Hadys-29(yigrimi dokuz)

<b style="mso-bidi-font-weight:
normal">NESILLER

Abdullah ibn
Mesudyň (radyýAllahu anhu) rowaýat etmegine görä, Resulullah (sallaLlahu aleýhi
we sellem) buýurdylar: „Adamlaryň iň gowylary meniň döwürdeşlerimdir (ýagny
sahabalarym), soňra olardan soňra geljeklerdir (ýagny tabiynler), soňra bolsa
olardan soňky geljeklerdir (ýagny etbau tabiynler). Olardan soňra şeýle adamlar
dörär! Olaryň şaýatlygy kasam-andlaryndan öňde geler, kasam-andlary bolsa
şaýatlyklaryndan öňde geler“. (Buhary). 

ŞERHI:<span lang="HR" style="mso-ansi-language:
HR"> Sahabalar-hakykatdan hem Resulullahyň (sallaLlahu aleýhi we sellem)
mekdebinde, Allah (jelle jelaluhu)-yň garamagynda ýetişen nesildir. Şonuň üçin
olar kyýamata çenli hemme mu'min-musulmanlara mysal we göreldeli nesildir. Olar
Resulullahyň (sallaLlahu aleýhi we sellem) aýdyşy ýaly „Siziň üçin asmandaky
ýyldyzlar ýalydyr. Olaryň haýsysynyň yzyna düşseňiz hidaýat taparsyňyz“. Olaryň
her biri biziň üçin gözel mysal we ybratdyr. Seýýid Kutubyň (rahymahuLlah) aýdyşy
ýaly, „Ýene bir gezek dünýäniň haýsy hem bolsa bir ýerinde, şol sanda, şol
wasplarda Yslam jemagaty dörese, onda Yslam ýene-de ýer ýüzünde häkim bolar“. Olardan
soňra tabiynlar nesili gelýär, ýagny sahabalary gören we olardan
ylym-terbiýesini alan musulmanlar. Olar hem Yslama köp hyzmat edipdirler, hem
ylymda, hem jihatda uly işler bitiripdirler. Etbau-tabiynler, ýagny tabiynleri
gören nesil bolsa, hadys, tesfir we fykh ylymlarynda çygyr açypdyrlar. Ýöne
musulman nesil näçe şol ajap Resulullah (sallaLlahu aleýhi we sellem) döwrinden
(ýagny Asry-Sagadatdan) daşlaşdygyça, şonçada güýçli, imanly, çuňňur takwaly we
Pygamber ahlakly adamlar diýseň azalypdyr. Ýöne olar hiç wagt ýitip gitmändir,
näçe kyn bolsa-da, göreşmäge, päk Yslamy düşündirip-ýaýratmaga dowam edipdirler.
Şol adamlaryň saýasynda bize päk Yslam üýtgemän, Pygamber (sallaLlahu aleýhi we
sellem)-iň öwredişi ýaly gelip gowuşypdyr. Resulullah (sallaLlahu aleýhi we
sellem) şeýle bir döwür gelip, musulmanlaryň içinde şeýle häsiýetli adamlaryň
dörejekdigini aýdýar. Ýagny her bir işe, dogry bolsa-bolmasa şaýatlyk ederler.
Kasam et diýseň welin ýaýdanarlar, sebäbi ýalandyr. Emma ilki pikirlenip, Allahdan
(jelle jelaluhu) gorkup kasam etseler gowy dälmi? Dogrysy şol dälmi? Şaýatlygyň
uly jogapkärçiligi bar ahyryn. Ýalan şaýatlyk iň uly günä dälmidir. Olaryň
kasamlary öňde geler. Wallahi bu şeýle diýip kasam ederler. Onda nädogry zada
nädogry, dogry zada dogry diýiň diýip şaýatlyk ediň (özüňizde we başgalarda)
olar derrew öz aýdan wada-kasamlaryny unudyp gaçmak bilen bolarlar. Ýagny
Pygamber (sallaLlahu aleýhi we sellem) şeýle bir döwir geler welin, ummatyň
içinde içinde şahsiýetsiz, ygtybarsyz, ygrarsyz, dowamatsyz, öz bähbidine görä
üýtgäp durýan adamlaryň köpeljekdigini aýdypdyr. Ýalňyşmasam, Pygamber (sallaLlahu
aleýhi we sellem) şu zamandaky ymmaty salgy berýär. Hiç hili takwalyk we hikmet
ýok, akmaklyk we tekepbirlik, gorkaklyk we betnebislik, ahlaksyzlyk we ş.m. bar.
Ynamdar bil baglarlyk, syr ynanarlyk, arkalaşarlyk näçe musulman bar
daş-töweregiňizde? Näçesi başyňa kyn gün düşende öňki ahlagyny, ant-wadasyny,
şaýatlygyny üýtgetmän şol bir durkyny saklap bilýär? Näçesi dünýäniň bezeg we
lezzetleriniň öňünde aljyrap özüni ýitirmän bilýär? Ýöne elhamdulilläh, zamana
näçe bozgak bolsa-da, päk Yslamy boýunça ýaşamaga dowam edýän, kynçylyklara
sabyr edýän mu'minler bar we olar Allaha (jelle jelaluhu) töwekgellik edip,
ylym, hikmet, yhlas bilen Yslam ýolundan ýöremäge dowam edýärler. Olara hiç
kimiň öwgisi, gollamagy hem gerek däl, olar öz sogaplaryny, muzduny Allahdan (jelle
jelaluhu) garaşýarlar we şonuň üçin ýaşaýarlar. Ömürlerini, mal-mülklerini,
bütin zehin-mümkinçiliklerini diňe Allah (jelle jelaluhu) razylygyny gazanmak
üçin ulanýarlar. Musulmanlaryň sahaba nesli barada gowy öwrenmekleri gerekdir,
olar hakykatdan hem Allahyň (jelle jelaluhu) we Pygamberiň (sallaLlahu aleýhi
we sellem) öwen neslidir. Hasan Basri (rahymahuLlah) öz döwrüniň musulmanlaryna
„Siz sahabalary görsediňiz olara däli diýerdiňiz. Ýöne olar sizi gören bolsalar,
size kämil musulman diýmezdiler“ diýipdir. Sebäbi olar şeýle takwa ýaşaýyş alyp
barýardylar welin, siziň üçin bu geň bolup görünerdi. Olaryň gözünde bolsa, siz
Yslama şeýle ýüzleý garap ýaşaýaňyz welin, olar (sahabalar) bular musulman
dälmi, nämemi diýip geň galardylar. Allah (jelle jelaluhu) bize sahabalaryň
ahlagyny bersin. Ämin.

«Araňyzdaky öýlenmedikleri we durmuşa çykmadyklary we salyh gul-gyrnaklary öýeriň. Eger olar garyp bolsa, Allah lutfy-keremi bilen olary mätäçlikden halas eder. Çünki Allahyň lutfy-keremi giňdir. Ol her bir zady bilýändir», (Nur, 32)