyp bilýä, ýöne gyz bilen gyzlaryň özem dost bolyp bilenok. =)
hylwat halynyň gadagan edilmegi
rowaýata görä, musa aleýhissalam bir
mejlisde oturdy. üstüne bir don geýnen
haldaşeýtan oňa görünýär we käbir
sowal-jogap alşandan soň, ýa musa,
seniň üç zatdan ägä bolmagyňy
ýatladýaryn diydi we sözüniň üstüni
şeýle ýetirdi: nika düşen bir aýal bilen
ikiçäk galma, çünki mähremi bolmadyk
aýal bilen hylwat halda bolanerkegiň
ýoldaşy bolaryn. onuň ýüreginde şol
aýala, aýalyň ýüreginde-de şoňa garşy
yşk we pitne oduny tutaşdyrýançam,
olar bilen ýoldaşlygy dowam ederin ...
diýýär, müslimiň habar bermegine görä,
amr bin as şeyle gürrüň berýär: haşym
ogullaryndan bir adam umeýriň gyzy
esmanyň ýanyna giripdiler. esma şol
wagtlar ebu bekiri syddykyň nikasynda
ýaşaýardy. hezreti ebu bekir olary
esrmanyň ýanynda görende, erbet
bolýar we ýagdaýy resullullaha şikayat
edip habar berýär. şeýle hem haýyrdan
başga bir zat görmedim diýýär.
pygamberimiz aleýhissalam: şübhesiz,
alla esmany şeýle erbetliklerden
gorandyr diýenden soň, münbere
çykdy we: bu günden soňra bir adam
ýanynda bir ýa-da birnäçe adam
bolmazdan, äri öýde bolmadykaýalyň
ýanyna hiç kim girmesin diyip aýtdy
we biri-birine nika halal bolan aýallar
bilenerkekleriň hylwat halda
galmaklaryny gadagan etdi.
hylwat halyndagalmaklygyň iň
howplusy garyndaşlar arasynda bolup
geçýär. umuman, gyz-oglan ýa-da
zenan-erkek, tapawudy ýok, biri-
birlerine nika halal bolmagyna
garamazdan, aga-daýy, bibi-daýza,
çagalarynyňýa-da obadaşynyň
bolandygy üçin, biri-birlerinden ägä
bolmaýarlar.pygamberimiziň şu hadysy
beýle etmekligiň uly yalňyşdygyny
görkezyär. allanyň resuly sallallahu
aleýhi wesellemiň sahabalara: öz
nikalysy we mähremi bolmadyk aýalyň
ýanyna girmäň manydaky sözüne
ensardan biri: - eý allanyň resuly, hamw
hakynda näme aydýarsyňyz?” diýdi.
pygamberimiz: hamw ölümdir
jogabyny berdi (buhary).
başgabir hadysy-şerifinde hamwyň
aýalyň gaýyn atasynyň beýleki ýakyn
garyndaşlarydyr diýip düşündirilýär.
gaýynata we onuň ogullary äriň
aýalyna mährem (nikalaşmak haram)
bolandygy üçin, hylwat halda
galmaklarynyňhiç hili zeleli ýokdur.
äriň doganoglanlary we dolananlary
oňa girmeýär, çünki olar mährem
bolmadyk adamlardyr. şeýle hem äriň
aradan çykmagy sebäpli, gaýynlary we
äriniň doganlarynyňogullary
mähremlikden aýrylýar.
kazy iýaz hem birgelniň ýüwürjileri
we gaýynagalary bilen ikiçäk galmagy
dinde pitne we heläk ediji sebäp
hökmünde ýeterlikdir. ynha, bu
ýagdaýy pygamberimiz ölüm diýip
suratlandyrypdyr. bu sözi aýdýarka
sözüni gataldyp aýdypdyr (a.
dawutogly, müslim terjimesi we şerhi)
diýýär. şeýle ýagdaýyň aslynda nähili
howpludygyny beýan etmek eýýäm
ýeterlikdir.garyndaşlyk derejesi näme
bolsa bolsun, biri-birine nika halal
bolanadamlaryň ýapyk ýerde ikiçäk
galmaklary zyna eltýän sebäplerden
bolandygy üçin, anyk we kesgitli
ýagdaýda haram kabul edilipdir.
gatnaşygynyň edebi.
ebul ala el-mewdudi, aýal-erkek
gatnaşyklarynyňedebi barada şeýle
düşündiriş berýär: «aýal-erkek
gatnaşyklarynyň edebinde ikisi
arasynda örän inçe bir tapawut bardyr.
ol hemşeýledir. erkek adamyň
ýaradylyşynda söýen ýa-da hoşal
bolýan bir zat bolsa umuman oňa
ýetmek üçin gaýrat görkezer çäre
gözlär. aýal bolsadiňe arzuw eder.
emma arzuwyna ýetmek üçin gaýrat
etmek beýlede dursun, ony aýtmaga-da
gurby çatmaz.şonuň üçin
pygamberimiz sallallahu aleýhi
wessellem bu ýagdaýy nazarda tutup
erkekleriňaýallara seretmezligi üçin
berýän ähmiýetini aýallar hakynda kän
bir görkezmändir. hattaäşe enemize
söweş tälimi oýunlaryny görkezen
hebeşli adamlara seretmeklige rugsat
edendir.»
ümmi seleme we meýmune enelerimiziň
kör bolan ibni ümmü mektuma
seretmekleriniresullullahyň gadagan
etmegi meselesini bolsa alymlar şeýle
düşündirýärler: «erkekler bilen
aýallaryň bir mejlisde bile oturmaklary,
dowamly ýagdaýda biri-birilerine
seretmekleri dürs däldir.»
ýokardabelleýşimiz ýaly, türkmen
halky haýa-şerimiň dowamlylygyny
gazanmak üçin aýallar bilen erkekleriň
aýratyn otaglarda oturmaklygyny däbe
öwürmek bilen bu hakykatydurmuşa
girizipdir.
ibnu hajer el-asgalany aýallaryň
erkekler bilen gatnaşygynyň edebi
hakynda şeýle aýdýar: “aýallar
elmydama erkekler görmesin diýip
ýaşynýarlar. metjide, köçä we sapara
şeýle ýagdaýda çykýalar. emma
erkekler hiç haçan aýallar görmesin
diýipbaşy ýalykly çykmaklary emir
edilmändir. şeýle ýagdaýda aýallar
zerurlyk halatynda erkekleriň ýüzlerine
seredip biler” diýip belleýär. ymamy
gazaly hem şu pikirdedir.
aýallaryň erkekler bilen
gatnaşyklarynda berjaý etmeli edepleri
şulardan ybaratdyr:
gürleşmek edebi
allatagala aýal-erkek gatnaşyklarynyň
edebiniň manymazmunyna yşarat edip
şeýle aýdýar: «aýallar gürleşende
hoşamaý sözlemesinler, soňra
ýüreginde egrilik bar adamlar tamakin
bolarlar,şonuň üçin olar agras we
düşünükli sözlesinler.» (ahzap, 32)
çünki aýallaryň sesi özüne çekijidir.
üstesine näzik görünjek bolup hoşamaý
gürlemek, näz etmek erkekleriň ünsüni
has-da çekýändir. şeýle ýagdaýda
erkekler şol aýal hakynda erbet pikirde
bolup bilerler. sonuň üçin allatagala
musulman aýallaryň hemmesine
ýüzlenip, olaryň emeli hereketlerden
daş durmaklaryny emir edendir. aýatyň
dowamynda bolsa şeýle aýdylýar:
«yslamdan öňki jahylyýet döwrüniň
aýallarynyň özüni alyp barşy ýaly, köçä
bezenip çykyp endamyny
görkezrnesinler»,
şeýlelikbilen aýallaryň erkekleriň
arasynda hiçhili zerurlyk ýokka
aýlanypolaryň ünsüni çekmezlikleri,
pitne we harama sebäp bolmazlyklary
emir edilendir.
bezenmek edebi
bezenmek, owadan görünmek,
halanylmak umumanaýallaryň
ýaradylyşynda bar bolan häsiýetdir. şol
sebäpli dinimiz yslam olardaky bu
duýgynyňbarlygyny hoş görýändir.
hususan är-aýal arasynda gowy
gatnaşyklaryňdowamary üçin bular
zerulyk kabul edilipdir. aýal ärini hoşal
etmek üçin herhili bezeg we zynatyny
dakynyp biler. emma ärinden
başgalaryny hoşaletmek üçin
bezenmeklige asla rugsat berilmändir.
çünki allatagala: «aýallar zynatlaryny,
elleri we ýüzündenbaşga ýerlerini açyp
görkezmesinler» (nur, 31) aýaty bilen
muny gadagan edendir. sözümizi
jemläp aýtsak,aýallaryň zyna eltjek her
hili hereketden, bezenip owadan
görünmekdendaş durmaklary gadagan
edilendir.
ahyret doganlygy edebi
halkymyzyňarasynda gadymdan
dowam edip gelýän, emma
türkmenlerde juda seýrek gabat gelýän
däpleriňbiri hem ahyret doganlygydyr.
käbir ýerlerde aýal bilen erkek biri-
birlerine senmeniň ahyret
doganymsyň diýip ganlary gatylyp,
kyýamatlyk dogan bolunýar. şeýle
etmeklik olary biri-birine mährem
derejä ýetirmez, sebabi mähremlik nesil,
öýlenmeklik, süýt emmek ýoly bilen
bolýandyr. bu üç ýoldanbaşga hili
ýagdaýda mähremlik bolmaz. emma
aýalyňaýal bilen, erkegiň erkek bilen
kyýamatlyk dogan okaşmalarynda hiç
hili zelel ýokdur.
garry aýallaryň edebi
aýbaşy we önelgeden galan,
nikalanmak umydy galmadyk garry
aýallar, zynatlaryny erkeklere
görkezmezlikşerti bilen pürenjegini
aýyrmaklarynda hiç hili günä ýokdur.
yöne örtünmekleri olar üçin has
haýyrlydyr. (nur, 60) bu aýat bilen
allatagalaaýbaşy we önelgeden galan
aýallara ýeňillik bolsun diýip, örtünmek
meselesinde rugsat edilendir. çünki olar
şehwetdenkesilip, erkekleriň ünsüni
kän bir çekýän däldir. olaryň erkeklere
hem zerurlygy galmandyr. rugsat
berilmegine garamazdan, garry
aýallaryňtakwa bolmaklary ündelýär.
biri-birlerine mährem bolanlaryň
gatnaşyklarynyň edebi.
ýokarda hem bellenişi ýaly, aýallaryň el
we ýüzünden başga ýerleri öwrat bolup
mährem bolmadyk, ýagny, nika düşen
erkeklere şol ýerlerini görkezmekleri
haram saýylypdyr. mährem bolan
(nikalaşmak haram bolan) adamlar
aýalyň göbek we dyz aralygyndan
başga öwrat kabul edilen ýerlerini
görmeklik günä saýylmadyk adamlar
(nur, 60) süresindeşeýle düşündirilýär.
«aýallar zynat ýerlerini (elleri we
ýüzündenbaşga tutuş endamyny)
ärine, kakasyna, gaýynatasyna, öz
ogullaryna, öweý ogullaryna, erkek
doganlary bilen jigilerine, weolaryň
ogullaryna, gyz doganlary bilen
jigileriniňogullaryna, musulman
aýallara, hyzmatyndaky gul-gyrnaklara,
erkeklik hyjuwy galmadyk garry
ýaşulylara, heniz aýala-erkege degişli
öwrat we mährem yerlerini saýgaryp
bilmedik çagalara görkezmeginde hiç
hili zelel ýokdur, emma bulardan
başgasynazynat ýerlerini görkezmek
bolmaýar ... » (nur, 31).
aýatda aýdylan hadyslar barada
gysgaçadüşündiriş berilse has gowy
bolar. şeýle hem aýatda geçen zynat
sözi aýalyň elleri we ýüzünden başga
mährem bolmadyk adamlara
görkezmek öwrat bolantutuş endamy
diýmekdir. çünki zynat diýlip
aýdylmagynyňsebäbi, aýalyň zynat we
şaý-seplerini dakynan ýerleriniň
goralmagyna ünsi çekip örtünmegini
güýçlendirmek üçindir. aýratynam
zynaty görkezmek, zynat dakylan
ýerleri açyp görkezmek diýen manyny
aňladýar. şonuň üçin allatagala aýatda
aýalyň zynat ýerlerini, ýagny, mährem
däl erkeklere görkezmek öwrat bolan
elleri we ýüzündenbaşga tutuş
endamyny kadadan çykma hökmünde
diňemährem bolan adamlaryň görüp
biljegini beýan edendir. aýalyň
mähremi bolan adamlar bolsa şulardyr:
äri: är aýalynyň endamynyň hemme
ýerine seredip biler.
aýalyňärine hiç bir ýeri öwrat däldir we
onuň ýanynda ýapynmagy hökman
däldir.
kaka: - aýalyň kakasy, atasy, babasy.
gaýynata: - ariniň kakasy we atasy ..
ogullary: - aýalyň özünden dünýa inen
ogullary ...
öweý ogullary: - ariniň başga
aýallaryndan bolan
ogullary weolaryň çagalary ...
doganlary we jigileri: süýtdeş, öweý
tapawudy ýok, ähli doganlary we
jigileri .. .
doganlarynyñ we jigileriniñ ogullary:
gyz-oglan tapawudy ýok, ähli
doganlarynyňwe jigileriniň ogullary...
bu sanan adamlarymyz bilen aýalyň
öýlenmekligi haram bolanlygy üçin
olaryňýanynda hem ikinji derejeden
öwrat bolan, ýagny, göbek bilen dyz
aralygyndanbaşga, saç, baş, boýun,
gerden, döş, gol, bajak we ş.m. zynat
ýerleriniň açyk bolmagy günä däldir,
ýöne ýapynmak edeplilikdir. aýatda
kakanyň doganlarynyňwe daýylarynyň
agzalmaýanlygynyň sebäbi, bular kaka
hökmünde kabul edilenligi üçindir.
şeýlehem süýt emişen doganlar-da
aýala mähremdir.
musulman aýallar: musulman däl
aýallaryňýanynda musulman bir aýalyň
ýanynda göbek bilen dyz aralygyndan
başga, saç, baş, boýun, gerden, döş, gol,
bajak we ş.m. ikinji derejeden öwrat
bolan ýerlerini açyp görkezmegi haram
we günä saýylypdyr.
erkekligi ýok adamlar: eneden
doglanda ya-da dürli sebäpden
erkekliginden mahrum galanadamlaryň
we dälileriň ýanynda aýal ýapynman
biler. sebäbi bularda jynsy arzuw
bolmanlygy üçin aýal hökmündedirler,
ýöneiň laýygy örtünmekdir.
kiçi çagalar: bular aýala-erkege degişli
öwrat we mährem ýerlerini heniz
saýgaryp bilmedik çaga bolanlary üçin
aýalyňzynat ýerlerini görkezmeginde
hiç hili zelel ýokdur, ýöne olaryň edepli,
terbiyeli yetişmekleri üçin görelde
bolmaklyk has laýygydyr.
hawa, jemläp aýtsak. bu sanalan
adamlar, umuman, aýal bilen bile
ýaşamak, iýmek-içmek we bile işlemek
zerurlygy bolup biljek kişilerdir. bularyň
ýanynda ýeňillik bolmagy üçin
allatagalanyň musulmanlara eçilen
lutuf-yhsany we keremidir. yslam
ýeňillikdinidir. eger şeýle ýeňillik
berilmedik bolsa bu elbetde, durmuşda
uly kynçylyga sebäp bolardy. sebäbi
aýallaryň işländewe hyzınat edende
zynat ýerleriniň käbir taraplary açylma
ähtimaly köp bolýandyr. şonuň üçin her
iki tarap-da kyn yagdaýa düşerdi.
şu hakykaty hem unutmaly däldiris.
elbetde, ýokarda aýdylan erkekleriň
ýanynda aýalyň zynat ýerlerini
örtmezligi meselesi allatagalanyň
berýän rugsady we kesgitleýän çägidir.
hökman açmaly diýlendüşünjäni
aňlatmaýar. kämil, edep-haýaly bir
musulman aýal olaryň ýanynda zynat
ýerlerini açmaga ejap eder, utanar.
aýala mährem bolanşol erkekler hem
käbir halatlarda aýalyň zynat ýerleri
açylaýanda-da oňa asla seretmez.
seretmek dürs bolmaýşy ýaly, özi
üçinem uly utanç we edepsizlik saýar.
çünki edep-haýaly her musulman,
hemişetakwa ýaşajak bolar.
has ginishleyin okamak ucin www.ylmyhal.narod.ru sahypasynyn mashgala bolumine seredip bilersiniz.
Netijede oglan-gyz ya zenan-erkek dostlugyna ynanamok we goldamok.
bolup bilmez
Niyetinize gora diyip pikir etyan.
OGALN bn gyz dost bolup bilmez! 😆 yone OGLAN bn gyz dost bolup biler! bolup bilmez diyyanler boss bos gurlemnhou,bolup yorenler az dal! isleseniz gohlashalyn... shu wagt yazmaga yaltanyan...