Garynja kislotasy

Garynjalaryň bedeninde formik

kislota(HCOOH) atly himiki

maddany öndürýän mäzler bar.

Şonuň üçin hem bu kislota

“Garynja kislotasy” diýlip

atlandyrylýar. Garynjalar

antibiýotik täsire eýe bolan bu

maddany belli wagtlar

endamyna sürtýärler. Şeýlelikde,

hem hinlerinde, hem-de öz

üstlerinde döreýän bakteriýa we

kömelekleriň epgegi olara asla

kär etmeýär.

Garynjalaryň öz bedeninden

önýän bu kislotadan nädip

habarlydygyna we olar bu

kislotany nädip dogry ulanyp

bilýändiklerine geň galaýmaly.

Ýogsa-da garynjalaryň bu

häsiýeti beýleki jandarlara tanyş

bolsa nätjek?

Guşlaryň käbir görnüşleri hem

garynjalardaky bu kislotadan

peýdalanýarlar. Guşlar garynjalar

ýaly himiki maddany öndürip

bilenoklar. Şu sebäpli hem olar

ýygy-ýygydan garynja hinlerine

baryp, garynjalara öz

ýelekleriniň arasynda

gezmelemäge rugsat berýärler.

Ine, bu täsin usul bilen bedenine

formik kislotasy çalnan guş

üstündäki parazitlerden hem

halas bolýar.

Garynjalar formik kislo tanyň

kömelekleri ýok edýändigini

nädip bilýärler? Näme üçin

bedenlerinden şeýle zyýanly

madda bölünip çykýan bolsa-da,

bu madda garynjanyň özüne

zelel ýetirenok? Guşlar garyn­

jalarda formik kislotanyň

bardygyny we muny parazitlere

garşy ulanmalydygyny nädip

bilýärler?

Ilki bilen bu himiki maddanyň

nädip emele gelýändigini

anyklamak zerur. Elbetde, bu

maddanyň öz-özünden döre­

megi asla mümkin däldir. Formik

kislotany göz öňüne getireliň. Bu

kislotanyň sintezlenmeginde

sähelçe bir ýalňyşlyk bolaýsa,

onda bu madda özüniň

antibiýotiki häsiýetini ýitirer.

Belki hem formik kislotanyň

ýerine, başga bir zyýanly madda

emele gelerdi.

Bu jandarlyň hiç haýsysy hem şu

işleri özbaşlaryna ýerine ýetirip

bilmezler. Garynjalar doglan­

larynda, eýýam şeýle häsiýete

eýe bolup dogulýarlar.