Döwletli çagalar?????
Soňky döwür üns berýän bolsaňyz, hasam täze ýyla ýakyn wagtlarda radioda, gazetlerde, TW-de ýetim çagalar bilen geçirilen duşuşyklarda olara ýetim diýmän, döwletli çagalar diýip at berýärler. "Ýetimlere ýetim diýmäň, ýetimler köşgüni indi Döwletliler köşgi diýip atlandyryň" diýip öň ýetimlikde önüp ösen Türkmenbaşy buýruk berip gidipdi. Şondan bäri hem TW-de, radioda, gazetlerde ýetimler öýünde bolýan çagalara ýetim däl-de, döwletli diýip at berýärler.
Elbetde, men ýetim, hossarsyz çagalary kemsitmezlik üçin olara döwletli diýen sözüň ulanylmagyna garşy däl. Ýöne bärde türkmeniň iň bir ajaýyp görülýän söz düzüminiň düýbüne zeper ýetýär.
Döwletli—mally-mülkli, gurply, agzybir, bagtly maşgala diýen manyny berýär.
Diýmek, ýetim çagalara döwletli diýip başlanmagy soňy bilen, iň bir hormatly sözüň ters manysynyň döremegine getirýär.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 69/69 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 20 oktýabr 2011 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 69
Türkmenlerde rakyp sözüniň iki manysy bar.
Biri dost, beýlekisi bolsa duşman, Düýbünden biri-birine gapma-garşy sözler.
Şu meselede arada bir tanşymam ýaryldy. Eger ýetim, hossarsyz çagalara döwletli diýmeli bolsa, onda ene-atasy bar çagalara bidöwlet diýmelimikä.
ters pikir, döwletin yok my sen? prosta olary kemsitmezlik üçin döwletli diyilya
yone yetimlerin ozune yuzlenende dowletliler diysen bolar. yone umumy manyda yetim olar. kemsitme manysynda dal, yone yetimligini sypatlandyryan soz. Name diysenem olaryn hakyny iyman sylap gezsen olar kemsinmez we yurda bereket geler.
Kemsitmezlik üçin diýilýänligini menem bilýän. Eger hossarsyz çagalara döwletli diýip aýdyp başlasaň, soňy bilen şol döwletli sözüň özi hem göni ýetim diýen ekwiwalenti berýär. Men şuny aýtjak bolýan. Döwletli sözi öz-özünden ýetim sözüniň sinonimine öwrülýär. Gurt, böri, möjek diýen ýaly.
Iň soňunda bolsa, bagtly, baý diýen many beren sözüň garşydaş (antonim) söz döreýär.
Ay yokla, Terrorzini, men pikirimche beyle bolasy yok, diyiler, goyylar...Duybi bilen manysyny uytgetjek derejede guychi yok...
Yetime - yetim diymeli bolarda. Dowletla-de dowletli. Yone yetimin dowletliside bolar-bidowletide.
Dowletlinin-de yetimi-de bolaar. Umuman olaryn ikisi ayry ayry many beryan sozler. Eger chaganyn ene atasy bolmasa yetim diyilyar,ona dowletli diyilmeyar. Yone chaganyn ozune psihalogiyasyna zeper yetiryan bolsa yetim diyen sozi ulanman gaytam on sowte dowrunde uanyshy yaly DETDOM chagalar oyi diyip ulanybermeli. Shol detdomdan sonra durmusha goshulanda olaryn bidowleti we dowletlisi oz -ozunden saylanar. Kompozitor Nury Halmammedow,artistka Altyn Hojayewa dagy chagalr oyunde yetimdigine kemsinman ulalan dowletli ynsanlardyr.
Turkmenbashy dowrunde,, yetimlikde osen,, diyen sozi hali-shindi eshitdik. Yetim dal adam yok,ya-da yetim bolmajak adam yok. Yashyn birchene baryberende , neende oler atanda. Onler Yetimler oyi yokdy-chagalr oyi bardy.On yetim sozi Turkmenbashy zamanyndaky yaly beyle bir kop ulanylyp hem baranokdy. Yone yetim sozuni- dowletli diyen soz bilen chalyshmak asla dogry daldir. Yetimi -Huday yetim edipdir. Yetimlige bolsa hemmaiz tayyar bolmaly.
ay mena şol ýerde turkmen diliniň düýbine zeper ýetirer ýalak zat göremogow!!! meň pikirimçe bu ýöne ýetim adalgasyny has byr sylanşykly formada gödek beýan etmejek bolup tapylan zatmykan diýýän, aslynda şeýlede bolmaly men ýetimlere sen ýetim diýseň nähili erbet bolýandyklaryny öz gözüm bilen gördüm!!!
Umuman aydanda onkin ozi yetimdi, hemem dovletli. Indi beyleki yetimlerem ozi yali dovlitlidir oydyandir da herne. 🙂
Terrozioni borlay goyalyla shu temany! Aramyzda-da enesi-atasy yoklar bar bolmagy ahmal, gelin onda sholary-bir sylap goyalyla shu gurruni! her bir ki6i belany dine oz bashyna gelende duyar, onun nahilidigini !!!
Terrorzini sorry adyny yalnysh yazypdyryn!
Ene-ata yoklugyna kemsinmek yahsyndan gechen ,tas indi ozleri ene-ata bolmaga tayyar ynsanlaryn arasyndamykak diyyan biz. Yetimligi Huday beren bolsa diymek bu bzin Kysmatymyzmysh. Onun uchin kemsinmek nama gerek. Ony dushundirmeli biz gaytam-a. Ine senin ene atan oldi- indi sen dowletli boldun diymelimi? Ya-da dowletli bolmak uchin enemizin atamyzyn olmegi hokmanmy? Men yene-de aydyan bularyn ikisi hem ayry ayry yerde ulanylyan sozlerdir. Yetime dowletli diymek akyla sygjak dal. Onsonam sozun kokuni zayalamk diyyan men-a.
Yetim -- ene atasy olen,hossarsyz galan chagalara aydylayn sozdur.
Dowletli -- mally-mulkli.agzybir we gurply yahsyan adamlara aydylyan sozdur.
Hany onson yerini chalyshda gor name bolyar. Many yitmeyarmi? Egeryetim sozi ulanmak islemeseniz dowletli dal-de bashga soz tapmak mumkin.
Didar gelneje we Terrozini aga, siz tejribeli adamlar, aydyanlarynyza dushunyan we goldayan...
Barde esasy shol soz duzumini ulanyshlarynyn niyeti. Hich kim olara, ene-atalary yogaldy, shonyn uchin olara dowletli diyen bolayaly diyen niyet bilen aydanoga! Ya bolmasa, bay adamlar bilen goni manyda deneshdirmek uchin aydylanoga! Dineje, olara ozbolyshly gowunlik bermek uchin, ozem goni manyda dalde, gochme manyda aydylyamyka diyyan. Hich hili ervet zadam goremok shu yagdayda!
Bah biri chala garshy bolsa minusdan dolduryanyz...halkhukukchy yone bir oz pikirini aytdy, shu yere gelsem edil Turkmenistana gelen yaly duyyan ozumi 🙂
Ol chagalaryn ozlerem, men pikirimche, dushunman duranok naman namedigine. Olara dowletli diyenin bilen, bir gun men dowletli ekenim diyip zyyan chekmejeklerina bilyan...
Ayhan! Onda dul, sallah,kor,ker, kuyki,garry,keselli ynsanlara hem bashga niyet bilen at tapmaly bolar. Sebabi olar hem kemsinmegi ahmal.
Onda gowunlik bermek üçin Turkmen diliniň sözlügindäki 100-lerçe sözi üýtgedeliň
Garyp, ýesir, tussag, maýyp, lal, ker -- bereketli, gurply, şahandaz...we ş.m diýip çykalyň...olaryň göwni ýokmy?
Bah Didar gelneje, öňürtiläpsiňizow, dilimden aldyňyz 🙂