"GEŇ-TAŇ GÖREMOK"

Janly gepleşikde "Geň-taň göremok" diýip bir söz düzümi aktiw ulanylýar. Bu söz köplenç üýtgeşik, täsin ýa-da seýrek gabat gelýän ilden çykgynç bir ahwalat, hadysa ýüze çykanda aýdylýar. Şu söz düzüminiň döreýiş taryhynda nämeler ýatyrka?

Belli mirasgär Ümür Esenowyň bir ýazgysynda türkmençilikde nesil daragtynyň atlandyrylyşy baradaky maglumatlary okapdym. Onda nesil daragtynyň ýedi basgançagy aşakdaky ýaly sanalýar:

1. Ogul.

2. Agtyk.

3. Çowluk.

4. Ýuwluk.

5. Gowluk.

6. Geňlik.

7. Taňlyk.

Indi oturyp pikir edýän welin, "Geň-taň göremok" diýen söz düzümi bilen ýokardaky nesil daragtynyň 6-njy we 7-nji basgançaklarynyň arasynda baglanyşyk bar ýaly bolup dur. Adamyň geňlik we taňlyk nesillerini görmegi üçin örän uzak ýaşamagy gerek. Örän uzak diýýänim takmynan 200 ýyl dagyn bolsa gerek. Sebäbi bir nesil ortaça 30 ýyldan hasap edilýär. Diýmek, 6-7-nji arkadaky nesillerini görmek hiç kime başartmasa gerek.

"Geň-taň göremok" diýen söz düzüminiň ozalbaşky döreýiş manysy, ähtimal, häzirkisinden tapawutly bolandyr. Has dogrusy, "Bular ýaly hadysa, ahwalat 6-7-nji arka neslini gören uzak ýaşly adamlara hem ömründe bir gezek gabat gelip biler" diýen manyda dörän bolmagy mümkin. Soň wagtyň geçmegi bilen dürli hili özgertmelere sezewar bolup, häzirki mana eýe bolandyr diýip çak edýän. Ýa meniň bu çaklamam esassyz bir zatmyka?