Düzme

    Salam gadyrly agzalar. Gundizingiz hayyrly bolsun. Mening shugunku achan temamyng esasy maksady size komek etmek. Geling indi bolsa tema girisheling, her kiming oz mekdepde okayan jigisi, ya bolmasa garyndashy, ya-da ozi okayandyr. Yadyma dushyar menem mekdepde okayan dowurlerim turkmen dili dersinden okadyan Gyzylgul mugallym duzme yazmaga birgiden tema bererdi, yazmak welin hich birimize yakanokdy, gaty yaydandyrardy. Shol mekdep dowrunden oz yazan duzmami sizing bilen paylashayyn diydim, belki kabir yerlerde komegi deger. Yalnyshmasam 10-njy synpda yazypdyk shu tema hakda duzmani.<br />

Aman Kekilowyň “söýgi” romanynda watançylyk, söýgä wepalylyk.

Meýilnama:
I. Türkmenistanyň halk ýazyjysy Aman Kekilow
II. Goşgy bilen ýazylan ýeketäk roman.
1. Sadaja gyz Ogulnabat
2. Türkmen gyzynyň päk söýgüsi
3. Durmuşda Ogulnabadyň ugurtapyjylygy.
III. “Söýgi” romanynyň mende galdyran täsiri

Türkmenistanyň halk ýazyjysy, Türkmen ylymlar akademiýasynyň hakyky agzasy, filologiýa ylymlarynyň doktory, Magtymguly adyndaky Döwlet baýragynyň eýesi, Turkmenistanyň ylymda at gazanan işgäri Aman Kekilowdyr. Ol 1912-nji ýylda Aşgabat şäheriniň Koşi obasynda dünýa inýär. Çagalykda ene-atadan jyda düşüp, uly agasy Şalynyň elinde terbiýelenýär. Ol 10 ýaşyndaka şäheriň Ilbaýew adyndaky internada ýerleşýär. Şundan soň şahyryň durmuşy düýpli özgerýär. 1924-nji ýyldy bolsa, ol Aşgabat şäherindäki pedagogic tehnikuma okuwa girýär. Ol tehnikmy gutarandan soňra şol ýerde mugallymçylyk käri bilen meşgullanýar. Şahyryň okuwa bolan howesi ony öz erkine goýmaýar, ol birnäçe hormatly wezipelerde işläp, özüni türkmen halkyna tanadýar. Şahyryň okan hem-de işlän pedagogic tehnikumy häzirki wagtda Aman Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebi diýip atlandyrylýar.
Aman Kekilow döredijilik işine ir wagtdan başlaýar. Onuň döredijiliginde dürli mowzukda ýazylan goşgulary, ajaýyp poýemalary, halkyň göwnünden turýan romanlary okamak bolýar. Aman Kekilowýn halk arasynda sölüp okalýan eserleriniň biri hem “Söýgi” romanydyr. Bu roman ilkinji gezek goşgy bilen ýazylan romanlaryň biridir. On bäş ýylyň dowamynda dünýä inen bu eser üç kitapdan ybaratdyr. Şahyr bu romany ýazanda, öz durmuşyndan peýdalanyp, durmuşda gören kynçylyklaryny, alym bolup ýetişmeklikde başdan geçirenlerini çeperçilik bilen işläp, romanyň baş gahrymanlaryna siňdiripdir.
Ajaýyp romanda esasy üç gahryman bolup, olary eseriň başynda şahyr:
Üç sany ýaş ynsan baş gahrymanym,
Olara bagş etdim men bu dessanym.
- diýip, agzap geçýär. Ol üç gahryman Ogulnabat, Begenç hem Akmyratdyr. Şol üç gahrymanyň içinde Ogulnabadyň keşbi maňa has hem ýarady. Sebäbi, Ogulnabat sadaja türkmen gyzy. Ol mekdebiň hem-de ene-atasynyň terbiýesini alýar. Eseriň başynda hem Ogulnabadyň özüni alyp barşy, mylakatlylyg, arassa kalby, sypaýyçylygy, asyllylygy her bir okyjyny özüne çekýär. Ogulnabat mekdepde okan döwri zehinliligi, ukyplylygy bilen özüni tanadýar, okuwy gutarandan soň bolsa, oňa mugallym bolup işlemekligi hödürleýärler. Ol ony başaryp biljek däldigini aýdýar, soňra ejesiniň ynamyny ödejek bolup, ol bu işe yhlas bilen girişýär.
Ogulnabat öz obadaşy, bir mekdepde okan synpdaşy Begenje göwün berýär. Begenç hem Ogulnabady eý görýär. Ogulnabat elmyama Begenje ynanyp, onuň diýeninden çykmaýar. Ýöne, bu ýaşlary elhenç uruş aýra salýar. Ogulnabat Begenje bolan söýgüsini, wepalylygyny subut edýär. Ogulnabada Akmyrat söýgi hatyny berende, Ogulnabat oňa jogap hökmünde frontda gulluk edip ýören, Begençden gelen haty ugradýar. Begenç uruşdan maýyp bolup gelende hem Ogulnabat oňa durmuşa çykmaga razy bolýar. Emma, Ogulnabadyň ejesi gyzyna maýyp adama bermejekdigini aýdanda, Ogulnabat ejesine şeýle jogap berýär:
Dyzyna berýärmiň gyzy oglanyň
Maňa gerek zady ýüregi onuň,
Neneň diliň barýar diýmäge “Maýyp”
Ejejan, ejejan, dälmidir, aýyp.
Türkmen gyzynyň päk, hakyky söýgüsi ejesiniň garşylygyndan üstün çykýar.
Ogulnabat her bir işde özüniň ugurtapyjylygy bilen tapawutlanýar. Ogulnabadyň haýýarlyk edip, gyzyny okuwdan alyp galýan aýal bilen gürrüňdeşligi diýseň täsirli geçýär. Ol aýalyň ähli günäsini öz boýnuna goýýar. Şeýlelikde Ogulnabat ol aýalyň ugruny tapyp, gyzyny mekdebe göýbermekligini gazanýar. Ogulnabadyň ugur tapyjylygy başga meselede has-da güýçli suratda ýüze çykýar. Ol ýokary bilim almak üçin şähere ýokary okuw mekdeplerine okamaga gitjekdigini aýdanda, onuň ejesi Nurtäç bilen gaýyn enesi Enebaý garşy bolýarlar. Emma, Ogulnabat ruhdan düşmeýär. Ol nähili ýol bilen garrylary razy edip biljekligi hakynda oýlanýar, ahyrsoňy ol oba ýaşulusy Oraz aganyň ýanyna baryp, garrylardan ak pata alyp bermekligi haýyş edýär. Şeýlelikde, Ogulnabat garrylaryň hem ugruny tapýar.
Men hem Aman Kekilowyň “Söýgi” romanynyň baş gahrymany Ogulnabatdan birnäçe zatlary öwrendim, ýagny, ene-atanyň ynamyny ödemelidigini, söýgä wepaly bolmalydygyny, ugurtapyjylygy, mylakatlylygy we başgalary. Her bir türkmen gyzy Ogulnabatdan görelde alyp, şonuň ýaly bolmalydyr.