Şahyrlarymyzyň, aýdym sözi edip ulanylan goşgylary.

Magtymguly

Bu Derdi

Keşt eýledim, gezdim yşkyn dagyndan,
Ne beladyr, kimse çeker bu derdi?
Yşk dagyn assalar gögüň boýnundan,
Gök tigreýip, çeke bilmez bu derdi.

Yşk eser etmese, ýanmaz çyraglar,
Yşka düşse, guşlar eňrär, gurt aglar,
Egiler haýbatly, kuwwatly daglar,
Daşlar erip, çeke bilmez bu derdi.

Kimdir yşkyň ýükün çeken merdana?
Pelek gördi — gorkup düşdi gerdana,
Zemin jünbüş eýläp oldy lerzana,
Çöller-düzler çeke bilmez bu derdi.

Magtymguly, çeksen, derdi-düwünden,
Asy bolup, şikat etme bu günden,
Bu ölmek, aýrylmak galypdyr öňden,
Peder bize miras goýmuş bu derdi.

Myrat İşangulyýew täze çykaran albomynda aýtýar, ýaman gowy aýdym bolupdyr!

Magtymguly

Kerem İslärin

Owal başda, kadyr alla,
Senden bir kerem islärin.
Badam gabak, alma ýaňak,
Bir zyba senem islärin.

Taňry bermese nädäli?
Baş alyp, nirä gideli?
Oturyp-turşy edaly,
Gaşlary galam islärin.

Özüne hormat getiren,
Äriniň hyzmatyn bitiren,
Gaşyny çytman oturan,
Gözleri gülen islärin.

Pyragy, geldim jahana,
Bir ýar bergil akly-dana,
Duşdum üm bilmez nadana,
Bir gadrym bilen islärin.

Nurmuhammet Meredow aýtýar.

Mollanepes

Ner Gezgin

Köňlüm, saňa nesihat, gezseň serbeser gszgin,
Tany dosty-duşmanyň, öýňe bahabar gezgin,
Ganym bilen garjaşsaň, daýym muşty-per gezgin,
Gezseň dünýä ýüzünde, dowam täze-ter gezgin,
Kyrk ýyl maýa gezinçäň, bütin bir ýyl ner gezgin.

Iki adam uruşsa, öter ýaly ýol berme,
Birisine gep berip, ol birins al berme,
Owwal adamdan gaçma, gaçsaň, asla el berme,
«Jan aga, özüň bil» diýp, hor näkese ýalbarma,
Kyrk ýyl maýa gezinçäň, bütin bir ýyl ner gezgin.

Nepes, hiç bir kem durma deňi-duşu, dost-ýardan,
Pul tapmasaň, göterme näkes bilen süthordan,
Her diläňde, gam basar, köňlüň dolar gubardan,
Dogmaz togsan dört ýylda, bogaz bolsa är-ärden,
Kyrk ýyl maýa gezinçäň, bütin bir ýyl ner gezgin.

Annageldi Jumaýew aýtýar.

Kemine

Zülpüň

Ajdarha dek ýassanyp, genji-nahana zülpüň,
Meşhury-älem olmuş, pany jahana zülpüň,
Görkezmedi gül ýüzüň, bag Ispihana zülpüň,
Äleme anbar saçar, degende şana zülpüň,
Neýleý ki ot salypdyr men natuwana zülpüň.

Haý-haý, seniň ýerişin arslana, şire ogşar,
Ala-ala gözleriň janymny iýre ogşar,
Halka-halka zülpleriň kemende-dara ogşar,
Örum-örüm saçlaryň owsunçy mara ogşar.
Her tary başga-başga, ot saldy jana zülpüň.

Dürli-durli iýmişiň tapylmaz her agaçda,
Bäh, ne katdy-kamatyň, salaýy boýda, başda,...
Ýöräp-ýöräp ýetişsem, tarypyň eşde-eşde,
Darap-darap goýberseň, ýüzüňden puşda-puşda,
Yhlas edip öreli, getir bu ýana zülpüň.

Hup açylmyş gulleriň, güllerden özge bolsun,
Sözle, şirin tilleriň, tillerden özge bolsun,
Guçam näzik billeriň, billerden özge bolsun,.
Biziň gutan işimiz illerden özge bolsun,
Akyzyp eşki-ganym aby-rowana zülpüň.

Gel, gidäli, Kemine, seýli-çemen isteseň,
Läle-reýhan açylgan ter enjimen istesei,
Lagly-göwher dakynyp, durri-emen isteseň,
Zülpün her bir taryna ýüz müň tümen istesen ,
Nagt bersýin puluňny bir-birden sana zülpüň.

Kerim Gurbanalyýew aýtýar.

Kemine

Diliň Derdinden

Aşygam, saklana bilmen,
Saýraýan diliň derdinden;
Bilbilem, uklaýa bilmen,
Gyrmyzy gülüň derdinden.

Sen Şasenem, men şasuwar,
Garybyň men, kyl istiwar,
Ýada salsam agzym suwar,
Dodakda balyň derdinden.

Ýaraşsyn ýagy illeriň,
Açylsyn batyl ýollaryň,
Näzikdir inçe billeriň,
Sallanan goluň derdinden.

Ýagşyny ýasan ussalar,
Pähm etmez akly gysgalar,
Galar gadymky nusgalar,
Hünärli goluň derdinden.

Armanam — öpüp, guçmadym,
Goluňdan şerap içmedim,
Ölinçäm sana geçmedim,
Bir ýyrtyk juluň derdinden.

Çagyrsam, asyl gelmer sen,
Gelseň-de, oýnap-gülmer sen,
Ne boldy, habar almar sen, .
Kemine guluň derdinden!

Akmuhammet Saparow aýdýar.

Azady

Araňyzda

Gara gözli, gaşy keman,
Ezizim ýok araňyzda.
Uz owadan, sahypjemal,
Ezizim ýok araňyzda.

Gyzlar ýygnandy jem bolup,
Girýan aglar men gam bolup,
Söwdügim, sen bir kem bolup,
Ezizim ýok araňyzda.

Siz bir maral, ol bir sona,
Gaýta örtediňiz ýene,
Salamym ýetiriň şoňa,
Ezizim ýok araňyzda.

Ýar-ýar diýip saýran diller,
Ýar bagynda gunça güller,
Kaddy şemşat, inçe biller,
Ezizim ýok araňyzda.

Döwletmämmet ýara bende,
Jepasyn çekdim her günde,
Soraglap gelip men munda,
Ezizim ýok araňyzda.

Baýram Taganow aýdýar.

Mollanepes

Haýrana Galar

Bag içine ýar sallanyp girende,
Bilbiller saýramaz, haýrana galar,
Keşt edip, serçemen üzre ýörende,
Ganatdan aýrylar, perwana galar.

Aý nurdan aýrylar, gün gökden uçup,
Ýyldyzlar kararsyz çar tarap göçüp,
Saky meý getirer, erenler içip,
Olar ah çekerler, zamana galar.

Şalar ýatabilmez, arzuwda gezer,
Öli balyk görse, jan berer, ýüzer,
Goly bagly gullar zynjyryn üzer,
Söýlemez ýüz düşse, diwana galar.

Gülüp baksa, ol garrylar batlanyp,
Öten günler, ýigit çaglar ýatlanyp,
Gök otlar saralyp, daraht otlanyp,
Asman jünbüş eýläp, lerzana galar.

Nepes, tarypladyň ýaryň jemalyn
Ýel degip, göterdi ýüzde desmalyn,
Hak bermiş ozalda oňa ykbalyň,
Şalar görsem diýip, armana galar.

Atabaý Çargulyýew pop görnüşde, Medenýet Şahberdiýewa we Annagül Annagulyýewa opera görnüşinde aýdýarlar.

Serdar gaty gowy pikir welin, sen ýanyna aýdymlaryňam linklerini goýmaly ekeniň. Bar bolsa inetde, goýsana!
-------------------------------------------------
Magtymguly bir guldur,
Gullugyna kaýyldyr,
Akmak özün akyl diýr,
Tentek özün sag saýar.

"Saýatly Hemra" Dessanyndan

Saýadyň

Garyp olup, gam öýünde galmyşam,
Bize çoh-çoh bolar ady Saýadyň;
Galat eýläp, bu ülkeýe gelmişem,
Ýandyrdy janymny gülip Saýadyň.

Tarlan alyp bile seýle çykanda,
Dolup gözden ganly ýaşym dökende,
Laçyn salyp, tebli-bazyn kakanda,
Awlagy, çeşmesi, köli Saýadyň.

Pikir eýläp, köňlüm gitdi gümana,
Ýar hanjary bu gün ýetişdi jana,
Meni kowmak üçin eýläp bahana,
Üstümizden düşdi ýoly Saýadyň.

Mämmet şanyň gyzy özün mest eýlär,
Gamzalary jan almana kast eýlär.
Bizi duşman bilip, kimi dost eýlär,
Men bilmenem ýegdir ili Saýadyň.

Bakjasynda alma ola, nar ola,
Men bilmenem şejerlerde bar ola,
Biz gidende özge bile ýar ola,
Hemranyň keç bagty — goly Saýadyň.

Şatlyk Allaberdiýew,İlýas Paşa we Alty bn. KuBa aýdýarlar

"Şasenem - Garyp" Dessanyndan

Garybym

Hoş geldiň, Garybym; sapa gelip sen,
Gutly bolsun menzil-mekan, Garybym,
Söhbet et, rakyplar duýmazdan burun,
Ganymatdyr hemin zaman Garybym.

Gorkunjym köp, şum rakyplar duýarlar,
Duýsa, seni gyrmyz gana boýarlar,
Seni öldürerler, meni goýarlar,
Bu zamanlar niçik zaman, Garybym.

Saňa peýwestedir jany-jahanym,
Sen-sen täji-serim, ruhy-rowanym.
Saňa pida bolsun bu şirin janym,
Ýoluňda gurbandyr bu jan Garybym,

Wehim etme, Şasenem gaýry bolar diýip,
Bir namardyň terhosyny alar diýp,
Sen ölensoň, gaýry bilen bolar diýp,
Getirme köňlüňe güman, Garybym.

Şasenem diýr, dünýe barym seniňdir,
Ýowuz günüm, namys-arym seniňdir,
Göwsümdäki goşa narym seniňdir,
Synam saňa tagty rowan, Garybym.

Sahydursun Garajaýewa aýdýar. Başgada aýtýanlar bolmaly, ýöne ýadyma düşenok!

Gurbannazar Ezizow

Seni Söýdüm

Seni söýdüm. Söýüp bir gez beýgeldim
Seni söýdüm. Has giňedi bu dünýäm.
Öz ýeňles gylygma gazaply boldym
Öz durmuş ornyma indi düşünýän.

Adamlara has ynamly garadym
Ýeňiş bilen tamam boldy gözlegim
Kyn pursatym medet berdi kalbyma
Jadyly däl-seniň ynsan gözleriň

Kim men? jogap tapman şu günlere çen
Seni söýüp kimdigimi bildim men
Ýeňil gopdym başymdaky öýme dek
Diýdim “Ejiz bu dünýäni söýmmedik”

Seni söýüp göz ýetirdim bir zada
Kynçylyk ýok
Ejizlik bar dünýäde.

Nury Hudaýgulyýew aýdýar.

Gurbannazar Ezizow

Razy Men Bu dünýäden

Razy men bu dünýäden
Ömür boýy pikir edip
Diýjek sözum diýip gitsem
Watan duzun doly haklap
Beren duzyn iýip gitsem

Razy men bu dünýäden
Üşän wagty ojar bolup
Dostum üçin köyüp gitsem
Müň gözeli gowy görüp
Bir gözeli söyüp gitsem

Razy men bu dünýäden
Yamanlara diken bolup
Yüreklerine batyp gitsem
Al gül bolup ýagşylaryň
Toýlaryny tutup gitsem

Razy men bu dünýäden
Ajal bilen dikleşemde
Aglap dälde gülüp gitsem
Bu dünýäde artyk bolman
Kem boljagymy bilip gitsem

Akmuhammet Saparow we Annageldi Jumaýew aýdýar.

Saparmyrat Niýazow

Hoş sözleri aýdyň birek-birege

Hoş sözlerde näçe gudrat-ýakym bar!
Dary ýaly sözde dag deý akyl bar,
Goý, bu dünýä hazynaňy, akyldar,
Hoş gelersiň hudaýa-da, ile-de,
Hoş sözleri aýtsaň birek-birege.

Söz ýürekden çyksa, jöwher ýaly bor,
Jan-jigerden eziz, nurdan doly bor,
Allanyň hikmeti, Arşyň haaly bor,
Kalbyňyz gujagyn açsyn didede,
Hoş sözleri aýdyň birek-birege.

Doýma ýokdur janan sözüň dadyndan,
Adam ogly uçar göwün şadyndan,
Dünýe ýaz bor ýeke sözüň odundan,
Buz sözlere orun goýman arada
Ýaz sözleri aýdyň birek-birege.

Adam ogly jümle-jahan şasydyr,
Bir söz — toýdur, bir söz günüň ýas eder,
Dana sözler doga bilen bäs eder,
Kalbyňyzy dünýä ýaly giňede,
Nur sözleri aýdyň birek-birege.

Jümle ýyldyrymlap döner çyraga,
Göwnüň joşup atlanarsyň byraga,
Hoş zyban beripsiň Saparmyrada,
Dosty dogan ede, ili il ede,
Hoş sözleri aýdyň birek-birege!

Nury Hudaýgulyýew aýdýar.

"Zöhre - Tahyr" Dessanyndan

Duran Ýerlere

Şükür indi, ýar mekany göründi,
Gözüm düşdi ýarym ýören ýerlere.
Ýaryň bagy, gülüstany göründi,
Gözüm düşdi sonam duran ýerlere.

Babahan jebrinden nalalar çekip,
Gara gözden ýaşyn dür kimin döküp,
Ýaryndan aýrylyp, her ýana bakyp,
Gözüm düşdi sonam gezen ýerlere.

Köşgünde «ýar!» diýip, zaryn aglagan,
Yşk oduna jiger-bagryn daglagan,
Şu sebäpli pelek bagtym baglagan,
Gözüm düşdi ýarym duran ýerlere.

Ýar onda mysapyr, men ýara bende,
Gözlerim kör bolsun hijran şebinde,
Tahyry uzadyp derýa lebinde,
Gözüm düşdi ýarym duran ýerlere.

Annaberdi Atdanow, Atabaý Çargulyýew we Annuş Myratdurdyýew aýdýarlar.

"Görogly" Eposyndan

Sen Ýetir

Çölde galsam gurt-guş gonar läşime,
Gyrat, meni Çandybile sen ýetir.
Çöl ýerlerde suwsuzlykda galmyşam,
Gyrat, meni Çandybile sen ýetir.

Gyrat, aýak galdyr nalyň kakaýyn,
Dyzdan aşagyňa hyna ýakaýyn,
Agşam iýmiň berip, ertir bakaýyn,
Gyrat, meni Çandybile sen ýetir.

Çandybile az galypmy aramyz,
Hakyň takdyryna nedir çärämiz,
On sekiz ýerimden düşdý ýaramyz,
Gyrat, meni Çandybile sen ýetir.

Ýyndam ýöräp, pirim, maňa ýetewer,
Ýetip, ýaramyza melhem edewer,
Goldaýyban, Göroglyny eltewer,
Gyrat, meni Çandybilte sen ýetir.

Annaberdi Atdanow aýdýar.

"Görogly" Eposyndan

Arabyň Gyzy

Kybladan sallanyp geldi mestana,
Aga jan, Arabyň gyzyn bereýin.
Jemalyn görenler boldy diwana,
Aga jan, Arabyň gyzyn bereýin.

Aşyk ähli onuň arzuwyn çeker,
Lebi bal, gül çehre, dodagy şeker,
Görki-gün, şuglasy älemi ýakar,
Aga jan, Arabyň gyzyn bereýin.

Aryp bolsaň, habar algyn sözünden,
Bakdygyňça, gözüň doýmaz gözünden,
Aşyk bolan bähre alar ýüzünden,
Aga jan, Arabyň gyzyn bereýin.

Dokuz köýnegi bar, göwsi düwmeli,
Atasyny görüp, gyzyn öwmeli,
Gözeller içinde saýlap söýmeli,
Aga jan, Arabyň gyzyn bereýin.

Ýene döwran geldi biziň bu baga,
Ol Zylyha bolsa, sen Ýusup, aga,
Biziň gözel ähli şoňa sadaga,
Aga jan, Arabyň gyzyn bereýin.

Görogly beg ar üstünde söweşer,
Burma tar-tar saçy topugna düşer,
Ýuka dodaklary balmydyr-şeker,
Aga jan, Arabyň gyzyn bereýin.

Atabaý Çargulyýew aýdýar.

Nobatniýaz Saýyly

Gözleriň

Pynhan-pynhan aldy janym,
Seniň gözleriň-gözleriň;
Tyg urmaýyn dökdi ganym,
Seniň gözleriň-gezleriň.

Seniň gözleriň aladyr,
Meniň janymny aladyr,
Agzyň altyn pyýaladyr,
Seniň gözleriň-gözleriň.

Akar suwy aýlandyran,
Dury suwy bulandyran,
Gapy-gapy elendiren,
Seniň gözleriň-gözleriň.

Barmagyň gamyşa meňzär,
Dyrnagyň kümüşe meňzär,
Oturşyň, torguşa meňzär,
Seniň gözleriň-gözleriň.

Pidaýynyň ganyn içdi,
Galanyň meýdana saçdy,
Bu janymdan parran geçdi,
Seniň gözleri-gözleriň.

Atabaý Çargulyýew aýdýar.

Magtymguly

Näme Sen

Asla seni görmemişem, dildarym!
Gumrumy sen, bilbilmi sen, näme sen?
Gamgyn köňlüm hyÝalyňda aldaram,
Bag nçinde gul-gulmi sen, näme sen?

Ýa müşkmi sen Ýa kokunar anbarmy,
Aýda bilmen, Ýa çarhmy sen, çenbermiň,
Ýa derÝamyň, Ýa möwçmi sen, lenbermiň,
Ýa çyragmyň, Ýa röwşenmiň, näme sen?

Altynmy sen, kümüşmi sen zermi sen,
Ýa arşmy sen, Ýa kürsmi sen, ýermi sen,
Ýa Ýakutmyň, Ýa merjenmiň, dürmi sen,
Ýa çyragmyň, Ýa röwşenmiň, näme sen?

Magtymguly, geç namysdan, aryňdan,
El getergil bu wepasyz käriňden,
Jahan doly, sen gapyl sen Ýaryňdan,
Ýa mestmi sen, Ýa şeýdamyň, näme sen?

Maýa Kuliýewa, Güljän Hümmedowa, Annagül Annagulyýewa we Pälwan Halmyradow aýdýarlar.

Kemine

Ärsarynyň Gyzy

Ýarym diýip ýola çyksam
Ýollar Ärsarynyñ gyzy,
Jeren gözläp çöle çyksam
Çöller Ärsarynyñ gyzy.

Ýerde ýatmaz ýazyñ güli
Saýrayýr bagyñ bilbili,
Men islemen özge güli
Güller Ärsarynyñ gyzy.

Kemine bir dessan ýazar
Kimler dadar, kimler doýar,
Ýüregimde daglar goýar
Çöller Ärsarynyñ gyzy.

Çary Hekimow aýdýar.

Magtymguly

Bady Sabany Görsem

Dehistanyň baýrynda
Bady-sabany görsem.
Bahaweddin Mirkulal,
Zeňňi Babany görsem.

Nagleýni arşa täçdir,
Ady äleme paçdyr,
İki jahan mätäçdir,
Arap zybany görsem.

Gelen geçer çaşt edip,
Eglenmez güzeşt edip,
Köňül aýdar keşt edip,
Älem-jahany görsem.

Hezyr kimin çöllerde,
Ylýas kimin köllerde,
Kowus kimin daglarda,
Ýagşy-ýamany görsem.

Ýokarda Hindistany,
Arkada Türküstany,
Öwlüýäler ummany
Ol Rumystany görsem.

Jan pany, jahab şeýda,
Mundan hiç ýokdur peýda,
Ýedi dag, ýedi derýa, –
Däli dünýäni görsem.

Magtymguly hoş bolsa,
Aksa didäm, ýaş bolsa,
Imanym ýoldaş bolsa,
Barsam, Käbäni görsem.

Atabaý Çargulyýew aýtýar we Mäne Garaýew dutarda aýtýar.