ЛУКМАН ХЕКИМИҢ ӨВҮТЛЕРИ БАРАДА

ЛУКМАН
ХЕКИМИҢ ӨВҮТЛЕРИ БАРАДА

  
Лукман диени Ыбрайым Халылулла алейхис салам диен пыгамбериң Нахур диен
бир доганы бар. Шол Нахурың Багур диен бир оглы бар. Багурың оглы-да Лукмандыр.
Шонуң ялы-да Лукман Эйюп алейхис салам Пыгамбериң-де егенидир. Лукман өз
дөврүниң хекими болупдыр. Шонуң үчин оңа Лукман хеким дийип, ат гоюпдырлар. Лукман
хеким бизиң китапларымызыңайдышына
гөрә, 1000 яшапдыр. Шу вагт Лукман Хекимиң геченине такмынан 3 мүң 90 йыл
болупдыр. Ол ХезретиДавут Пыгамбер
алейхис саламың-да везири болуп, 30 йыл биле гезипдир. Бизиң уссат
Магтымгулымыз Лукман Хекимиң яшыны 4400 дийип айдыпдыр. Ол өз гошгусында:

Дөрт
мүң дөрт йүз яшан Лукман Хекимиң

Башы гара гума батды яранлар-

диййәр. Эмма бизиң китапларымыз
1000 яшапдыр диййәр. Тефсирлерде шейле диййәрлер: «Лукманы пыгамберлик билен
хикметиң арасында өз ыгтыярында гоюлды. Шонда Лукман Пыгамберлиги ыгтыяр этмән,
хикмети ыгтыяр этди»-диййәр.

  
Хикмет-диени дилиң гепләнде догры
геплемек, йүрегиң пикир эденде, догры пикир этмек, бедениң херекет эденде,
догры херекет этмек. Ине, шу үчүси ялңышылман эдилсе, шоңа хикмет диййәрлер.

  
Гүнлерде бир гүн сүйр гүнортан Лукмана асмандан бир сес гелйәр:

  
-Эй, Лукман! Сени пыгамбер эдип, ер йүзүне хәким этмегими
ислейәрмиң?-диенде, Лукман ол сесе шейле җогап берйәр:

  
-Эгер мениң Первердигәрим мени өз эркиме гойса, мен хекимлиги ислейәрин,
Пыгамберлиги ислемейәрин. Эгер мениң Первердигәрим маңа теклип этсе, онуң
буйругы баш үстүне-диййәр. Мундан соң перишделер гелип, Лукмандан сораярлар:

  
-Эй, Лукман! Сен нәме үчин 
Пыгамберлиги алмадың? Шонда Лукман:

  
-Эгер мен ер йүзүниң хәкими болсам, думлы-душдан маңа зулумлар хүҗүм
эдер. Шол вагт догры дуруп, ялңышман хөкүм этсем, мен довзахдан азат боларын.
Эгер-де ялңышайсам, онда мен хеләк боларын. Мен бу дүнйәде абрайлы (шерепли)
боланымдан, хор-зелил боланым говудыр. Эгер бир адам дүнйәни ыгтыяр этсе, дүнйә
ол адамың деңинден гечер. Дүнйә хөкман гечмели зат. Шейдип ол адам ахыръетден
бипай галар-диййәр. Лукман Хекимиң берен шу җогабына перишделер хайран
галярлар. Шейлелик билен Лукман Хеким тә Давут Пыгамбер алейхис салам
дөрейәнчә, өз заманының мүфтиси (питива бериҗиси) боляр. Хезрети Давут
Пыгамбере Пыгамберлик берленде, Лукман Хеким хөкүм этмеклигини бес эдйәр. Шонда
ондан сорапдырлар:

  
-Сен нәме үчин хөкүм этмегиңи бес этдиң?-дийлен вагтында, Лукман Хеким:

  
-Бес этмели вагты боланда-да, бес этмейәнми? Инди Пыгамбер дөреди, мениң
бес этмели вагтым болды-дийипдир. Шондан соң Лукман Хеким 30 йыл Давут
Пыгамбериң везири болуп гезйәр. Лукман Хекиме асмандан гелен сес Давут алейхис
салама-да гелйәр. Давут алейхис салам Пыгамберлиги кабул эдйәр.

  
Гүнлерде бир гүн Давут Пыгамбер еке өзи отырка, бирден бир нәче адам
онуң өңүнде пейда боляр. Давут Пыгамбер гең галып, алҗыраяр. Чүнки онуң
гапысында гаравул барды. Хер ким ругсат билен гирйәрди. Эмма бу адамлар-адам
суратына гирен перишделерди. Оларың ичинде Җебрайыл, Микайыл перишделер-де
барды. Алла Тагала олары Давут Пыгамбери сынамак үчин ёллапды. Булар перишде
болансоң, дивардан (стенадан) гечип гирйәрлер. Давут Пыгамбер булары
“галтаманлардыр” дийип, гуман эдйәр. Шол вагт олар: «Эй, Давут! Сен горкма!
Биз бир давагәр. Өз давамызы саңа чөздүрмәге гелдик»-диййәрлер. Шоларың
давасыны Алла Тагала Куръаны-Керимиң 38-нҗи сүресиниң 23-нҗи аятында шейле
хабар берйәр: «Ики давагәриң бири:

  
-Шу мениң доганым. Онуң 99 гөлеси бар. Мениң-де бирҗе гөләм бар. Ол
доганым “шол бир гөле-де сенде болмасын, гетир гөләңи мениңкә гош. Ол гөледе
мениңки болмалы” диййәр-дийип, ол адамың үстүнден “шу мениң бир гөләми алды”
дийип, арз эдйәр. Шол адам арзыны айдып гутаран бадына, Давут Пыгамбер: «Бу
адам сениң еке гөләңи алмак билен саңа зулум эдипдир»-дийип, ол бирини
диңлемән: «Сен гүнәкәр. Бер гөлесини» дийип, хөкүм эдйәр. Булар ерлеринден
туруп, гөзден гайып болярлар. Алла Тагала: «Давут шол ерде өзүниң
сыналандыгыны ве ялңышандыгыны билди»-диййәр. Нәме үчин? Себәби 2 давагәр гелен вагтында, икисиниң-де
гепине гулак асмалы. Бирини диңләп, деррев хөкүм этмели дәл. Ол бирини-де
диңлемели. Белки онуң шаятлары бардыр. Шу ерде Давут Пыгамбер ялңышды. Бириниң
гепине ынанып, ол бирини геплетмеди. Деррев хөкүм этди. Давут Пыгамбер бу эден
ялңышы үчин кән аглап гезди. Хатда Давут Пыгамбер Лукман Хекиме:

  
-Саңа мүбәрек болсун сайлан хикметиң. Сен хикмети сайламак билен
сынагдан бошадың, ялңышмадың. Эмма мен Пыгамберлиги сайладым. Сынаг-да мениң
үстүме гелди, мен ялңышдым-дийди. Элбетде, Давут Пыгамбер ялңышды, йөне
Пыгамберлериң гүнәсини Алла багышлаяр.

  
Лукман Хеким шейле бир алым адамды. Онуң габры Палестина юрдуның, Рамле
диен шәхериниң Серфенде диен обасында ерлешйәр. Хәзирки вагтда улы зыярат
эдилйән ере өврүлипдир.

  
Худай Тебәрек ве Тагала: «Биз Лукмана хикмет бердик»-дийди.

 
Хикмет-диени дилиң гепләнде догрыны геплемек, йүрегиң пикир эденде,
догры пикир этмек, бедениң херекет эденде, догры херекет этмек. Ине, шу үчүси
ялңышылман эдилсе, шоңа хикмет диййәрлер.

Хикмет Худайың Пыгамберлере вахыны байрак
эдип берши ялы, пирлере берен байрагыдыр. Хикмет дийлен зады газанып болян зат
дәлдир. Хич ким хикмети газанып алып билмейәр. Хикмети Худай халан адамсына
берйәр. Онуң үчин Алла Тагала Куръаны Керимиң 2-нҗи сүресиниң 269-нҗы аятында: «Алла
Тагала хикмети халан адамсына берер. Хайсы бир адама Алла Тагала хикмет берсе,
шол адама кән хайыр берилдигидир»-дийипдир.
Бес, Алланың кән хайыр берен адамы Лукманы Хекимдир. Хеким дийип дили, йүреги,
амалы догры херкет эден адама дийилйәр. Хер киме хеким дийилмейәр.

Лукман Хеким 12000 (он ики мүң) бап хикмет
гепләпдир. Бап диени-кән җүмлелери ве кән меселелери үйшүрлип, җемленен улы
китаба айдыляр. Лукман Хеким шол хикмет китапларында кән несихатлар айдыпдыр.
Шол несихатларының биринде:

  
-Эй, оглум! Сен Худая таквалык эт, шонда сен кән пейда газанарсың. Саңа
кән хайырлар гелер-дийипдир. Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлем Лукман
Хекимиң шу гепи хакында: «Хер бир хикметиң башы, Аллаха таквалык этмекдир»-дийипдир.
Ене бир хадысында айдяр: «Сен дарышганлыкда-да, гиңишгенликде-де таква бол.
Ягны бай-да болсаң, гарып-да болсаң, хөкман таквалык эт». Ене бир
хадысында: «Хер ерде болсаң-да таква бол»-дийипдир. Бес, таквалык
диени-Худайың ёлунда болмак, Худайың эт диенини эдип, гач диенинден гачмакдыр.
Онуң үчин Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлем: «Кыяматда мениң
достларым, таква болан адамлардыр»-дийипдир. Пыгамбериң досты болмакдан
аңырда нәме бар?

Инди, эзиз мусулман доганлар! Хер киме
таква дийилмейәр. Таква болмаклыгың, өзүниң бир шерти бар. Шол шерти битирен
адам таква боляр. Хезрети Ибни Омар разыяллаху анху шу таквалыгың шертини беян
эдипдир. Шонуң үчин бир канун гоюпдыр. Шу вагта ченли шонуң гоян кануны, Ыслам
дининде, довам эдип гелйәр.

Хезрети Ибни Омар разыяллаху анху: «Өзүни
хич кимден говы гөрмедик адам таквадыр»-дийипдир. Эмма өзи-өзүнден разы
болуп: «Мен алымдырын, мен сопыдырын, мен карыдырын»-дийип, хемме адамдан өзүңи
ёкары гөрсең, онда сениң таква болмадыгыңдыр. Онуң үчин Пыгамберимиз саллаллаху
алейхи веселлем бир хадысында: «Бир адам өзүни-өзи халаса, ягны өзүнден
гөвнихош болса, 70 йылкы эден ыбадаты бидерекдир»-дийипдир. Ене-де бир
хадысында Пыгамбер саллаллаху алейхи веселлем: «Эй, мениң ымматым! Мен сизиң
өзүңизи говы гөрүп, өзүңизи хемме халкдан ёкары гөрмегиңизден горкярын. Сизиң
хайсы бириңиз өзүне “мен алым” дийсе, ол надандыр. Сизиң хайсы бириңиз өзүне
“мен җеннете гирерин” дийсе, ол довзаха гирер»-дийипдир. Онуң үчин песпәл
болмалы. Сен хер нәче таква болсаң-да, булутларың үстүнде намаз окасаң-да,
ене-де Худайыңдан горкың бейлеки адамларыңкыдан гүйчли болмалы. Сен пыгамбер
болмасаң, сениң үчин горкы болмалы. Хатда өвүлйәлерден кәбири перишделер билен
гидип, булутларың үстүнде намазлыгыны язып, перишделер билен биле намаз окап,
өзүни хемме халкдан ёкары тутаны үчин имансыз гечип, довзахы боланлары-да бар.
Худай сакласын. Бес, габарар ялы дәл.

Лукман Хекимиң айдан несихатларының ене
бири шейле: «Эй, оглум! Җыназалара барың, тойлара бармаң. Җыназалар сизе
ахыръети ятладар, ахыръете хөвеслендирер. Эмма тойлар сизи дүнйә
хөвеслендирер». Җыназа бармакда 4 саны пейда (согап) бар:

  
1. Җыназа окан адама Алла Тагала кән согап берйәр. Пыгамберимиз
саллаллаху алейхи веселлем: «Хайсы бир адам җыназа намазыны окаса, оңа бир
гыйрат согап берлер»-дийипдир. Гыйрат-диени Ухут дагы ялы согап
дийдигидир. Хатда Пыгамбер саллаллаху алейхи веселлем бир хадысында: «Бир
адам бир өлен адамыңка барып, онуң табыдыны эгнинде гоюп, 40 әдим әтсе, хер
әдимине бир улы гүнәси гечилер»-дийипдир. Бес, шу иши этсе, 40 улы гүнәси
гечилер. Ене-де бир хадысындаПыгамбер
саллаллаху алейхи веселлем: «Алла Тагала
мусулман адама кән байрак берйәр. Шол байракларың иң биринҗиси шу: Бир мусулман
адам өлсе, шонуң җыназасына нәче адам гелсе, Алла Тагала шол җыназа гелен
адамларың әхлисиниң гүнәсини багышлаяр»-дийипдир. Онуң үчин Лукман Хеким 3
мүң 90 йыл мундан озалвесъет эдип: «Эй,
оглум! Җыназа бар»-дийип гидипдир.

  
2. Өзүне җыназа окалан өлә, улы дереҗе берилйәр. Чүнки Пыгамбер саллаллаху
алейхи веселлем: «Бир адама 100 саны мусулман җыназа намазыны окаса, онуң
гүнәлери гечилер»-дийипдир.

  
3. Өлә баран адамлар “шу өли говы адамды” дийип, шаят болярлар. Мунуң
хакында Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлем: «Бир җемагат болуп, бир адама
“говы” дийип, шаятлык берселер, шол 
җемагат 40 адам я-да 40-дан кән болса, Алла Тагала шоларың шаятлыгыны
кабул эдер»-дийипдир. Шейле эдилмеги өлә бир улы дереҗе боляр. Түркменлерде
“Ил агзы керамат” дийлен бир накыл бар. Халкың дилинде бир адама говы дийилсе,
онуң дереҗесиниң артдыгыдыр. Ене бир хадысында Пыгамбер саллаллаху алейхи
веселлем: «Хер вагт адамлар үйшүп, бир
адама җыназа намазыны окап, “говы адамды” дийип, шаятлык берселер, Алла Тагала
шол адамларың билйән затларының хакында шаятлыгыны кабул этҗек, адамларың
билмейән задыны (ол адамың хич кимиң гөрмедик еринде эден гүнәсини) Алла Тагала
багышлар»-дийипдир. Онуң үчин ене-де
бизиң түркменлерде: «Адамың дили Алланың галамы»-диен бир аталар сөзи-де бар.
Бу дийдиги адамлар бир адама “говы” дийселер, Алла Тагала “говы” дийип язар.
Хатда Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлем: «Эй, ыммат! Сиз бир адама
“говы” дийип шаят болсаңыз, шол адама җеннет берлер. Сиз бир адама “эрбет”
дийип шаят болсаңыз, шол адама довзах берлер. Сиз Алланың Ер йүзүндәки гоян
шаятларысыңыз»-диййәр. Ене бир хадысында Пыгамберимиз алейхис салам: «Үч адам болуп, бир адама “говы” дийип,
шаят болсалар, шоңа җеннет ваҗып болар»-дийипдир. Шол вагт:

  
-Йә Расулаллах! Үч болман, ики адам айтса нәме?-диенлеринде, Пыгамбер
саллаллаху алейхи веселлем:

  
-Ики адам айтса-да, җеннет ваҗып
болар-дийипдир. Онуң үчин мусулман адама говы дийип айтмалы. Эсасанам өлен
адама шу адам говы адамды диймели. Пыгамбер саллаллаху алейхи веселлем: «Эй, ымматым! Сиз гечен адамларың айбыны
өртүң, эрбет затларыны гүррүң бермәң, говы затларыны гүррүң бериң»-дийипдир.
«Ай, пахыр говыды, намазхонды, месҗиде гидйәрди» диен ялы ве шуңа меңзеш говы
ишлерини айдың.

4. Өлүниң ызында галан адамлара
“Аллакувват” айдылып, гөвүнлик берилйәр. “Алла рахмет этсин, галанларыңыза Алла
сабыр берсин, ийман байлыгыны берсин” дийилйәр. Ине, шейдип гөвүнлик берип,
гынанч билдирмекде-де улы согап бар. Мунуң хакында Пыгамберимиз саллаллаху
алейхи веселлем: «Хайсы бир адам бир мусулман доганы өлен вагтында, ызында
галан адамлара дилдарлык (гөвүндарлык) этсе, Алла Тебәрек ве Тагала кыямат
гүнүндешол дилдарлык эден адама,
җеннетден бир дон гейдирер»-дийипдир. Ене-де бир хадысында Пыгамбер
саллаллаху алейхи веселлем: «Бир адам
бир адамың башына гелен кынчылыга (өлүм, йитим ве шуңа меңзешлер) гөвүндарлык
берсе, шол гөвүндарлык берен адама Алла Тагала үстүне мусыбат гелен адама берен
согабыны берер»-дийипдир. Шонуң
ялы-да өлә баран адам үчин бир ыбрат (гөрелде) бар. Баран адам гөрйәр. Ине, бир
абрайлы адам өлүпдир, онуң ызында аялы дул галыпдыр, чагалары етим галыпдыр,
малы эесиз галып, бөлүнипдир. Бу затлары гөрүп, өз-өзүне “бу ягдайбир гүн мениң башыма-да гелҗег-ов”-дийип,
шондан ыбрат аляр. Өзүниң-де өлҗекдиги, бакы дәлдиги ядына дүшйәр. Чүнки Алла
Тагала Куръаны-Керимде: «Хер бир ичи җанлы зат, бир гүн өлүм аҗысыны дадар»-диййәр.
Шу өлүмхакында Пыгамберимиз саллаллаху
алейхи веселлем: «Саңа өлүмиң вагыз эдиҗилиги етерликдир (бесдир)»-диййәр.
Ене бирхадысында: «Теркидүнйә болмагыңа, ахыръете хөвесленмегиңе, шу өлүмиң вагыз
эдиҗилиги бесдир»-дийипдир. (башга ерден саңа вагыз эдиҗи герек дәл
дийдигидир).

Лукман Хеким яңкы несихатында: «Эй оглум
җыназа бар. Тоя барма!»-дийди. «Тоя барма!»-диййәни эрбет ягдайда болян
тойлардыр. Тойларда арак ичилйәр, харамлыклар эдилйәр, багшы гетирилйәр, онуң
өңүнде гыз-оглан гарышып, танс эдйәрлер. Намыс депеленйәр. Уруш-дава шол
намысың үстүнде башланяр. Яш огланлар аракдан мес болуп, танса чыкярлар. Габат
гелен гыз-гелине сөз дийип, олар билен танс этҗек болуп, агзындан чыкян задыны
гулагы эшитмейәр. Бу ягдайы гөрен гызың доганы я-да ёлдашы бу огланы тойдан
алып чыкып, бир ерде оны уруп, көп вагтларда майып эдйәрлер. Шу затлар нәме
үчин боляр? Өзүмизиң намысымыза эе болмадыгымыздан боляр. Эгер биз бейле
намысҗаң болсак, илки башдан өз намысымыза эе болмалы. “Бар гызым, танс эдибер”
дийип, биз өз намысымызы өз элимиз билен сергә чыкарярыс. Хамала диерсиң
абраймыка диййәс. Бизиң бу ишимиз «Гелиң, мениң намысымы гөрүң, оваданмы?
Овадан дәлми?» диймекдир. Хей-де бир адам өз намысыны өзи сергә гоярмы? Бу бир
бихаялык, масгарачылык. Эгер сен бейле гайратлы болсаң, нәме үчин өз намысыңа
эе болмаяң? Эгер сиз намысыңызы өйде сакласаңыз, бир ере гидениңизде яныңыз
билен әкитсеңиз, сизиң намысыңыза дегмәге кимиң гайраты бар. Дегмек бейледе
дурсун, гөзүниң гытагы билен середип билмезлер. Хер вагт биз өз намысымызы өз
элимиз билен сергә гоян вагтымыз, яш огланлар «Мунуң какасы я-да доганы
гетирди. Олар зат диймезлер»-дийип, бизиң намысымыза хүҗүм эдйәрлер. Шу багшылы
той намысларың сергисидир. Багшылы тоя намысына эе болмаянлар баряр. Намысына
эе болман, сесини чыкарман, гезип йөрен адамлара Алла Тебәрек ве Тагала
Куръаны-Керимде «Дейюс» (дейюс-өз әхли машгаласыны башгалардан габанмаян
адамдыр) дийип ат берйәр.

Эй, мусулман! Эй, түркмен! Сен дейюс
болмана разымың? Алланың азабына душмага разымың? Алла Тебәрек ве Тагала
“дейюсың барҗак ери отдур”-диййәр. Онуң үчин Пыгамберимиз саллаллаху алейхи
веселлем өз хадысында: «Багшылы той, танс, дейюслык гөйә сувуң экини
гөгердиши ялы, адамының йүрегинде мынапыклыгы гөгертйәр»-дийипдир. Адамың
йүреги 2 задың: ийман билен мынапыклыгың җайыдыр. Бир адамың йүрегинде ийман
болса, ол нур болуп, Алланың ёлуна чагыряр. Эмма йүрегинде мынапыклык болса, ол
гараңкылыга, эрбетлиге чагыряр. Онуң
үчин Пыгамберимиз алейхис салам бир хадысында: «Нахарларың ичинде иң эрбет нахар, харам тойларда эдилен нахардыр.
Себәби харам тойлара шейтанлар чагырыляр»-дийипдир. Шейтан диййәни
багшылар, танс эдйәнлер ве шулара середип леззет алянлардыр. Бизиң түркмен
җемагатымызда-да бир мысал бардыр: «Той дийсең гуры келле тогаланар». Ягны гуры
келле диени бош келле, акылсыз адам, харам тойлара бетер хөвесҗең болар
дийдигидир. Шунуң хакында Пыгамбер саллаллаху алейхи веселлем: «Харам тойлара барып, багшының сесини
эшидип отурмак гүнәкәрчилик, шол тойлара бармак пасыкчылык, ондан леззет алмак
динден чыкмаклыкдыр»-дийип яманлапдыр. Онуң үчин эзиз доганлар! Пыгамбериң
яманлан тоюны этмеҗек болуң, бу улы гүнәкәрчиликдир.

Лукман Хеким ене бир айдан несихатында: «Эй,
оглум! Сен даңдан гыгырян хораздан эҗиз болма. Тур, ёрганыңа чолашып ятма»-диййәр.
Сәхер вагты хораз Алланы зикир эдип гыгыряр. Сен хем сәхер тур-да Алланы зикир
эт. «Тур сәхер ят эт Худайы, йыгла сен Халык биле»-дийип, Магтымгулы шонуң үчин
айдяр. Сәхер дийип гиҗәниң алты бөлегинден соңкы бөлегине айдыляр. Ягны гиҗәни
алта бөлсең, шонуң алтынҗы бөлеги сәхер боляр. Сәхер вагты бир улы берекет
бардыр. Худай Тагала: «Мен Ериң-гөгүң патышасыдырын. Хайсы бир адам сәхер
вагты мениң үчин укудан туруп дилесе, мен онуң дилегини берерин. Ким маңа 
ыбадат этсе, мен онуң ыбадатыны кабул эдерин, ким менден гүнәсини
дилесе, мен онуң гүнәсини багышларын»-диййәр. Шонуң үчин бизиң бейик
акылдарымыз Магтымгулы шейле диййәр:

Тур, сәхер Худая
ялбар,

Ыслам өйүң абат болсун.

Яманы гой, ягша ёл
бер,

Шейтан иши бибат болсун.

Сәхер вагты тоба эденлериң тобасы кабул
боляр. Онуң үчин Алла Тебәрек ве Тагала Куръаны-Керимиң 3-нҗи сүресиниң 17-нҗи
аятында: «Худая якын болан адамлар, сәхер вагты гүнәлериниң гечилмегини
сорарлар»-диййәр. Ене бир аятда Алла Тагала: «Худая якын болан адамлар сәхер вагты Аллаха истигфар айдярлар, ягны
гүнәлериниң гечилмегини Алла Тагаладан сораярлар»-диййәр. Онуң үчин сәхер
вагты оя болмалы. Ене-де бир
гошгусында Магтымгулыайдяр:

Сәхер вагты гафыл болмаң яранлар,

Дергәхлер ачылан чагдыр бу чаглар.

Рахмеде душ гелди,
бу вагт эренлер

Хак нуры сечилен чагдыр бу чаглар.

Пыгамберимиз саллаллаху алейхи веселлем:
«Сәхер вагтында окалан 2 рекагат намаз, дүнйәден ве дүнйәниң ичиндәки
затлардан-да согабы кәндир, хайырлыдыр»-диййәр. Ене бир хадысында: «Гоюн
берекетдир»-диййәр. Нәме үчин? Себәби гоюнда бир гылык бар. Гоюн илкагшам
ятяр ве гиҗәниң алтыдан бириниң соңкы вагты оя боляр, зикир эдйәр. Шонуң үчин
гоюның берекети кәндир. Эмма ит гиҗе ятмаяр. Сәхер вагтында уклаяр. Онуң үчин
итде берекет ёкдур. Ит хер йылда 4 гузлаяр. Хер гузланда 6-8 саны гүҗүк
гузлаяр. Шу болуп дуршы билен Ериң йүзүни тутайҗак ялыдыр, эмма сәхер уклаяны
үчин берекети ёкдур. Гоюн хер 6 айдан бир гузлаяр. Хер гузланда бирини гузлаяр.
Кә вагт бир-ики экиз я үч экиз гузлаяр. Шейлеликде, гоюнлар сүри-сүри болуп
гезип йөрлер.

Алламейи Худайгулы Вепайы диен
түркменлерде бир улы алым гечипдир. Ол алым «Ровнакыл Ыслам»-дийип, бир
китап языпдыр. Шол китабында шейле дийипдир:

«Ятар иблис үстүне
ганат яйып,

Башына овсар уруп, аклын алып»

Шейтан ол адамың үстүне ганат
яйып, “ят, энтек говы укудан дой” дийип, ол адамың башына ногта салып, оны
ятыряр. Шейлеликде, оңа эртир намазыны гечирдер. Шонуң үчин, эзиз мусулман
доганлар! Шу айдылянлардан пейдаланың! Гайрат эдип, сәхер вагтында туруп,
намазыңызы окаң, җыназалара барың, тойларыңызы дини той эдиң. Алла Тагала сизе
бу дүнъеде абрай берип, ахыръетде өз рахметине дучар эдер. Алла Тагала барымыза
товпык берип, Лукман Хекимиң
айданларындан нетиҗе алмагы несип этсин! Худая ялбарып, дилег-догалар эделиң.
Алла Тагала хеммәңизе товпык-хидаят берсин! Әмин, йә Раббел аламын!