ÝEŇMEK ÜÇIN ÝARADYLAN HALK
Bu ýazgy RSS lentasyndan dikeldildi, teswirleri saklanmandyr.
Orta asyrlarda ençeme yklymlary özlerine boýun egdiren türkmenleriň ykbaly, taryhy ýoly arap halyflarynyň birini gyzyklandyrypdyr. Ol iň danyşment wezirini ýanyna çagyryp: “Türkmenleriň dowamly hökmürowanlygynyň syry, hikmeti nämede? Bular nä töwra halk, baran ýerinde derrew ornaşýar, ýerli halk bilen dessine dil tapyşýar. Edeni ugruna bolýar. Ýüreklerinde gorky-ürki ýok. Bularyň nesil-neberesi, şejeresi, şöhraty, şany, dabarasy, artykmaçlygy hakda nirede näme ýazylan bolsa, kimden nähili gürrüňler eşiden bolsaň, ählisini jemläp getir, okaýyn, öwreneýin, düşüneýin” diýipdir. Danyşment wezir döwrüniň iri-iri kitaphanalaryna, taryhçy alymlaryna, dünýäniň habaryny ülkelere ýaýýan jahankeşde söwdagärlere, kyssaçylara halyfyň talabyna laýyk öz bilýän maglumatlaryny jemläp ibermegi tabşyrypdyr, towakga edipdir. Özi hem basa oturyp, kitaplary dörjelemege başlapdyr. Pygamberiň hadyslaryndan başlap, taryhçylaryň galdyran her bir ýazgysyny ürç edip okapdyr, belläp alypdyr. Bu wagtyň dowamynda beýleki ülkelerden hem birnäçe maglumatlar toplanypdyr. Birnäçe aýlardan soň, türkmenleriň taryhyna we mertebesine degişli ummasyz ýazgy peýda bolupdyr. Danyşment wezir bu ýazgylary tertipläp, halyfyň huzuryna giripdir. Taryhy ýazgylaryň juda kändigini ýaňzydyp, haýsy kitaby okap başlamakçydygyny sorapdyr. “Munça kitaby okajak bolsam, men ähli wagtymy sarp etmeli bolaryn. Sen gowusy, şu ýazgylaryň içinden ünsüňi çekýän ýüz sany sebäbi saýlap getir” diýip, halyf tabşyrypdyr. Wezir ýene birnäçe wagtdan soň dolanyp gelipdir: “Şany beýik halyfymyz tagsyrymyz, tabşyrygyňyz bir kemsiz berjaý edilendir. Türkmenlere degişli iň ähmiýetli maglumatlary bir ýere jemledim” diýipdir. Halyf şol ýüz sebäbiň içinden hem on sanysyny saýlap getirmegi gaýtadan sargapdyr. “Bu örän müşgil mesele. Ýüzlerçe kitapdan gysgaldyp-gysgaldyp, maňzyny saýlap alyp, ýüz edip goýduk. Henizem ýatlap boljak birnäçe häsiýetleri gyrada goýmaly bolduk” diýip, wezir boýurganypdyr. Emma halyf sözünden dänmändir. Weziriň hem hökümdara “ýok” diýmäge ýagdaýy ýok. Ol sebäpleriň gowusyndan gowusyny saýlap, olaryň sanyny ona ýetiripdir. Jem bolan netijäni alyp, halyfyň ýanyna barypdyr. “Örän ajap iş etdiňiz. Şol on sebäbiň maňzyna düşünsem, onda men türkmenleriň bu tapawutly taraplaryna has aýdyň göz ýetirerin” diýip, halyf oňa hoşallyk bildiripdir. Soňra wezire garap: “Ýogsa-da, munça wagtlap bu ýazgylary senden gowy öwrenen başga biri ýok, hany sen aýt, türkmenleriň beýle ykbally halk bolmagynyň syry, hikmeti nämede eken?” diýip sorapdyr. “Şany beýik halyfymyz, bu sözleriň birnäçe sebäbi, subutnamasy bar, emma ýekejesini ýatlasam hem ýeterlik bolar. Türkmenler aslynda ýeňmek, üstün çykmak üçin ýaradylan halk. Muny pygamberiň hadyslary hem, taryhy kyssalar hem tassyklaýar. Ymmatyň ussat alymlary, ulamalary, hökümdarlary, serkerdeleri hem şolaryň neslinden çykar diýilýar. Olar ot, suw, ýel ýaly tebigy güýçlerden soňra, hökümi rowan iň güýçli esgerler hökmünde ýatlanylýar. Agzybirlige per berseler, ýeňmek, üstün çykmak, beýik bolmak olaryň ykbaly. Bu ýerde başga syr ýok” diýip, jogap beripdir. Halyf danyşment weziriň bu sözlerini makullapdyr. Özüni oýlara salan sowalyň nagt, ygtybarly we ynandyryjy jogabyny tapandygyna begenipdir. Soňra wezirine garap: “Sen bu saýlanan ýazgylaryň ählisini bir ýere jemläp, kitap ýaz. Goý, onuň bir nusgasy halyflyk köşgünde dursun. Biziň nesil-neberelerimiz hem bu halkyň ykbalyny öwrensin, nusga alsyn” diýip, ýörite tabşyrypdyr. Buýsançly ýeri, şeýle kitabyň bolandygyny başga-da birnäçe çeşmeler tassyklaýar.
Arap dilinden terjime eden Rahmet GYLYJOW.
Arap dilinden terjime eden Rahmet GYLYJOW.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst · RSS
○ Teswirler saklanmandyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: RSS lentasy (Web Archive) — ertir.com, 3 iýun 2017 ý. · Lentany gör ↗
Teswirler 0
Teswir ýok.