Над пропастью во ржи (Д. Сэлинджер)
Bu ýazgy RSS lentasyndan dikeldildi, teswirleri saklanmandyr.
Над пропастью во ржи (Д. Сэлинджер)
Bir näçe gezek okan kitabym, ýöne näçe okasamda ýene täzeden okamaly bolýar, sebäbi biz zat gözden sypan ýaly duýgy erkime goýanok.
Intirnetdaky habara görä eser öz wagtynda goh turuzan eser, taňkytçylar bir öwdüler bir döwdüler. Şu wagyt hem eseri taňkytlaýanlar az däl. Netijede eser Time žurnalyň her kim okamaly diýen 100 kitabynyň hataryna girýär, we käbir ýerlerde mekdep programmasyna hem girizlen.
Eser Holden atly Amerikan ýaş oglanyň adyndan ýazylan. Holden 16 ýaşly adaty däl Amarekin ýetginjegi, dünýä garaýşy başgalardan tapawutly. Oň kellesiniň sag tarapynyň saçlary çal. Holden ýapyk görnüşli mekdepde okaýar we çärýekde gowy okamaýanlygy üçim mekdepden çykarylýar. Ol bolsa Holdenyň eýýäm 4-nji mekdebi. Oglanyň okuwa we durmuşa hiç hili höwesi ýok. Eseriň sýužetynda hiç hili many ýok, ýetginjegiň durmuşyndan 4-5 gün diýen ýaly, ýöne oglanjygyň dünýä garaýşy eseriň bar gymmaty. Holden daş töwerekde bolup geçýän allaw we iki ýüzliligi ýigrenýär, özem allawyň ähli görnüşini. Holdenyň pikirne göre daş töwerekde diňe aldaw.
Mekdep direktory okuwçylaryň ene atalarynyň diňe baýlary bilen gowy salamlaşýar. Mekdepde diňe gowy nahar hepdäň 6 güni berilýär, sebäbi ertesi gün hemme okuwçylaň ene atasy öz çagalaryny görmäge gelýäler we öz çagalaryndan düýn näme iýdiň diýip soralar öýdýäler.
Holden mekdep umumy ýaşaýyş jaýyndan iki sany goňşysyny deňeşdirýär; Olaryň biri Ekli atly oglan, kirli hapysa, dişleri çüýrik, dügürtükli, mydama bir zat bilen keselli. Edil daşy ýaly içem çüýrän ýaramaz häsýetli oglan. Ikinjisi bolsa Stedleýter atly oglan, özüne seredýän owadan, daýaw, sport bilen meşgullanýar. Ýöne oň hem içgi dünýäsi çüýrän. Stredleýter il ýüzüne gowy syraýar, ýöne Ekli özini içgini dünýäsine görä alyp barýar. Holdenyň pikirne göre olaryň ikisem bir adam. Ýöne biri öz kemçiliklerni gizleýär, ikinji gizlänok. Eseriň başynda Stredleýter bir gyz bilen duşuşyga gidýär, ol gyz bolsa Holdenyň çagalykdan jorasy bolup çykýar. Ol gyz şaşka (шашки) oýnanda damka çykan çöplerini ulananok eken. Holden Stredleýtera ol gyza salam aýt diýýär we sora diýýär, —sen entegem damka çykan çöpleriňi ulanaňokmy diýip? Stredleýter duşuşykdan gelensoň Holdenyň oňa gahary gelýär, sebäbi ol gyz bilem maşynyň içinde ogşaşypdyrlar. Stredleýter ol gyza salam aýtmandyr we damka çykýan çöpler barada-da soramandyr. Holdenyň ýöredýen pikirne görä Stredleýter bir gyz bilen arkaýyn ogşaşyp bilýär, ýöne oň içgi dünýäsi bilen birjigem gyzyklananok. Elbetde bu umuman alnan pikir, oglanlaň baram şeýle. Ýenede eseriň dowamynda Holden oglanlar we gyzlar barda köp agzap geçýär. Meň gyzlara nebsim agyrýar diýip köp agzaýar; —ine siz ulanarsyňyz we durmuş gurarsyňyz, baran oglanyňyz bolsa diňe maşynlaň we aragyň gürüňinden başga hiç zat bilenok we ş.m. Eser entek ýazylmaka ol bölek bölek hekeýakardan durýan eken. Hakykatdanam eser böleklere meňzeş, kijijek sahnalar, bir birine bagly däl ýaly, diňe baş gahryňan Holden ol sahnalary baglaýar.
Eseriň bir ýerinde Holden agşamky barda otyr, bir negir şol barda piýanyna çalýar. Holdenyň pikirne görä ol negyr adamlaň öwgülerinden ýaňa çenden aşa aýnadylan. Diňleýjileriň bary negyra japak çalýalar. —Eger meni şeýle öwen bolsalar, şahsy kemsitme diýip hasaplardym, —diýýär Holden. Bu haram diňleýjiler islendik gowy adamy zaýalamaga taýyn.
Manysy; wezipä geçip üýtgeýän, ulymsy bolýan adamlaryň günäsi 100% olaryň özlerinde dälde, eýsem töweregindäki taşşak göterýän adamlarda. Gowy adamy irginsiz öwüp, taşlagyny göterip dursaň ol hem zaýalanýar. A biri siziň taşşagyňyzy göterjek bolsa diýmek ol sizi sylanok. —Ine Holdanyň edýän pikiri.
Holden agşamky bardan gamgyn otela gaýdyp gelýäw wagty otelyň liftçysy oňa "künti" teklip edýär. Sagadyna 5 dollar, gijesine 15 diýip aýdýar. Holden ömrüne gyz bilen ýatyp görmedik bolsada künti çagyrýar. Az salymdan özi bilen deň duşyrak gyz gelýär. Holden ol gyz bilen näme etjegini bilenok, nätanyş gyz bilen ýatmak duýgysy oňa ýigrenji bolup görünýär. Holden gyza 5 dollar berýär we ugradýar. Gyz (künti) gaty görýär, bolmasa hiç zat ýok ýerden 5 dollar gazandy. Mümkin oglanyň özini islemedigi üçin gaty görendir, ony awtor aýan edenok. Ertesi gün irden Holdeniň otagyna liftçy bilen künti gelip Holdendan ýene 5 dollar alyp gidýäler. Sebäbi liftçy Holdenä sagadyna 10, gijesine 15 dollar diýdim diýýär. Holden pul bermäge razy bolanok, ýöne dawadan soň barybir ýene 5 dollar çykarmaly bolýar. Meň özüm düşünmedim küntili sahnaň näme aňladýanyny, ýöne çaklap biljek zadym Haram işe baş goşup, temmi alan oglan barada bolaýmasa, sebäbi eseriň hiç bir başga ýerinde baş gahryman hiç hili erbet iş edenok. Diňe şol küntili sahnada erbet iş edýär we liftçydan urulýar.
Ertesi günmi ýa soňky gün Holden öz Sally atly jorasyny duşuşyga çagyrýar. Duşuşugyň soňunda Holden Salla boýun alýar: —Men bar zatdan duýdum diýýär. Allawdan we iki ýüzlilikden, adamlar gymmat maşyn alýalar we bar aladalary nädip öz maşynlaryny has gowy maşyna çalşmak. Köp pul gazanmak üçin okaýarlar we netijede ýene gymmat maşyn alýalar. Ömründe ýekeje kitap okap görenoklar, bar edýän gürrüňleri futbol komandalary, gyzlar we maşyn, we ş.m. Holden Salla bille gaçyp gideli diýýär, bir ýerlerde çeşmän boýunda ýaşarys diýýär. Gyz razy bolanok we oglandan gaty götýär. Holdan hakykatdanam adamlardan gaçasy gelýär, sebäbi adamlaryň kemçiligini aýdyň görýär.
Holdenyň özünden kiçi gyz jigisi bar, entke çagajyk. Çagalara mahsus bolşy ýaly ýalan sözlänok we iki ýüzli däl. Eseriň dowamynda Holden şol gyz jigsini göresi gelýändigini ýatlaýar. Holdeny arasa zada ymtylýar, çaga bolsa arasaçylygyň alamaty. Iň soňunda Holden öýünden gaçmagy nýetine düwýär we ruhy kesellileri ýejerilýän keselhana düşýär. Edil däli hana dal, ýöne sanatory tipda keselhana. Eseriň başyndada men şol ýerde diýip başlaýar.
Sýužet umuman alaňda şeýle, okuwdan çykarlan Holden öýlerine göni barmaga gorkyp hepdäň 3 günine çenli otelda ýaşaryn diýen netijä gelýär. Sebäbi okywdan ugradylan hat öýlerine 2 gün barmaly. Hatdan öň meni okuwdan kowdylar diýen habar bilen barasy gelenok, okuw bolsa başga şäherde, Holdenyň ene atasy Newýorkda. Eseriň bar wakasy Holdenyň 3-4 gününden gürrüň berýär.
Eseriň adynyň gelip çykyşam ýöne däl. Uçudyň üstünde bugdaýlygyň içinde. Holden eserde şeýel diýýär: —Müňlerde çaga bugdaýda oýnap ýör, özem uçudyň ýanynda. Ýekeje uly adamam ýok. Men bolsa uçudyň ýanynda durup çagalary tutýan, olar aşak gaçaýmasyn diýip.
Eseriň maksady hem şeýle, adamlary ýalançy we iki ýüzli dünýäň bölegi bolmakdan goramak.
Elbetde meň ýazanjalam bilen eseri okanyň deň däl. Meň özüm eýýäm 4-5 gezek okaýan. Gaty gowy kitap.
Bir näçe gezek okan kitabym, ýöne näçe okasamda ýene täzeden okamaly bolýar, sebäbi biz zat gözden sypan ýaly duýgy erkime goýanok.
Intirnetdaky habara görä eser öz wagtynda goh turuzan eser, taňkytçylar bir öwdüler bir döwdüler. Şu wagyt hem eseri taňkytlaýanlar az däl. Netijede eser Time žurnalyň her kim okamaly diýen 100 kitabynyň hataryna girýär, we käbir ýerlerde mekdep programmasyna hem girizlen.
Eser Holden atly Amerikan ýaş oglanyň adyndan ýazylan. Holden 16 ýaşly adaty däl Amarekin ýetginjegi, dünýä garaýşy başgalardan tapawutly. Oň kellesiniň sag tarapynyň saçlary çal. Holden ýapyk görnüşli mekdepde okaýar we çärýekde gowy okamaýanlygy üçim mekdepden çykarylýar. Ol bolsa Holdenyň eýýäm 4-nji mekdebi. Oglanyň okuwa we durmuşa hiç hili höwesi ýok. Eseriň sýužetynda hiç hili many ýok, ýetginjegiň durmuşyndan 4-5 gün diýen ýaly, ýöne oglanjygyň dünýä garaýşy eseriň bar gymmaty. Holden daş töwerekde bolup geçýän allaw we iki ýüzliligi ýigrenýär, özem allawyň ähli görnüşini. Holdenyň pikirne göre daş töwerekde diňe aldaw.
Mekdep direktory okuwçylaryň ene atalarynyň diňe baýlary bilen gowy salamlaşýar. Mekdepde diňe gowy nahar hepdäň 6 güni berilýär, sebäbi ertesi gün hemme okuwçylaň ene atasy öz çagalaryny görmäge gelýäler we öz çagalaryndan düýn näme iýdiň diýip soralar öýdýäler.
Holden mekdep umumy ýaşaýyş jaýyndan iki sany goňşysyny deňeşdirýär; Olaryň biri Ekli atly oglan, kirli hapysa, dişleri çüýrik, dügürtükli, mydama bir zat bilen keselli. Edil daşy ýaly içem çüýrän ýaramaz häsýetli oglan. Ikinjisi bolsa Stedleýter atly oglan, özüne seredýän owadan, daýaw, sport bilen meşgullanýar. Ýöne oň hem içgi dünýäsi çüýrän. Stredleýter il ýüzüne gowy syraýar, ýöne Ekli özini içgini dünýäsine görä alyp barýar. Holdenyň pikirne göre olaryň ikisem bir adam. Ýöne biri öz kemçiliklerni gizleýär, ikinji gizlänok. Eseriň başynda Stredleýter bir gyz bilen duşuşyga gidýär, ol gyz bolsa Holdenyň çagalykdan jorasy bolup çykýar. Ol gyz şaşka (шашки) oýnanda damka çykan çöplerini ulananok eken. Holden Stredleýtera ol gyza salam aýt diýýär we sora diýýär, —sen entegem damka çykan çöpleriňi ulanaňokmy diýip? Stredleýter duşuşykdan gelensoň Holdenyň oňa gahary gelýär, sebäbi ol gyz bilem maşynyň içinde ogşaşypdyrlar. Stredleýter ol gyza salam aýtmandyr we damka çykýan çöpler barada-da soramandyr. Holdenyň ýöredýen pikirne görä Stredleýter bir gyz bilen arkaýyn ogşaşyp bilýär, ýöne oň içgi dünýäsi bilen birjigem gyzyklananok. Elbetde bu umuman alnan pikir, oglanlaň baram şeýle. Ýenede eseriň dowamynda Holden oglanlar we gyzlar barda köp agzap geçýär. Meň gyzlara nebsim agyrýar diýip köp agzaýar; —ine siz ulanarsyňyz we durmuş gurarsyňyz, baran oglanyňyz bolsa diňe maşynlaň we aragyň gürüňinden başga hiç zat bilenok we ş.m. Eser entek ýazylmaka ol bölek bölek hekeýakardan durýan eken. Hakykatdanam eser böleklere meňzeş, kijijek sahnalar, bir birine bagly däl ýaly, diňe baş gahryňan Holden ol sahnalary baglaýar.
Eseriň bir ýerinde Holden agşamky barda otyr, bir negir şol barda piýanyna çalýar. Holdenyň pikirne görä ol negyr adamlaň öwgülerinden ýaňa çenden aşa aýnadylan. Diňleýjileriň bary negyra japak çalýalar. —Eger meni şeýle öwen bolsalar, şahsy kemsitme diýip hasaplardym, —diýýär Holden. Bu haram diňleýjiler islendik gowy adamy zaýalamaga taýyn.
Manysy; wezipä geçip üýtgeýän, ulymsy bolýan adamlaryň günäsi 100% olaryň özlerinde dälde, eýsem töweregindäki taşşak göterýän adamlarda. Gowy adamy irginsiz öwüp, taşlagyny göterip dursaň ol hem zaýalanýar. A biri siziň taşşagyňyzy göterjek bolsa diýmek ol sizi sylanok. —Ine Holdanyň edýän pikiri.
Holden agşamky bardan gamgyn otela gaýdyp gelýäw wagty otelyň liftçysy oňa "künti" teklip edýär. Sagadyna 5 dollar, gijesine 15 diýip aýdýar. Holden ömrüne gyz bilen ýatyp görmedik bolsada künti çagyrýar. Az salymdan özi bilen deň duşyrak gyz gelýär. Holden ol gyz bilen näme etjegini bilenok, nätanyş gyz bilen ýatmak duýgysy oňa ýigrenji bolup görünýär. Holden gyza 5 dollar berýär we ugradýar. Gyz (künti) gaty görýär, bolmasa hiç zat ýok ýerden 5 dollar gazandy. Mümkin oglanyň özini islemedigi üçin gaty görendir, ony awtor aýan edenok. Ertesi gün irden Holdeniň otagyna liftçy bilen künti gelip Holdendan ýene 5 dollar alyp gidýäler. Sebäbi liftçy Holdenä sagadyna 10, gijesine 15 dollar diýdim diýýär. Holden pul bermäge razy bolanok, ýöne dawadan soň barybir ýene 5 dollar çykarmaly bolýar. Meň özüm düşünmedim küntili sahnaň näme aňladýanyny, ýöne çaklap biljek zadym Haram işe baş goşup, temmi alan oglan barada bolaýmasa, sebäbi eseriň hiç bir başga ýerinde baş gahryman hiç hili erbet iş edenok. Diňe şol küntili sahnada erbet iş edýär we liftçydan urulýar.
Ertesi günmi ýa soňky gün Holden öz Sally atly jorasyny duşuşyga çagyrýar. Duşuşugyň soňunda Holden Salla boýun alýar: —Men bar zatdan duýdum diýýär. Allawdan we iki ýüzlilikden, adamlar gymmat maşyn alýalar we bar aladalary nädip öz maşynlaryny has gowy maşyna çalşmak. Köp pul gazanmak üçin okaýarlar we netijede ýene gymmat maşyn alýalar. Ömründe ýekeje kitap okap görenoklar, bar edýän gürrüňleri futbol komandalary, gyzlar we maşyn, we ş.m. Holden Salla bille gaçyp gideli diýýär, bir ýerlerde çeşmän boýunda ýaşarys diýýär. Gyz razy bolanok we oglandan gaty götýär. Holdan hakykatdanam adamlardan gaçasy gelýär, sebäbi adamlaryň kemçiligini aýdyň görýär.
Holdenyň özünden kiçi gyz jigisi bar, entke çagajyk. Çagalara mahsus bolşy ýaly ýalan sözlänok we iki ýüzli däl. Eseriň dowamynda Holden şol gyz jigsini göresi gelýändigini ýatlaýar. Holdeny arasa zada ymtylýar, çaga bolsa arasaçylygyň alamaty. Iň soňunda Holden öýünden gaçmagy nýetine düwýär we ruhy kesellileri ýejerilýän keselhana düşýär. Edil däli hana dal, ýöne sanatory tipda keselhana. Eseriň başyndada men şol ýerde diýip başlaýar.
Sýužet umuman alaňda şeýle, okuwdan çykarlan Holden öýlerine göni barmaga gorkyp hepdäň 3 günine çenli otelda ýaşaryn diýen netijä gelýär. Sebäbi okywdan ugradylan hat öýlerine 2 gün barmaly. Hatdan öň meni okuwdan kowdylar diýen habar bilen barasy gelenok, okuw bolsa başga şäherde, Holdenyň ene atasy Newýorkda. Eseriň bar wakasy Holdenyň 3-4 gününden gürrüň berýär.
Eseriň adynyň gelip çykyşam ýöne däl. Uçudyň üstünde bugdaýlygyň içinde. Holden eserde şeýel diýýär: —Müňlerde çaga bugdaýda oýnap ýör, özem uçudyň ýanynda. Ýekeje uly adamam ýok. Men bolsa uçudyň ýanynda durup çagalary tutýan, olar aşak gaçaýmasyn diýip.
Eseriň maksady hem şeýle, adamlary ýalançy we iki ýüzli dünýäň bölegi bolmakdan goramak.
Elbetde meň ýazanjalam bilen eseri okanyň deň däl. Meň özüm eýýäm 4-5 gezek okaýan. Gaty gowy kitap.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst · RSS
○ Teswirler saklanmandyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: RSS lentasy (Feedly) — ertir.com, 10 iýun 2017 ý. · Lentany gör ↗
Teswirler 0
Teswir ýok.