Ylmy yewropa osdurdimi?

Salam hormatly agzalar. Ylym her asyrda ozunin guyjini orta goyup gelyan uly guyc. Bilsimiz yaly 21 asyrda hem esasy guyc ylmyn, bilimin tehnologiyanyn elinde. Hemmamizin bilsimiz yaly ya da hemmamize owredisleri yaly (okuwda, uniwersitetde) ylmy yewropa osdurdi we osdurmage dowam edyar. Ya biz yalnysyasmy ya da yalnysh owredilyarmi?
Orta asyrda yewropada ylym, pikir resmi sekilde gadagan edildi.Ony oz bahbitlerinden
basga hic zat bilmeyan karol we papazlardy. Shol yyllarda pikirlerini orta atyan, yada kicijik ylmy barlaglar geciryan alymlar yuwas yanyan odun ustunde yuwaslyk bilen yanmaga ducar edilyardi. Munun yaly hadysadan doly taryhly yewropa nadip ylmy osdurdi? Yewropada alymlar ejir cekyaka (ondanam on) yslam dunyasinde alymlar gaty uly abraya eye bolup, ylmyn esaslaryny duzyadiler. Mundan 11 asyr on Yslam alymy Jabir bin Hayyan Harran medresesinde beren bir sapagynda "Madda, guycli energiyadyr. Atom diyilyan zat parcalansa ondan guycli energiya dorar. Bu guycli energiya (menzetmek yaly bolmasyn) Allahyn gudraty yalydyr, sonun yaly kicijik zadyn dowulmesi Huday gorasyn Bagdat yaly shaheri yok edip biler". Jabir bin Hayyam modern fizikada gecilyan optikanyn kanuny we enceme teoriyalary duzen alymdyr. Omar Hayyam, Descartesden 500 yyl on Analitik geometriyanyn esasaryny duzup goydy. Binom, Pisagor, Pascal ucburclygy yaly geometriyanyn esasy kanunlaryny Hayyam 570 yyl on aydyp gecipdi. El Biruni Trigonometriyanyn esaslaryny we enceme tebigy hadysalary barlaglar arkaly subut etdi. Algebranyn gurujusy bolan Horezminin Cebir atly kitabyny yewropalylar 3 asyr son latynca terjime edip uniwersitetlerinde esasy kitap hokmunde ulandylar. Yewropada uly alymlaryn (Bacon, Albert, Hobbes, Rousseau) unsuni ozune ceken filozof, matematik we fizik alymy bolan Faraby sesler hakynda ilkinji teoriyany orta atan yeke tak alymdyr. Astronomiyada hem yslam alymlary tarapyndan ilkinji gezek gok jisimleri, planetalaryn aylanys ugurlary hakynda ilkinji barlaglar gecirildi. El-Memun 800 nji yyllarda planetalaryn aylanys tablissasyny we 1 derejelik meridyan hasaplap 123300 metr aydyp gecdi, Memun bu barlagynda (21 asra gora) %2 yalnyslyk goyberdi. Medissinada ilkinji hassahana, ilkinji dermanhana, ilkinji medissina medresesi yslam yurtlarynda guruldy. Butin bu ylmyn ozeni bolan alymlarymyz tanamazlyk we bize entegem yewropaly alymlar tarapyndan ylym owrenyandigimizi oydup yasamak gaty erbet. Yone yewropaly alymlary tanamagymyz, yslam alymlarynyn eserlerini nace asyt son oz dillerine terjime edip oz ylmy barlagy we netijesi diyip tanatmak yeterlik boldy.