''Turkmenin bashynyn gosha taji bar. Biri Magtymguly-biri gosha tar''

''Turkmenin  bashynyn  gosha  taji  bar
Biri  Magtymguly,  biri  gosha  tar.
Shol  gosha  gudurata  dunya  hyrydar
Shohraty  aleme  yayran dutarym''
  Dogrusy  bu  aydymyn  sozinin  we  sazynyn  awtorynyn  kimligini  bilemmok  weli,  emma  juda  jaydar  setirler  bolanson  yatda  galayypdyr.
  Hakykatdanam,  Turkmen  diyilende  ilki  goz  onune  gelyan  zat  Beyik  Magtymgulusy  bilen  kumush  chayylan  perdelerinden  yuz-mun  hili owaz  chykaryp  chokgun  gowunlere  teselli beryan  gara  gazma dutary   goz  onunde  janlanyar.Haysy  dildigini  takyk  bilemmok  weli, dutar  diymek  ''iki  tar''  diymekligi  anladyar  eken.Turkmen dutaryna-''gazma  dutar ''  we  ''tamdyra''  diyilmekligi-  dutaryn  kadisi  uchin  niyetlenen  tudy  ilki  belli  bir  wagt ichinde  yere  gomulip  eylenilyandigi  uchin-gazma  dutar,  we  shol  eylenen  dutar  kadisini  tamdyr  odunda  gyzdyrylyanlygy  uchin  bolsa-  tamdyra  hem  diyilyan eken.  Umuman  dutar bejermek  oran  inche  ussatlygy,  irginsizligi  we  kop   zahmeti  talap  edyar.
  Gornukli  alym  N.  Gullayewin  ''Turkmenin  taryhyny  turkmen  Milli  sazlaryndan   gozlemeli.''  diyishi  yaly,  bizin  Milli  sazlarymyz  goja taryhyn  jummushine  sinen  sansyz  syrlary  bilen- dinlan  ynsany  bi-ygtyyar  ozune  bendi  edyar.  Hakykatdanam  turkmen  milli  sazlarynyn  hemmesi  diyen  yaly  oz  doreyish  taryhy  bar. Turkmen  sazy  bilen  ichgin gyzyklanyp,ilkinji  gezek  milli  sazymyzy  nota  yazgysyna  gechiren meshgur  alym-Uspenski  bagshy  sazandalarymyzyn  hich  bir  nota-yazgysyz  sazy  yzygedirligi  we  asyl   nusgasyny  yitirman  yerine  yetirishlerine  hayran  galypdyr  we  milli  sazlarymyzyn  shirinligine,  hem-de  juda  incheden  gelen  chylshyrymlydygyny  aydyp  yokary  baha  beripdir.
  Shu  yerde  bir  zada  unsunizi  chekmek  isledim.  Syn  edyan  bolsanyz,  milli  sazlarymyzyn  takmynan  tas  70-80%-inin gussalydygyny  ayratyn  bellasim gelyar.  Menin  pikirimche  bu  bir-butewi  dowletsizlikden,  agzalalykdan  yangynly  ata-babalarymyzyn  sutemli  gunlerde  yashap gechendigi  bilen  delillendirsem  hakykatdan  dash  dushmesem gerek?! 
  1993-nji  yylda  Turkmenistanyn  medeniyet  ishgarleri  Parijde  konsert  beripdirler.  Shonda  halypa  sazanda-Ya.Nurgeldiyew  halk sazymyz  ''Kechpelegi''  chalypdyr  weli,  tomashachylardan  gozi yashly,  tolgunman  dinlanleri  az-az  bolupdyr.  Shonda  Fransuz  sungatshynaslary  dutara-  ''iki  kirishli  simfoniya''-diyip at  beripdirler.Hakykatdanam  bary-yogy  iki-je  kirishin  doredyan  jadysyna  ynsan  oglunyn soz  gory  ejizlik  etse  gerek? 
  Yone,  Milli buysanjymyz  Dutara  hazirki gunumizde  goyulyan sarpa  nichik-ka?  Men bir  zada  hayran  galyan.  Dowur  bilen ayakdash  gitmek,  ahli  babatdaky  tazelikleri  yasahayysha  ornashdyryp  olar bilen  tanysh  bolmak,  elbetde  gowy  zat. Arkayyn  aydabiljek,  hazirki  zaman  TM  yashlarymyzyn  70-80%-i -  haysydyr  bir ozge  yurtly  aydymchynyn  hachan  we  nirede  dogulup, hachan haysy  yazgy yygyndysynyn  chykanlygyny  ya-da  shol  aydymchynyn  aydymlarynyn  aglabasyny diyen  yaly yatdan  bilyaler.  Emma,  yekeje-de  halk  aydymy  yatdan  bilmeg-a  beylede  dursun,  bir  topbagyny  hem  aydyp  bilmeyan, hatda  omrunde  milli  halk  aydymy  ya-da  sazy  dinlemedik yashlara  men  juda  we  juda  kop gabat  geldim. 
  Kichijik mysal,  ''Owaz''-TV-synda halk  aydym  sazlary  goyberilende  dashary  yurt  yaylymlardan  goyberilyan  yarym-yalanach  tans  edip,  aydym  aytyan (esasanam  Gunbatarly)  aydymchy gyzyn  aydymyna  bile  hinlenip  (goya aydymyn  sozlerini  ozi yazan  yaly  den  gaytalap)  owgusini yetiryan  yash  nesillerimize  name  diyjegimi  bilemmok.  Meni  hayran  galdyryan  zat-yashlarymyzyn  MILLI  OZENLIGIMIZIN  LEZZETINDEN  dashlashdyryan  zat name-ka?  Ya-da  bizin milli  aydym-sazlarymyz  sheyle  dinlemezchemi-ka?  Munun   sheyle  bolmagynda  nameler  tasir  etdi-ka? 
  Eziz  agzalar,  menin  pikirimche  Milli  gymmatlyklarymyza  buysanch-Halkymyza,  Watanymyza  buysanch.  Milli  Gymmatlyklarymyza  bolan  garayshymyz  bizin Watanymyza,  Halkymyza,  Pederlerimize  bolan  seygumizi  subut  edyar.  Bu  gaytalanmazak  nusgalyklarymyzdan  seygumizi  ayamalyn!