Ähli günäleriň gözbaşy - gybat bilen ýalandyr.

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:
12.0pt;mso-ansi-language:EN-US"> 

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US">Eziz musulman
doganlar!Biz ilki bilen özümizdäki
bar bolan kemçilikleri, säwlik bilen göýberen günä işlerimizi tapyp ony
düzeltmelidiris. Çünki käbir günäler ynsana ýerleşip endik bolup galýar. Gybat
bilen ýalan söz hem bu günälere degişli bolup durýar. Käbir adamlar gybat eder
ýa-da ýalan sözlär we özleriniň günä işläp durandygyny duýmazlar.Şonuň üçin biz
ilki bilen bularyň anygyna ýetmegimiz we şol sanda bular hakynda doly maglumat
edinmegimiz gerek bolup durýar.

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US">Gybat arap sözi . Bu
işlik gözden ýitmek,<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US"><span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US"> ýok bolmak, gaýyp bolmak ýaly manylary aňladýar. Bu<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US">Gybat<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US"> sözüniň
manysy hem ýok adamynyň arkasyndan halamajak sözlerini aýytmaklyga aýdylýar.
Gybat ähli belalaryň gözbaşy bolany sebäpli ähli dinlerde ylaýtada Yslam
dininde berk ýazgarylýar. Alla Tagala Kurany Kerimde Şeýle diýýär:

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US"> 

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;
mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:EN-US">“Eý müminler ! Gumanyň
birnäçesinden gaça duruň. Çünki käbir gumanlar günädir. Biri biriňiziň aýbyny,
kemçiliklerini gözleşdirip ýörmäň we gyýbatyny etmäň. Heý-de sizden biri öz
ölen doganyňyzyň etini iýmäni gowy görermi ? Elbetde muny ýigrenýärsiňiz.”

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;
mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:EN-US">Bu
aýeti kerimde belli bolşy ýaly güman etmeklik, aýyp we kemçilik gözlemeklik we
gybat etmeklikden saklanmaklyk ündeýär. Şol sanda gybat etrmeklik öz ölen
doganyň etini iýmeklige meňzedilýär. Ölen adamyň eti nähili erbet ýigrenç
görülýän bolsa, gybat hem şolar ýaly erbet gylyklaryň biridigini aýdyp
geçýär.Aslynda gybat adamlaryň biri-birleriniň üstünden gülmeleriniň, olary
kemsitmeleriň we erbet lakam dakmalaryň goýbolsun edilmegine degişli bolup
durýar.Peýgamberimiz (s.a.w.) gyýbata degişli birnäçe hadyslary bar. Şolardan
birini Ebu Hureýre(r.a) Şeýle rowaýat edýär.

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US"> 

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;
mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:EN-US">“Resul aleýhissalam Şeýle
diýdy: Gybatyň nämedigini bilýärsiňizmi? Onda olar aýytdylar: “Alla we onuň
resuly has gowy bilýändir”. Resululla aleýhissalam bolsa “biriňiziň öz
doganyňyzyň hoşal bolmajak zady bilen ýatlamagydyr” diýip aýytdy. Ol ýerde
oturan bir adam: aýdan zatlarym onda bar bolsa näme? Diýip sorady. Resul
aleýhissalam: Eger
aýdan zatlaryň onda bar bolsa gyýbatyny etdigiň bolar, egerde aýdanlaryň onda
ýok bolsa onda töhmet atdygyň bolar.”

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;
mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:EN-US">Bu
hadysda görüşimiz ýaly, Resul aleýhissalam gybaty, kişiniň hoşal bolmajagy
gepler görnüşinde kesgitlenýär. Aýdylýan zatlar onda bar bolsa bu gybata
öwrülýär, onda hiç ýok bolsa bu uly günä bolan töhmete öwrülýän eken.

Enes
(r.a.) ýene bir hadysynda Şeýle rowaýat edilýär:

<span lang="EN-US" style="mso-ansi-language:
EN-US">“ Resul aleýhissalam Şeýle diýýär: Magraj gijesinde gurşundan
dyrnaklary bolan bir kowma gabat geldim. Bular bir-birleri bilen ýüzlerini
dirnaklaşýardylar. “Eý Jebraýyl! Bular kimler?” diýip soradym. “Bular
ynsanlaryň etlerini iýenler we namyslaryna degenlerdir”.

<span lang="EN-US" style="mso-ansi-language:
EN-US">Bu hadysda geçen “ynsanlaryň
etlerini iýenler” sözi aýeti kerimede ulanylyşy ýaly gybat edenleri bildirýär.

Muaz
bin Esed el-Jüheni (r.a) hem şeýle rowaýat edýär:

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;
mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:EN-US">“Resul aleýhissalam şeýle
diýýär: Kim bir mümini munafykdan gorasa, Kyýamat güni Alla Tagala-da ol
ynsanyňetini Jähennem odundan gorajak
perişde iberer, kimde onuň ýamanlanmagyny isläp oňa töhmet atsa, Alla Tagala ony
Kyýamat güni Jähennem köprüleriniň biriniň üstünde aýdanlaryndan (ýagny eden
işiniň günälerinden saplanýança) çykýança saklar.”

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;
mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:EN-US">Bu
hadysy şerifde bolsa bir müminiň arkasyndan gyýbaty edilen wagty sesini
Çykarman durmazlygyny we ony gybatkeşden goramalydygyny aýydýar. Hadys-da geçen
“mynafykdan” maksat gybatçydyr. Müminiň ýüzüne dälde onuň arkasyndan ýamanlany
üçin oňa münafyk diýlendir. Bir mümini goralmagy hem onuň namysynyň
goralmagydyr. Bu ýagdaýda goralmagy hem ýa ony haýyr bilen ýatlamak ýa-da gybat
etmezligine ýol bermezlik bilen bolup biler.

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US">Ýogsada gybat biziň türkmen
halkymyzda öňden ýazgarylyp gelýän bir häsiýetdir. Magtymguly atamyz öz
setirlerinde gybat hakynda şeýle diýýär.

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US"> 

<b style="mso-bidi-font-weight:
normal"><span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;
mso-ansi-language:EN-US">Aýtmawer gybat söz, etme zynany,

<b style="mso-bidi-font-weight:
normal"><span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;
mso-ansi-language:EN-US">Dowzahyň oduna duş eder seni.

We
ýene-de

<b style="mso-bidi-font-weight:
normal"><span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;
mso-ansi-language:EN-US">Içiň serden sakla, tiliň gybatdan,

<b style="mso-bidi-font-weight:
normal"><span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;
mso-ansi-language:EN-US">Saklamasaň köňül gözgyň zeň bolar.

<b style="mso-bidi-font-weight:
normal"><span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;
mso-ansi-language:EN-US"> 

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;
mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:EN-US">Ýokarda
geçen aýet hadyslaryň we goşgularyň esasy meselesi Ynsan netijede hormatly
ynsandyr. Onuň mertebesi. Namysy hemişe goralmalydyr. Hat-da günäkär hem bol-sa
Alla Tagalanyn ýaradan ynsanydyr. Ol ynsan bolany üçin hormata laýykdyr, gybat
bolsa mertebäni peseltiji-kemsitiji bir gepdir. Ynsanyn beýikligini Alla Tagala
Kurany Kerimde şeýle diýýär:

<span lang="EN-US" style="font-size:16.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:
EN-US"> 

Biz adam ogullaryny hormatly edip ýaratdyk. We
olary ýerde we deňizde gezer
ýaly etdik, olary arassa-halal ryzk bilen ryzyklandyrdyk we olary ýaradylan
mahluklaryň köpüsinden derejelerini beýgelitdik.

Gybat etdınmı:? chynyny yaz.

Gybat etdim, yone tohmet dal.(13%, 3 adam)

Her gun gybat edyandirin.(9%, 2 adam)

Asla etmedim, Allah shayat.(0%, 0 adam)

Duryp bilman gybat eden yerlerim bar, toba edyarin.(50%, 11 adam)

Gybatam edyan tohmetem atyan.(0%, 0 adam)

Adamyn yzyndan gurlan yerlerim bar.(18%, 4 adam)

Hichmahal adamyn yzyndan gurlamok dine yuzune diyyan.(9%, 2 adam)