Siziň internetdäki howpsuzlygyňyz üçin: HTTP däl, HTTPS...

Şu güni Cyber Security (Internet howpsuzlygy) boýunça biraz gözeg etdim. Öwrenen zadymyň iň esasysyny siz bilen paýlaşmagy makul bildim. Beýlekileri hem ýuwaş-ýuwaşdan paýlaşaryn. Birinji HTTPS-den başlamakçy.
 
HTTPS (SSL Encryption)
 
Gündelik durmuşymyzda köpümiz internetiň üsti belen söwda edýäs, hasaplarymyza girýäs, pul geçirýäs, sahypa açýas we şuňa meňzeşler. Ýöne interneti diňe bir öz liniýamyzyň üsti bilen ulanamyzok. Kafede, McDonaldsda, KFC-de Internet kafelerde, aeroportlarda ýa wireless internet bolan ýerlerde şahsy hasaplarymyza girýän wagtlarymyz az däl.
 
Şol wagt içimizde çalaja ikirjiňlenme bolýar: Biri passwordymy  görýärmikä? Biri soň hasabyma şu networkuň üsti bilen girermikä? we ş.m. Şonuň üçin köp korporasiýalar HTTPS diýen howpsuzlyk sistemasyny girizdi. HTTP + SSL/TLS = HTTPS. Bu sistema bize näbelli bolan aragatnaşyk liniýasynyň üstünde howpsuz internet kanalyny döredip berýär. Ýagny, howpsuzlygy kepillendirilen websahypalar http:// bilen başlanok, olar https:// bilen başlaýar. Haýsydyr bir bankyň liniýasyna gireniňizde, bir ýere pul geçireniňizde howpsuzlygyňyza göz ýetirmek üçin saýtyň URL ýazylýan ýerine serediň. Eger “https” däl-de, “http” bolsa, onda şübhelenip bilersiňiz. Siziň allanýan bolmagyňyz gaty ahmal. Mysal üçin Gmail, Hotmail ulananyňyzda URL-ňize seredip görseňiz, HTTP däl-de, HTTPS diýip başlaýar.
 
MYSAL ÜÇIN, AŞAKDAKY SAÝT PUL TRANSFERI ÜÇIN HOWPLY:

MYSAL ÜÇIN, GMAIL-E SERETSEŇIZ "HTTPS" DURANDYR.
 

 
Soňky wagtlar pylany pylanynyň Facbook sahypasyna giripdir diýen gürrüňler köpeldi. Şonuň üçin ýaňy ýakynda Facebook korporasiýasy hem HTTPS howpsuzlyk sistemasyny ýola goýdy. Muny işletmek üçin aşakdaky düzgüni ulanyň.
 
1: Account - Account Settings
 

 
2. Account settings-e gireniňzde son Account Security. Shu yerde 2 gutyny hem yşaratlamaly:

Şeýle eden halatyňyzda, eger bir adam siziň hasabyňyza girse, siziň e-mail adresiňize ýa telefonyňyza habar berýär we giren adamyň nireden girýändigini, haýsy şäherdedigini görkezýär. Siz bolsa ony bloklap bilýäňiz ýa-da edil şol wagt duruzyp bilýäpiz. Bu diňe şäher üýtgäninde däl, kompýuter üýtgäninde hem habar berýär. Nähili browserden girilenini, OS sistemasyny aýdýar. Muny barlap gördüm, işledi.
 
Indiki tema: Size e-mail iberen adamyň nireden iberendigini bilmek mümkinmi? – şu barada ýazmakçy.
 
Ondan soňky tema: Identity theft. Ýagny internetde şahsy maglumatlaryňyzyň ogulanyp, size zyýan ýetirilmeginden goranmak.