Türküstan Diýarynyň Şuglasy

                                                         ZAMAN,MEKAN,DOST-ÝARLAR
1145-1221-nji ýyllaryň arasynda Türküstan diýarynda ýaşap geçen Nejmeddin Kübranyň ýaşan döwri,mekany we dost-ýarlary hakda gysgaça maglumat bermek ýerlikli bolarmyka diýýärin.Häzirki wagtda türki döwletleriň ýaşaýan sebiti geçmiş taryhda dürli döwletleriň gol astynda bolan we dürli at bilen atlandyrylan geogafiki sebitdir.Mawerennahr,Horosan,Horezm we Türküstan ýaly atlar bilen atlandyrylan bu giň topragyň araçäkleri hem döwürden-döwre üýtgäp gelendir.VIII asyrda ewemileriň gelmegi netijesinde yslam dini bilen tanyşan bu sebitde ýehudylykdan we hristiýanlykdan başga-da buddizm,maniheiz,zerduştlyk,mejusylyk ýaly dinler hem bardy.Aýratyn hem samanlylaryň we garahanlylaryň döwründe ylym-bilim, yrfan we sungat meýdanlarynda özüniň ösen döwrüni başdan geçirýän bu sebit, horezmşalar döwletiniň häkimiýeti wagty mongol belasy bilen ýüzbe-ýüz bolýar we syýasy durmuş bilen bir hatarda ylym we medeniýet dünýäsi hem uly möçberde ýitgi çekýär.Yslam äleminiň başyna gelen iň uly weýrançylyklarynyň biri bolan bu butparaz mongol basybalyşlarynda birnäçe sungat ýadygärlikleri ýykylyp, ýüzlerçe alymalr, pirler şehit edilip, müňlerçe kitap we eserler ýakylyp ýok edilýär.Inhä, mongollar bilen bu aldym-berdimli söweşde jeň meýdanynda şehit düşen pir-erenleriň biri hem Nejmeddin Kübradyr.Onuň ömür-beýanyna, ýazan eserlerine we olaryň ýetiren täsirlerine geçmezden ozal, yslam dininiň çäklerinde  dörän tasawwuf medeniýetine, tasawwufy eserleriň we pikirleriň emele geliş hadysasyna seredilip geçilse, onuň özünden öňki kärdeşleri we pikirdeşleri bilen içgin tanyşylsa, Nejmeddin Kübranyň pikir garaýyşlaryna gowy düşünmek üçin peýdaly bolarmyka diýýän.
Dowamy bar.........