GABRYSTAN, GONAMÇYLYK, ÖWLÜÝÄ
Gonamçylyk diýen söz barada pikir edip gördüňizmi? Bu sözüň birnäçe sinonimi bar. Ýagny, manydaş sözleri.
1. Gonamçylyk.
2. Gabrystan.
3. Görüstan.
4. Mazarystan.
5. Öwlüýä.
Bu sözler sinonim sözler hasaplanýar we dünýäden gaýdan adamlaryň köpçülikleýin ýere depin edilýän ýerini aňladýar. Gabrystan, görüstan we mazarystan sözleri biziň günlerimizde örän passiwleşipdir. Bulara klassyky edebiýatda ýygy-ýygydan duşmak bolýar. Tersine, häzirki döwürde gonamçylyk we öwlüýä sözleri aktiw ulanylýar. Bu sözler klassyky edebiýatda hem ýokmuka diýýän. Bolaýsa-da, gaty seýrek gabat gelýändir. Muny hemmämiz bilýäris. Ýöne bu sözler öz arasynda many taýdan azajygam bolsa tapawut edýärmikä? Ýa-da adam jaýlanan ýerleriň islendigi babatda şu sözleriň islendigini ulanmak dogrymyka?
Bu barada mende bir pikir bar. Ilki siziň garaýyşyňyzy bilip, soňundan öz pikirimi siz bilen paýlaşmakçy.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 31/31 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 26 iýul 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 31
men didaryng pikiri bilen ylalaşyan we gonamçylyk sözüning etimologiyasy, yagny, kökeni, gelip çykyşy boyunça pikir yöredip görjek. GONMAK- bu uçyan bir zadyng yere gonmagyny yadynga salsa-da, gonmak bir yere yerleşmek, il-yurt edinmek manysyna hem gelyaer. bu wariant klassyk edebiyatda hem köp duş gelyaer. GONAK-bu myhman sözüning arassa Türkmençesidir. myhman Arap dilinden geçen söz. yagny, bizde aradan çykan adamlar üçin yurduny taezeledi hem diyyaerler. yagny, taeze, başga bir yurda yerleşdi. çakym çak bolsa bu ynanç gözbaşyny bizing gadymky dinlerimizden (Gök Tangry ynanjy) alyp gaydyar. bu babatda yene-de pikir yöretjek welin, aslynda bu işi Türkologlara sorap görmek gerek. öte gitmaeyin.
başga bir mesele, bu temadan uzakdaky bir mesele, turkmençilikde owulya obadan daş bolsa yagşy diyilyar welin, turkiyede halkyn yaşayan yerlerinin merkezlei owulyadan doly, siz name pikir etyaniz, haysysy din tarapyndan we adamlaryn sosyal we psihiki yagdayna edyan tasiri tarapdan has dogry??
Dinde bu mesele ters däl. Adamlaryň gonamcylyga gözi düşüp ölümi ýatlap durmaly. Bolmasa türkmen aga, gynansagam adamyň ölen günlerinden başga bir gün mazarystana gidip baranok.
Obadan daş bolmak meselesi bolsa başga bir ýerden türkmeniň düzgünine giren bolmaly. Psihiki tarapdan bolsa uzakda bolmagy musulman medeniýetine dogry gelmeýär.
Meň pikirimçe öwlüýä sözi bir öwlüýä adamyň mazaryndan alyp gaýdandyr. Gynansak-da türkmende öwlüýä ýykylmak diýen birhili diýiş bar. Şu wagtam gonamçylyga türkmenler göýä ölenleriň hemmesi hakyky öwlüýä ýaly garaýar. Kim ölse-de gowy adamdy diýýärler. Gynansagam, hemme adamlar ölýär.
Ýöne gonamçylyk diýmek, şu wagta çenli ýaşady ýagny, uçan ýerinden gondy manysynda bolup biler. Türkmeniň Dirä ýörelge, ölä gonalga diýen sözem bardyr.
Gowy mowzuk. Haladym.
Gonamchylyk -gonmak sozunden gelen diyip yokkarda yatladypdym. Turkmenlerde gonmak diymekAtawatanyn aydyshy yaly yerleshmek diymegi anladyar. ,,gochup gonmak,, diylen va-da ach adam bolsa,nahardan doysa ol hem,, anryma oba gondy,, diyyandir. Shona gora uchmakdaky-gonmak dal-de yerleshmek,jaylashmak manyny beryandir.
soweshden son wepat bolanlary uyshurip jaylayarlar, ol yere ajalyna olenler jaylananok oydyan. bu haysy bolyarka onda?