Çäkmi - çäksizlik (Töre Hangeldi)
Çäkmi - çäksizlik
Adam ogly näme üçindir çäksizligi söýüşi ýaly, çäklendirmeleri halamaýar. Asmana uçsa çäksiz belentliklere galsam diýýär, çuňluklara çümende-de ýene şol höwes onuň hemrasy. Birini söýse-de çäksiz söýesi gelýär, söýlende-de çensiz-çaksyz söýülmegini küýseýär. Megerem, bu häsiýet, edil ýaňy dünýä inen bäbejigiň öz-özünden enesini emmelidigini bilşi ýaly ynsana Alla tarapyn berlen peşgeş bolsa gerek.
Eger bu pikirlerim edep bilen baglanyşykly bolmasa, onda göwnüm göterilip, asmanym durlanardy. Emma edep, edeplilik ynsany çäklendirýän zat. Edep joşup duran ýaşlygyň ganatlaryny kesýäne meňzeýär. Kä wagt şeýle bir keýpiň kök bolýar welin, köçeden barşyňa zowladyp aýdyma gygyryberesiň gelýär. Gygyraýdygyň, her kim «Bu biedep kimkä?» diýip geň görjek. Ýaşulularyň arasynda ýaşyň kiçi bolup, nobat berilmänkä gürläýseň, ýene sen edepsiz. Ýaş juwanyň özüniň çäksiz söýülmegi üçin has-da özüne çekiji geýnesi, gaşyna-kirpigine timar berip, gerek bolsa ýüzüne reňkdir grimlerem ulanasy gelýär. Emma ol juwanyň garry enesi «Hany seniň haýaň?» diýjek. Onuň seniň söýlesiň gelýäninden habary ýok ýaly. Käşgä özi ýaş bolup görmedik bolsa. Häzirki ýoňa görä, köýnegiň etegini dilmek hakynda-ha hyýalam etme. Garaz, sanasaň sanap oturmaly.
Şu ýerde ýene bir sowal oýlandyrýar. Eýsem egin-eşik adamy üýtgedip bilermi? Ýaşmakly gelniňem gaýyn atasyna ýaşmagynyň aşagyndan diýjegini diýip duranyny göremsoň, bu sowala ýüzugra jogap berip bilemok. Ol-a köýneginiň aşagy dilik eken, dyzyndan aşagy kesik eşikli maşgalanyňam juda arassasyna duş gelinýär. Onda egin-eşik ähmiýet berip, gürrüňini edeniňe-de degmeýän bir meselemi? Gaýta ylmyň we tehnologiýanyň ösen, ynsanyň Aýa gonan döwründe seniň köne biçüw eşigiň, gadymy düşünjeleriň yza galaklygyň alamaty dälmi?
Birden ak sakgaly döşüni tutup duran ýaşulularymyzyň, başlary pürenjekli enelerimiziň, uzyn köýnegi topugyna düşüp duran edaly türkmen gyzlarymyzyň, edebi özünden syratly, saýhally-salyhatly ýigitlerimiziň ýitip gidenini göz öňüme getiremde inim tikenekläp gitdi. Ähmiýetsiz zatlar öz-özünden ýitip gidýär ahyryn. Gyz enesini, ogul atasyny diňlemese, eger egin-eşik ämiýet bereniňe degmeýän bir zat bolsa, Ýewropa medeniýeti hem edil tehnologiýasy ýaly höwes edilýän bir zada öwrülse, her kim şoňa öýkünse, ýaňky, buýsanç bilen sanan aýratynlyklarymyňam ýitip gitmegi mümkin ýaly göpündi.
Emma, Hudaýa şükür, ägirt imperiýalar guran döwründe-de, şahyryň aýdyşy ýaly «ykbaly ýandakdan pes» bolan ýyllarynda-da türkmen dilinem ýitirmändir, milli eşiginem. Eýsem, türkmen çäksizligi söýmedimikä? Megerem, bu özboluşly millet edepde-de çäksizligi söýen bolmaly. Çäksiz edepliligi başyna täç edinen bolmaly. Seniň bu söýgiň gurbany bolaýyn. Goý, bu söýgi sende hiç kemelmesin.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
◐ 28 teswir saklanypdyr · asyl sany näbelli
Ýazylan saýty: tmolympiad.org · Çeşme: Web Archive nusgasy — tmolympiad.org, 2 aprel 2016 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 28
1.men geng galyan. shol eshiklerin hem arkasynda bukulyp etjeklerinin edyanler bar diyyaniz. shol eshikleri adam aldamak ucin geyyan barmyka shu wagt? ya baylara cykjak bolup sheyle gorunyalermika?
2.(sheyle sada bolsan dunyaden habaryn bolmayar.) bolup biler. akly yerinde bolsa bolya. habary bolmagy hokman dal. bolar yaly uytgeshik habar barmay? bolmany gowy, esasy bilmeli zatlaryny ozum owredayerin :)
3. nygtalgy:Biziň bir goňşymyz bar asyllyja aýal namaz okaýa gaty arassa gelin ýöne ine adamsyny görýäň weli edil bogyp öldüräýesiň gelýä. Gelinini şeýle bir sylanok ýok äsgerenok adam hatarynda goýanok arasynda urýaram olam näme türkmençiligi saklap çydap ýör günde gözüniň aşagyny gögerdip soň bärde sadalygyň peýdasy hany?!
sheyle zatlar gynansagam bar, duybunden bolmaly dal zatlar. yone biz shol asyllylyk barada her aydanymyzda shulary agzamak gerek dal. bular gynansagam bar. turkmenciligi bilmeyan mashgalalarda-da bar yone. garaz turkmencilik diylende shol zatlary goz onune getirman. bizem sholary goldayas diyip pikir etman. bu turkmencilikden gelenok, adamyn zanny yamanlygyndan.
shol diyyanin yaly ayallar depamizin taji! sholar yaly erkekleri bolsa...damgyny calmaly.
HAwa, shol "gynajyn, turkmen koynegin arkasynda bukulubam etjegini edip yoren bar" diyyanlerin gulagynyn duybunden tozan turuzyp goyberayesim gelya.
Sebabi shu aydylan soz musulmanchylygynam arkasynda bukulyp etjegini edip yoren bar diymek yali. ELBETDE BAR, yone beyle adamlaryn bolmagy musulmanchylygyn ya Yslamyn erbetligine delil, subutnama dal ahyryn!!! Edil sheylede bir erbet gyz turkmen koynek geyya diyip shu zadyn ideyasyna seretman turkmen koynekden boyun gachiraymak dogrumy??
Adamchylygynam gowy bolsun, tertibem, edebem bolsun, TURKMEN KOYNEGEM GEY! Shu yerde aydanlaryn kabirisinin yagdayi shuna menzeya:
Olar durmush yoly bilen gidip baryalar. Yol ya chepe, ya saga gidya. Chepe gitsen turkmen koynek geyip biderek adam bolmaly, saga gitsen gotuni achyp yorsenem gowy adamchylykly bolmaly.
Hakyky durmush beyle dala! Kim sana turkmen koynek geyip eshek bol diyya? Hich kim! Her ikisini bir wagtda edip bolmayarmyka!?
bularyn her ikisinem etmek kyndal.menin pikirimce
Salam Gadyrly agzalar!
Bu babatda, Gurhandan ayat we hadysdan bir mysal bermek isleyarin! Ayat(Toba suresi):"..Olar (her meselede) menin goyan serhedimi ashman gorarlar,...anha, sholary bushdula (ey, Resulym)! Bu ayatda, musulman, shol bir sanda, Turkmen gelin gyzlarynyn we erkeklerinin hem geyim-gejimde Allanyn nazar eden serhedinin barlygy we Oz razylygy ucin shona layiklykda geyinmegimiz talap edilyar. Shona layiklykda geyinmek bolsa, Turkmenciligin asyl ozi, sebabi, Turkmenciligim, dap-dessurynyn kop bolegini Yslam dininden alyar we hat-da SSSR dowrunde hem dap-dessur diyip, aslynda, dinin parz, wajyp we sunnetlerini amala ashyryan ekenik. Nahili gozel, onsonam, bu her iki dunya ucin oran onat bolar diyip umyt edyarin.
Hadysa gelsek, Pygamberimiz ayal-gyzlara oz mashgalasyndaky halallary bn bizinkilere in owadan we hayirly modeli miras galdyrypdyr. Elbetde, munyn hic-de az bolmadyk peyda we hikmetleri bar. Yone Pygamberimizin dunyadeka in kop eden dileglerinin birininem, her aynan onune gecishinde:"Ey, Allam, menin dash-keshbimi sheyle owadan yaradyshyn yaly, icimi(ynanjymy we ahlagymy) hem gozel et!"
bolupdyr. Eshik hem zerur welin, edep-terbiye hem, shol sanda, oran zerur. Yogsa ici jajek, dashy mojeklerem tapylar. Her iki dunyade bagtly we yene hadys yshygynda "...jennetden bir bakja..." mashgala bolmak ucin her ikisem zerur we parz!
Biribardan hem Turkmen we ahli musulman erkekler hem-de ayal-gyzlary ucin her 2 tarapda-da Oz razylygy boyunca hereket etdirmegini dilemek bn!