Ylýas Amangeldiýew bilen söhbetdeshlik
Salam teswirler.com'yñ mähriban agzalary! Hemmäñizi Döwlet Baýdagmyzyñ baýramy bilen çuññur gutlaýaryn! $eýle ajaýyp günde häzirkizaman türkmen edebiýatynyñ görnükli wekillerinden Ylýas Amangeldiýew bilen söhbetdeshlik geçirmegi makul bildik. Sagbolsun, 'yhlasly' agamyz biziñ haýyshymyzy kabul etdi. Sheýlelikde söhbetdeshligmize bashlaýarys. Ilkinji soraglar menden, siz hormatly agzalarmyzdanam gowja soraglara garashýas. Üns bereniñiz üçin ähliñize minnetdar! Soraglar: 1. Ömür ýoluñyz barada gysgaça aýdyp beräýseñiz. (Nirede doguldyñyz? Nirelerde okadyñyz?) 2.Shu wagta çenli näçe sany edebi ýazgy ýazdyñyz? (roman, goshgy, hekaýa...) 3. Ýazan eserlerñizden haýsylary çap edildi? 4.Shu wagt durmushda edebi ýazyjy shahyrlarmyzdan kimler bilen gatnashyk saklaýañyz? 5. Bir döredijilik adamy hökmünde 'Söýgi' diýlen düshünjä nähili garaýañyz? Dowamy bar...
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 113/113 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 1 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 113
Sag boluñ Ylýas daýy.
selhoza indi biziň döwrümizde tohu bolansoň tohum diyilýär. hemem oglanlary biziň döwrümizde yagny şuwagt kop kişi ol diyen öwüp baranok.dürli sebäplere görä men olary aýdyp oturmaýyn
Sag bolun Ylyas aga! Kanahatlanarly gowy jogaplarnyz u.n minnetdar! Sizden hayys eger kyn gormeseniz?:-) su yas sahyrlar Seyitmyrat G, Kakamyrat R dagy dostlarym diydiniz solara hayys Nesil gazetine oz gosgularny yygy-yygy cykarsalar hosal bolardym. Olar sayta girenoklarmy?
Yene bir gezek minnetdar Ylayas aga saytda siz yaly agrit halypa bardygynada begenyan!
Ylyas aga, sag bolung beren gürrüngleringiz üçin. düyn iş köpraek bolup, internete girmaege elim degmedi. mening-ae hiç hili soragym yok. Tangryyalkasyn. 🙂
Ylyas aga, bir soragym bar. 🙂 şu wagt yadyma düşdi.
galyng barada naehili pikir edyaersingiz?
Galyňmy? Iki ogul öýerdim. Üç gyzymy durmuşa çykardym. Hemmesinde-de galyň arada bardy. Körpämi öýeremde-de bolar. Men oňa garşy däl. Sebäbi, ol ýaş çatynjalary özbaşdak öýli duýmaga esas döredýär. Atly, goşly-golamly bolýarlar. Gyz çykaramda galyňdan hojalygyma bir köpüklik zat alyp galmadym. Sebäbi galyň gyza berilýär. Oňa süýthaky diýip ýalňyş aýdýarlar. Süýthaky galyňyň daşyndan enä sowgat hökmünde berlip bilner. Emma galyň tutuşlygyna gyzyň ygtyýarynda we ondan gyzdan biygtyýar almak haram. Galyň sebäpli gudaçylygy bozmajak bolmaly. Muňa iki tarapam düşünmeli. Düşünilýärem. Ogul öýereňde biraz bergili gezmeli bolýaň, emma Allah ýetirýär. Soň bolmadyk ýaly bolup gidýär. Oňa derek ogluň öýli-işikli (muňa göçme manyda - zatly diýip düşünmeli) bolýar. Esasy zat agzybirlik. Agzybirlik bolmasa galyňdanam, galyňsyz öýlenmekdenem peýda ýok.
iñ bet sorag rezin galoshyñ soragy:
ylyas agañ jogaby ondanan bet:
Bäh. Tüweleme soraglar we tüweleme jogaplar. Indi tanadym azda kände. Ýörite bararmykam diýýän Ý.A. kim diýip.
Hydyr aga bn ekeni ol sohbetdeshlik
indi ol yerdaki soraglarymy goyayyn:
sohbetdeshlik gutaranam bolsa, mende
1-2 sorag bar, olary yene-de jogaplanar
diyen umy bn soramakcy;
1-Orta Aziyada gadymy yadygarlikler,
ayratynam,metjitler in onat yagdayda
dineje Ozbegistanda goralyp saklanypdyr.
Name ucin TM-da az sanly bolsa-da
gadymy yadygarlikler goralyp saklanylan
hem bolsa, yekeje metjidem galmandyr?!
Bu yagdayi gonup- gocup yoren turkmen
halkynyn yagdayina baglamalymy ya shol
dowurlerdaki kagyz
ustundaki :ynanjymyzy yashama
azatlygynamy?!
Garaz, oglanlar bolup, ozara shu yagdayi
gozgadyk welin, metjit gurulmanson
galan daldir diyen yagday yuze cykypdy.
2- Onki baylar, ayratynam, 19-njy we 20-
nji asyr baylaryna koplenc zalym,
hilegar,ganhor, parahor,... we sh.m.
zatlar aydylyardy we kinolardyr ceper
eserlerde hem sheyle gorkezilyardi. Men
kabirlerinden yagdayin, aslynda, beyle
daldigini, tersine, baylaryn obalaryndaky
garyp yetginjekleri oyli-ishikli edenini,
goldawa matac mashgalalara yardam
edenligini eshidipdim.
Shu yagdayi biyanizmi, Hydyr aga?! Ya
bilyanlerden ya-da gonuden-goni sheyle
wakalara shayat bolanlardan dinlap
gordunizmi?!
Mollalar owerler ol kyyamaty,
Goysalar bu yagty jahan yagshydyr!
diyipdir oydyan Pyragy hem. Sheyle
bolanyna gora,umumy manyda baylar
zalym diyen netije emele gelyar-da?!
Ata şeýle gijä galyp beren sowalyňa olaryň gaty manyly hem jedelli soraglar bolandygy üçin pikirimi aýdyp galaýyn.
1. Türkmenlerde ruslar gelenden soň din Türkmenistanda has berk gysylandygy muňa sebäp bolandyr diýip pikir edýän. Sebäbi türkmenlerden ruslaryň Gökdepe urşunda gözi gorkupdyr. Şonuň üçin Orta Aziýadaky bu millete orslar elmydam şübhe bilen garapdyrlar. Eýranyň serhedini bahana edip bizde harby goşunlar köp saklanypdyr. Iberilýän partiýa işgärleri iň saýlamalar bolupdyr. Türkmenleri geçmişinden üzmek üçin ähli çäreler görlüpdir. Din eger Gurbanmyrat işanam şol söweşde şeehit bolan bolsa, has erbet ýagdaýa düşerdi. Gökdepe söweşinden soň türkmenleri yzyna göçürip getirmek üçin ruslar bosgunlaryň ýolbaşçysy Gurbanmyrat işan bilen duşuşyklar geçiripdirler. Şonda ol diniň, ahlagyň, özbaşdaklygyň şertlerini goýupdyr. Şondan soň her oba özbaşyna öňküsi ýaly ýaşamaga, dinini, ahlagyny saklamaga mümkinçilik alypdyr. Ol hatda Gökdepe urşundan soň Gökdepäň gaýrasynda öz medresesini hem gurupdyr. Onda okuwçy ýetişdiripdir. Emma Gurbanmyrat işanam uruşdan soň on ýyl töweregi ýaşap ýogalypdyr. Bolşewikler türkmenlere has hem gazaply daraşypdyrlar. Öz taryhyny gowy bilýän ruslaryň Gökdepe urşundan bolşewik bolsalaram habarly bolandyklary düşnükli. Olar ähli arap harply kitaplary öýlerden ýygnap ýakypdyrlar. 1937-ýyllaryň tutha-tutlugynda ilki basylan, atylan, sürgün edilenler mollalar, halkyň öňüne düşenler (baýlar, gurply, özüni oňarýan hojalyklar)bolupdyr. Emma şonda-da türkmen öz dinini beýleki orta aziýa halklarynyňkydan berk tutup gelipdirler. Milliligini ýitirmändir. Mesjit dolduryp, ymamly namaz okara türkmenlerde düýbünden ýagdaý galmandyr. Her kim ýekelikde namazyny zordan okar eken. Hatda namazyny taşlamaga mejbur bolanlar hem bolupdyr. Duşmandan başyňy gutarmak maksady bilen namazy goýmak mollalar tarapyndanam ýalňyş hasaplanmandyr. Dinimiz inçeler, ýöne üzülmez diýipdirler. Goňşulrymyzda hernäçe mesjit känem bolsa, mollaçylyk okadylanam bolsa, biziňki ýaly berk millilik saklanmandyr, dinem şonuň ýaly. Men muňa 1981-nji ýylda şol ýerlerde bolamda göz ýetirdim. 60-70 ýaşlaryndaky garry aýallaram ýüzlerini reňkläp gysga, ýewropa biçimindäki köýnekleri geýýärdiler. Biziňkileriňem zaýalanmagyna az galypdy. Ýöne ýaşulular bilen eken inçelse-de üzülmedi.
2. Bu soragyň jogabam ýokardaky taryhymyzdan gaýdýar. Aýgytly ädimiň ilkinji wariantlarynda ol halk gahrymany edilip ýazylypdyr. Soň ony berk tankytlap täzeden ýazdyrypdyrlar. Mollalar öwerler ol kyýamaty diýen setirler soň ýazylyp, köne şahyrlarymyzyň adyndanberlen bolmagy hem mümkin. Şeýle bolmadyk ýagdaýynda-da bu setirlere dogry düşünmelimikädiýýän. Mollalar, ýagny din alymlary hakykatdanm kyýamaty öwýärler. Emma, olaryň özleri ýene-de şol kyýamaty gazanmak üçin ýene goýsalar bu dünýä ýagşdyr diýýärler. Çünki, bu dünýede bir minut artyk ýaşamak bize bir günämizi ýuwmaga berlen mümkinçilikdir diýip düşünsek bu ýerde hiç hili ters zat ýok. Başlarymyzyňsahawatly bolandyklary hakynda gaty kän mysallar bar. Bu hakda biz makalalar hem ýazypdyk. Häzirem ýazýarys. Gysgarak şeýle.
Agam, mana gysgaca jogabynyz we ahli peydaly, terbiyeleyji jogapdyr yazgylarynyz ucin Allah sizden razy bolsun! Gok we yer ahlini hem razy etsin! Her iki alemde size we mashgalanyza sagadat bersin! Ahli hayyrly ishlerinizde Biribar size basharnyk bersin! Amin!
Kop kop sag bolun, Ylyas aga! Ekiz aganyza-da salam aydyn!
Turkmen edebiyatynda ady agzalyan shahyr,yazyjy bilen gurrun etmek,nahili yakymly!
Enshallah,siz bilen realda-da dushup,gurrunleshmek nesip etsin!
dushushmak bize-ha nesip etdi. Suratlaram bardyr. Size-de nesip etsin. Ha, shol yerde Nesil gazedinin yash redaktory Kakamyrat Rejep we Hydyr aga dagy hem bar. Atdashlar Agajanh we pishik aga-da bar. Durli sahypa adminleri Atamyrat, Shahyr we Merdan Cary agalaram bardy 🙂