Bu ýazgynyň diňe başlangyç bölegi saklanyp galypdyr.
Arhiwiň ýagdaýy
◐ Bu ýazgynyň diňe başlangyç bölegi saklanyp galypdyr.
● 20/20 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 2 awgust 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 20
gowy tema. muslim_boy_2010. 2010 da muslim boldunmy?
sirat29 diýen agzaň Wahhäbilik (Dini ynançlar) diýen mowzygy gowy duşindirýar,okap goriň.!
yok how wahabi diyen,yagny inglislerin doreden zady bu,bular yslamy gorkunch edip gorkezya tersine,shumatky goryan al qaida bin laden ol bul bulara mysal
Turkmenistanda gelip wehabi diyseniz gaty yalnysarsynyz son ucinem basyp bilyaler sebabi ayyrdylar wehabiysi, yone intagem bar wahabi turkmenistanda kan, olar ucin dunye bir kopikdir soncyn diyan adamyna bilip diy
eziz ildeshler!
birinjiden-ae wahhabist yalngyş söz. Türkmen dilinde beyle söz yok. wahhabiçiler diysek, ene dilimize goltgy berdigimiz bolar.
şeyle hem, wahhabiçileri gowy öwrenmek isleyaen bolsangyz Owganystanda ornaşan Özbegistan Yslam Hereketi (Tahir Yuldaş, Jumo Nomongani-ikisi hem Özbek bulang), Taliban hereketining döreyşini we Paekistandaky Deobandi medresselerini, olaryng syyasatlaryna dogry düşünmek gerek.
yene-de bir zady duşuna gelen wagtym bellaep geçesim gelyaer. şu saytda yazylan teswirlering 90 %-i teswir ayratynlygyna eye dael. teswir, yagny, pikir, yagny düşünje dinge maglumatyng özleşdirilmegining netijesinde döraep bilyaer. takyk maglumatlary bilyaen adamlar teswirçi bolup biler. şu sayty halamagymyng baş sebaebi mundaky kaebir güyçli teswirçilering yazanlaryndan peydalanmakdy.
PIKIR, PIKIR, PIKIR, PIKIR
Bizin oz dininimiz bar. Ata baba gelyan yol. Arablara menzejek bolman Turklerede. Guru ilden cykanynyz bolar. Ynanayyng olaram uytgeshik zat bilenok.
Bizin oz dininimiz bar. Ata baba gelyan yol. Arablara menzejek bolman Turklerede. Guru ilden cykanynyz bolar. Ynanayyng olaram uytgeshik zat bilenok.
Mowzugy halamadym. Shu wahhabichiligi mahabat edyan mowzuklar halys irizdi. Wahhabichiliging namedigini senem bilyang, menem bilyan - bu bir inglis haramzadalaryng yslam dinini ichinden yarmak, chuyretmek uchin doreden zady. Shular yaly mowzuk achsangyz minusyngyz menden.
Menem halamadym.
Bolly edeliñläý shuny!
Bizarow shu wahabi barada achylyan mowzuklardan
bolya doslar goysak goyalyn yone men muslulmanlaryn ozuni yaryo yor diyen guruunlere ynanmagynyz uchun achdym men shu temany shu tema hakda soradym in sonunda shuny tapdym
Wahabizm musulman hukugynyň iň uly şahamçalarynyň biri. ol şahamçanyň wekilleri ähli zatlar ilki başdaky formada ulanylmalydyr diýip tekrarlaýarlar. Olar: soňky oýlanylyp tapylan zatlar wtoriçni zatlardyr diýýärler. başgaça aýdanyňda olar ideolistik konserwatizmiň güýçli täsirinde işlenilip taýýarlanan şerigatyň kadalaryna boýun bolýandyklaryny aýdýarlar.....
Mysal uchin sen wahabi.
mysal uchun men wahabi son name
wahabi bolsang sanga bir sorag. Namaz okamayan adamyng imany barmy , yokmy?
hebidir. Müsür, Hindistan, Afrika we başga käbirWahhäbilik
Takmynan iki<span lang=HR style=mso-ansi-language:
HR> asyr mundan öň Arap ýarym adasynda Nejd obasynyň töwereginde Muhammet b. Abdulwahhäb
(1115-1206) tarapyndan döredilen Wahhäbilik, bu gün Saut Arabystanyň resmi mez
yslam ülkelerinde hem tarapdarlary bardyr.
Wahhäbi ady, döredijiniň
durmuşynda garşydaşlary tarapyndan berlen atdyr. Bu gün bu at bilen tanalýar.
Hereketlerindäki gödeklik, imanlaryndaky aşa baglylyk we öz ynanyşlary ýaly
ynanmaýanlary küfr, dinden çykmak bilen günälemek taýdan Wahhäbilik bilen
Harjilik arasynda meňzeşlik tapmak mümkindir.
Şonuň bilen bilelikde Wahhäbiler
özlerine „Muwwahidun“ (Allany bir kabul edýä<span lang=HR style=mso-ansi-language:
HR>nler) diýýärler we özlerini ibn Teýmiýýäniň düşündirişi ýaly Ahmet b.
Hanbeliň mezhebini dowam etdirýän sünniler hökmünde görýärler. Esasan olar
„Biz, ynanaçda Selef, amalda bolsa Hanbeli mezhebindediris. Hakykatda Ahmet b.
Hanbel ynanç taýdan Selef mezhebiniň nasjy (eseriýýe) bölegini dowametdirýär. Onuň amaldaky ýoly hem şoldyr. Şonyň
üçin biz amalda we ynança Hanbelidiris. Wahhäbi diýilýän zat ýokdur. Muhammet b.
Abdulwahhäb, ylym we şekil taýdan bu mezhebi täzeleýän bir Şeýhulislam
bolmakdan başga bir zat däldir“ diýýärler. Ýöne bularyň amalda we ynançda täze
birnäçe esaslar kabul edendiklerini, baglylykdan gan çaýkaljak derejede aşa
gidendiklerini, pikir we wyždan azatlygyndan mahrum goýandygy, bir näçe
meselede Ahmet b. Hanbel we ibn Teýmiýýeden aýrylandyklaryny aýdýanlar bardyr.
Şonuň üçin Wahhäbilik aýratyn bir mezhep hökmünde ele alynmalydyr.
<span lang=HR style=font-size:
16.0pt;mso-ansi-language:HR>Döreýşi<b style=mso-bidi-font-weight:
normal>:Mezhebiň gurujysy Muhammet Ibn Abdulwahhäb,
1115-1703 ýylynda şu günki Ryýad şäheriniň golaýynda Uýeýne atly obada dogulýar.
Ilkinji bilimini, Uýeýne kazysy bolan kakasynyň ýanynda tamamlan Ibn Abdulwahhäb,
ondan soňra Mekge we Medinede okapdyr. Bu ýerde Ibn Teýmiýýäniň pikirleri bilen
garşylaşdy; Ol ýerden Basra şäherine gidipdir. Ol ýerde Tewhid barasynda jedele
giripdir we diniň gönümel Kuran we Sünnetden öwrenmelidigini öňe sürüpdir. Has
soňra 1139-1726-njy ýylynda Ryýadyň Hureýmila şäherçesine gelipdir. 1153-1740-njy
ýylynda, kakasynyň ýogalmagy bilen, ol ýerde „El-Emru bil-Ma-ruf wen-Nehýu anil
Munker“ (ýagşylygy ündemek we ýamanlygy ýazgarmak) düşünjesini yglan edip bu
pikiri Nejd obasynyň töweregine ýaýmaga başlapdyr. Hureýmila obasyndan yzyna
Uýeýne obasyna göçüpdir we ol ýeriň emiri Osman b. Hamd b. Muhammet bilen
dostlaşypdyr. Hat-da ony öz pikirine çagyryp, yhlas bilen Allanyň dinine kömek
eden ýagdaýynda Allanyň ony Nejd töwereginiň Hz.kimiedip bellejegini aýdypdyr. Ondan soňra Emir
Osmana Deriýýe bilen Uýeýne arasynda kiçiräk oba bolan el-Jebilede bolan Zeýd
b. el-Hattab (12/634)-yň mazaryny, Alla we Resulynyň buýruklarynyň daşynda
aramgäh edilendigi we ynsanlar tarapyndan zyýarat edilýändigi; Şeýlelik bilen
guburlaryň, adamlaryň dinden çykmaklaryna sebäp bolany üçin ýykmagy teklip
edýär we bu teklip kabul edilip ol ýerdäki mazar ýykylýar we hat-da ol ýerdäki
baglar hem ýok edilýär. Şeýlelik bilen ibn Abdulwahhäb Uýeýniýede meşhurlyk
gazanýar.
Ýöne onuň pikirlerini zor
bilen kabul etmäge mejbur etmegi, halkda gorky we howsala döredýär we Nejidiň
güýçli tirelerinden biri bolan Halid ogullarynyň baştutany Süleýman b. Ureýirä
ýüz tutmak bilen ýagdaýa çäre tapmagyny isleýärler. Ol hem Uýeýne emirinden ony
öldürmegini ýa-da sürgün etmegini isläpdir. Bu ýerden hem aýrylan ibn Abdulwahhäb,
Riýada örän golaý bolan Deriýýe obasyna gelýär. Ol ýerde emir Muhammed b. Saud
bilen düşünişýär we şeýlelik bilen Wahhäbi döwletiniň düýbi tutulýar.
(1157/1741). Bu birikme bilen Muhammed b. Abdulwahhäb pikirlerini goramak we
ýaýmak üçin berk bir maddy güýç we goldaw, Muhammed b. Saud hem bu pikirleriň
saýasynda öz çägini ulaltmak we Hz.kimýetini artdyrmak hem-de Arap ýarymadasyna
eýe bolmak üçin öňaýly pursat gazanýar.
Ibn Abdulwahhäb Deriýýede
„Kitabut-Tewhid“ atly kitabyndaky pikirlerini ýaýmaga, ynsanlary şirk we bidgatlardan
saplap dine girmäge çagyryp başlapdyr. Özlerine tabyn bolmaýanlary, ýagny oňa
görä hak dine girmeýänleri gylyjyň zory bilen ýola getirmelidigini nygtapdyr.
Ol ynsanlaryň zalalata (dogry ýoldan alaşmak) düşendiklerini, öwlüýä we gabyr
zyýaratlary, tarikatlara (akymlara) girmek we şuňa meňzeş işler ýüzünden
tewhidiň (ýeke hudaýlylygyň) ýoýulandygyny; şonluk bilen olaryň şirke çümen
müşrikler bolandygyny nygtap, jan we mallarynyň özlerine ynanan muwahhidlere
halal bolandygyny yglan edýär. Bütin bu ätiýaçlylyk bary bir bu hili işlere
açyk bolan Nejd obasynyň halkyna kem ýaramandyr. Esasan Nejd obasynyň töweregi,
Hz. Pygamber (s.a.w) döwründe musulman bolmak bilen bilelikde, has irräkleri
Ýemen we Aden, Eýran we Hindistan, Yrak we Şamyň täsiri astynda dürli ynançlara
şaýat bolupdyr. Hz. Pygamber (s.a.w)-den soňra Museýlemetul-Kezzap, Sejah,
Tuleýha we Eswedul-Ansi ýaly ýalançy pygamberler ýene-de bu ýerlerde orta
çykandyr. Soňky ýyllarda gozgalaňçy toparlar bu ýerlerde görünmäge başlady.
Gysgaça aýdanyňda topolaň turuzmaga we galtamançylyga meýillidiler we
sowatsyzlyk höküm sürýärdi. Ine şu hili pikirdäki halkda, ibn AbdulWahhäbiň
olja almaga wada beren pikirleri göwünlerinden tutupdyr. Howa, öňler garakçylyk
ýoly bilen gazanylýan oljalar, bu gezekde bolsa ibn AbdulWahhäbiň „töwhid dinini“
ýaýmak üçin «jihad» ady bilen has hem ähmiýet gazanypdyr. Şeýlelik bilen bu
täze pikirleri kabul etmeýänleri gylyçdan geçirýärler we mallarynyň bäşde
birini döwlete geçirinlerinden soň galanyny söweşenleriň arasynda
bölüşýärler.
Ibn Abdulwahhäb 1206/1792-njy
ýylda ölenden soňra bu hereketiň Muhammet Ibn Saud tarapyndan dowam etdirilýär.
Soňra Ibn Saud döwründe başlaýan toprak gazanmak işleri. Ol ölenden soňra
1179/1766-njy ýylda ogly Abdulaziz döwründe hem dowam etdirilipdir. Şeýle çalytlyk
bilen toprak gazanmalary Nejde Hz.kim bolmaklarynda, Osmanly hökümeti
merkezinden uzakda bolmalary we iň esasysy osmanly döwletiniň Rus we Eýran
söweşleri bilen başagaý bolmaklary olar üçin belli bir pursat bolupdyr. Osmanly
Döwletiniň bu ejiz ýagdaýyndan peýdalanyp, batyrgaýlyklaryny has hem artdyran Wahhäbiler,
Basra körfeziniň töweregine Hz.kimýeti ele alşy ýaly, Nejefde hem Şiiler
(şaýlar) bilen aralarynda geçen jedelde käbir Wahhäbileriň öldürilmegini bahana
eden Abdulaziz b. Saud, Aşyr aýynyň 10-yna 1802-nji ýylda Kerbelada geçirilýän
ýygnanşyklarynda baryp müňlerçe ynsany gylyçdan geçiripdirler we Hz. Huseýiniň
gonamçylygyny derbi-dagyn edipdirler. Ondan soň Taif, Mekke we Medine şäherlerine
tarap ýöriş eden ibn Saud, 1803-1806-njy ýyllary aralygynda bu ýerleri hem
ellerine alypdyr we halkyna, ...Siziň diniňiz bu gün kämillik derejesine ýetdi.
Yslamyň nygmatlary bilen mertebelenip Allatagalany özüňizden razy we hoşal
etdiňiz. Indi ata-babalaryňyzyň batyl ynançlaryna meýil etmekden we olary
rahmet we haýyrda (ýagşylykda) ýatlamakdan we zikirden gorkuň we gaçyň.
Ata-babalaryňyz bäşbütin şirk goşan ýagdaýlarynda öldüler... Hz, Pygamberiň
(s.a.w.) mazarynyň öňünde, öňki edişleri ýaly durup, tagzym üçin salatu-salam
aýtmak, mezhebimize görä dürs däldir. Şonuň üçin ol ýerden geçenler okamazdan
geçip gitmeli we diňe „Es-selämu ala Muhammed diýip salam bermelidir“, Şonuň
ýaly hakykatdan hem bolmajak zatlary mertlik bilen aýtmakdan çekinmändirler.
Indi Wahhäbi döwleti, 1811-nji ýylynda demirgazykda Halebden hindi ummanyna,
Basra korfezi we Yrak serhedinden gündogarda Gyzyl deňize çenli ýaýylyp
gidipdir.
Wahhäbiligiň, soňunda iň
wajyp dert bolmaga başlandygyny aňan Osmanly Döwleti we onuň başynda duran
höhümdary ilkinji Mahmyd (1808-1839), bu işi aradan aýyrmak üçin Müsür Hz.kimi
Kawalaly Mehmed Ali Paşşa tabşyrypdyr. Paşşaň ogly Tosun öz buýrugyndaky goşuny
bilen 1812-1813-nji ýyllary aralygynda Medine, Mekke we Taifi Wahhäbilerden
halas edýär. Ondan soň özi gidip Abdulaziz b. Saudyň üstüne hüjüm edipdir. Ibn
Saud garşylyk berse-de 1814-nji ýylda duýdansyz ölümi bilen Wahhäbiler
ýeňilýärler we soňunda Kawalalynyň serkerdebaşysy Ibrahim Paşşa, 1818-nji ýylda
Abdulaziziň ýerine geçen ogly Abdullah bilen çagalaryny ýesir alyp Istanbula
iberýär we 17.12.1819-njy ýylda asylýarlar. Şeýlelik bilen Wahhäbigiň ilkinji
döwri ýapylýar.
Ýöne Saud maşgalasyndan
uruşdan gaçyp halas bolan Türki b. Abdillah, Nejd töwereginde täzeden işe
başlaýar we Riýady baş şäher edip 1821-nji ýyldan 1891-nji ýyla çenli dowam
eden ikinji Wahhäbi döwletini gurup başlapdyr. Ondan soň bir näçe jedellerden
soňra, Saud maşgalasyndan Abdulaziz b. Saud, 1901-nji ýylda Wahhäbi döwletini
täzeden dikeldýär. Aýratyn hem Hindistan-Iňlis hökümetiniň berk goldawyny alan
Abdullaziz b. Saud, iňlisler tarapyndan 1916-njy ýylyň 26-njy dekabrynda
şertnama bilen Nejd, Hasa, Katif, Jubeýl we özüne degişli ýerleriň düýp
hökümdary hökmünde tanadýar. Bu şertnama görä ibn Saudyň ady agzalan ýerlerde düýp
hökümdary kabul edilýär we bularyň özünden soňra miras ýoly arkaly ogluna
geçmegi we hökümdar dirikä bellän ýolbaşçylaryň her ýagdaýda iňlis hökümetine
garşy gitmeli däl, iňlis hökümetiniň maslahatyna eýerjegine we ýene-de birnäçe
zatlar agzalyp geçipdir. Iňlisleriň hem goşulmagy we birinji jahan söweşiniň
bozguna ugramagy netijesinde Osmanly Döwleti, 1918-nji ýyldan soň Medineden
aýrylypdyr. Şeýlelik bilen Wahhäbiler, 1921-1925-nji ýyllar aralygynda Hail,
Taif, Mekke, Medine we Jiddäni ele alýarlar. Abdulaziz b. Saud, 1926-njy ýylda
„Nejd we Hijaz Paşşasy“ hökmünde kabul edilýär. 1927-nji ýylyň 20-nji maýynda
iňlisler bilen baglaşylan Jidde şertnemasynda öz garaşsyzlygyny yglan edýär we
şeýlelik bilen, iňlisler bilen baglaşylan ilkinji şertnamanyň agyr şertlerinden
halas bolýarlar. 1932-nji ýylyň 18-nji sentýabrynda bolsa Abdulaziz b. Saud,
adyny, „Arap Saudiýýe Paşşalygy“ şeklinde üýtgedipdir.
👍