HAŞYR AKYDASYNYŇ PEÝDALARY

HAŞYR AKYDASYNYŇ PEÝDALARY

 
Allaha imandan soňra, ýaşaýşyňy tertipleşdirip düzgüne salmak, adamzadyň parahat we asuda durmuşda ýaşamagy haşyra, ýagny ölümden soňky ýaşaýyşa ynanmagyna baglydyr.
Eden işleriniň hasabyny berjekdigine ynanmaýan bir ynsanyň ömrüni dogrulykda geçirjekdigini göz öňüne getirmek kyn. Munuň tersine, äden her ädimi üçin o dünýede Allaha hasap bermeli boljakdygyny unutmaýan, her bir hereketi üçin hasaba çekiljekdigini, her sözi, her bir gulak asan zady, kalbyndaky meýil-arzuwlaryny o dünýede Allaha hasap bermek howasyna görä düzgüne salan adamyň ýaşaýyşynyň düzgünli-tertipli boljakdygy düşnükli.
«Haýsy işe meşgul bolsaň, Kurandan näme okasaň we bitiren bir işiň bar bolsa, biz hem şol işiň başynda size şaýatdyrys (näme edeniňizi göreris). Ýerdede, gökde-de zerre ýaly zatdanam Rabbyň habardardyr. Uly-kiçi hemme zat Allahyň aç-açan kitaby bolan Lewh-i Mahfuzda ýazylandyr... (Allahyň ylmy ähli zady öz içine alýandyr. Ol hemme zatdan habardardyr. Her bir hadysa diňe Onuň rugsady we bellän çäklerinde bolup geçer». (Ýunus, 10/61).
Ýagny edilýän ähli hal-hereketler kerim melekler tarapyndan hasaba alynýandyr. Uly-kiçi, gizlin-u-äşgär edýän zatlarymyz hasaba alynýar, (biziň üçin ähmiýetsiz, Allahyň ýanynda ähmiýetli ýa-da biziň üçin ähmiýetli, Allahyň ýanynda ähmiýetsiz görlen her bir zat) eden her bir hereketimiz hasaba alynman galmaz, her hereketimiz tertip-düzgüne gözegçilik edýän we ýazýan perişdeler we her hereketimiziň hasabyny aljak «DEÝÝAN» bolan Allah hazyr we nazyrdyr.
Bu ruh we düşünje içinde ýaşalan ömür päk hem günäsizdir. Bu ruh we düşünje içinde ýaşaýan şahslaryň wekilçilik edýän toplumy parahatçylykda, asuda ýaşar we ýene bu ruh we düşünje içinde bolan maşgala ojagy hem ýaşaýan ýerlerini jennet bagyndan bir bag halyna getirendirler.
Elbet, beşeriň biakyl hereketlerini taşlap bilmegi üçin ýeke-täk ýol bardyr ol hem ölenden soňky diriljekdigine ynanmagydyr. Ýaşlygyň gelişmejek, şowsuz hereketleriniň öňüni aljak, ýuwaş-ýuwaş ölümine tarap barýarka her ädiminde bir göwnüçökgünlige uçrap tamasyny ýitiren garrylara umyt ojagy boljak, çagalaryň ejiz kalplarynda her pursatda sagadatyň çyralaryny ýakyp aýdyňlatjak hem diňe haşyra iman we ynançdyr.
Ýigitden goja, hatyndan erkege, adyldan zalyma çenli her kes suw we howa ýaly haşyra ynanmaga mätäçdir.
Haşyra iman diýilýän bu şerbeti içmek şol bir wagtyň özünde rahatlygy ýuwdum-ýuwdum ýuwutmak diýmekdir. Bu sebäpden ynsanyň parahatçylykly we eşretli durmuşy ugrunda aladalanýan we oňa rahatlygy bagyş etmegi maksat tutunan ähli düşünjeli adamlaryň meseläni bu jähtden durmuşa geçirmekleri gerekdir.         
Her bir ynsanyň, maşgalanyň, jemgyýetiň we tutuş adamzadyň hakyky eşrete, sagadata we rahatlyga ýetmegi diňe we diňe uly-kiçi ähli amallaryň, hereketleriň hasabynyň görlüp bilinjek ahyret ýurduna ynanmagyna baglydyr.
Kurany Kerim:
«Indi kim zerre mysgal haýyr iş etse-de, ony görer we kim zerre mysgal şer iş etse ony görer. (Ynsana edenleri görkeziler, ynsan edenlerini görer)» (Zilzal, 99/7-8) diýip, zerreçe haýyr iş eden haýrynyň sylag-serpaýyny we eden şer işi zerre ýaly bolsa-da onuňam jezasyny aljagyny yglan edýär we ynsanlarda jogapkärçilik duýgusyny oýarýar. Ynsanlar şeýle imanyň we ynanjyň sahyby bolanlaryndan soňra oňa «indi isläniňi ediber» diýlip bilner. Şeýlelikde, edilen her bir hereketiň garşylygyny gürrüňsiz görjekdigi görnüp duran hakykatdyr. Muňa düşünen bir ynsan alnyny ak, ýüzüni päk eder we ötede ony utandyryp ýere bakdyrmajak işleri etmegiň zerurdygyny biler.
Çaga ejiz we näzik ruhy bilen haşyra iman edip rahat ýaşaýyşa ýetip biler. Her kim çagalygyny bu babatda yzarlasa we hyýalynda çagalygyna dolansa bu aýdylanlaryň dogrudygyny tassyklar.
Elbetde, çaga näzik bir kalba eýedir, şol bir wagtda-da hadysalaryň düýp-teýkaryna düşünip netije çykaryp biljek derejede akyly hem goýalşan däldir. Şeýle hem onuň ulular ýaly dynjyny almak üçin ünsüni dürli zatlara sowup, biparh hala-da gelmesi kyndyr. Şonuň üçin ölüm endişesini ululardan has çuň çeker. Her wagt bir töwereginden ýogalyp gidýän ýakynlary, tanyş-bilişleri onuň çaga kalbynyň bir bölegini goparyp giderler. Ejesi, kakasy ýogalan bir çaganyň dünýäsi tutuşlygyna lerzana geler. Ruh älemini ýagtyldan ýyldyzlaryň ählisi söner we çagalyk dünýäsi garaňkylyga gaplanar. Wyždany bar adam muňa derrew düşünendir.